EU zoekt naarstig naar antwoord op Iraaks geweld

De EU-lidstaten zijn onderling verdeeld over een antwoord op het geweld van de Islamitische Staat (IS) in Irak. Frankrijk stuurt wapens naar de Iraakse Koerden, het Verenigd Koninkrijk levert militair materiaal, Nederland beraadt zich nog op eventuele (militaire) ondersteuning. Vandaag overlegt minister Frans Timmermans in Brussel met zijn collega-ministers van Buitenlandse Zaken.

Een tank van het Koerdische peshmerga-leger vuurt op stellingen van IS. Beeld reuters

Vanaf 12.00 uur vergadert de raad van buitenlandministers onder leiding van Catherine Ashton, de Hoge Vertegenwoordiger van het Europees buitenlandbeleid. Vooralsnog kijkt de Europese Unie twijfelend toe vanaf de zijlijn hoe de islamitische terreurbeweging IS het zelfverklaarde kalifaat met geweld uitbreidt in Irak en Syrië. Irakezen met een ander geloof moeten het ontgelden. Honderden, mogelijk duizenden yezidi's zijn door IS vermoord, honderdduizenden verdreven van huis en haard. Timmermans schreef gisteren dat Nederland vermoedt dat IS zich schuldig maakt aan genocide.

De brief van de minister toont de worsteling van Europese landen in het vormen van een reactie. Nederland heeft vermoedens, maar ontbeert betrouwbare inlichtingen uit Irak en de regio om harde conclusies over IS te kunnen geven. De situatie is wel dusdanig 'zorgelijk' dat een antwoord niet kan uitblijven. IS en de honderden Europese jihadgangers die zijn afgereisd om IS te steunen vormen ook een potentiële bedreiging voor Europa.

Amerikaanse luchtsteun aan Koerden
De verenigde staten zijn vorige week begonnen met bombardementen op IS en deze week met het bewapenen van Koerdische peshmerga-strijders. De Iraakse regeringstroepen zijn veelal gevlucht voor de oprukkende IS, de autonome Koerdische regio in het noorden van Irak is overgeleverd aan zichzelf. De luchtsteun van de Amerikanen lijkt enige vruchten af te werpen. Na weken van verliezen, wisten de Koerden afgelopen weekend twee steden nabij hun hoofdstad Erbil te heroveren op IS.

Minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans. Beeld anp

Europese landen overwegen in navolging van de Amerikanen eveneens militaire ondersteuning te bieden. Nederland houdt die optie vooralsnog open. Frankrijk, Engeland en Duitsland leveren materiaal. De Fransen zijn vooralsnog de enigen die de Koerden rechtstreeks bewapenen. Duitsland levert alleen niet-dodelijke militaire middelen, zoals helmen.

Engeland heeft 'morele verantwoordelijkheid'
In het Verenigd Koninkrijk heerst eveneens een verwoed debat over militaire steun aan de Amerikaanse missie. Engeland leverde paratroepers en enkele straaljagers, maar de druk op Cameron neemt toe om meer te doen. Het land trok elf jaar geleden samen op met de VS in de strijd tegen Saddam Hussein. Volgens de Britse ex-generaal Tim Collins, een onderscheiden Irakveteraan, hebben de Britten een 'morele verantwoordelijkheid' Irak te helpen.

In de aankondiging van het Brussels beraad schrijft de EU dat deze week een extra 5 miljoen hulpgeld aan Irak is toegezegd, bovenop een eerder bedrag van 12 miljoen euro. Wat betreft militaire ondersteuning houdt de EU alle opties nog open. Europa verwelkomt 'de inspanningen van de VS en partners om de opmars van IS te stoppen' en heeft de Koerdische roep om bewapening en militaire ondersteuning gehoord. Overleg met de Iraakse autoriteiten in Bagdad en met buurlanden van Irak is echter nodig.

Ook Oekraïne, Gaza en Libië op agenda
Niet alleen Irak staat op de agenda. Ook Gaza, Libië en Oekraïne komen vanmiddag aan bod. De EU hoopt op een duurzaam staakt-het-vuren tussen Hamas en Israël en is bezorgd over het toenemende geweld in Libië. Maar de meest directe dreiging voor Europa gaat mogelijk uit van het Oekraïens conflict. Naar verluidt zijn vannacht Russische militaire voertuigen Oekraïne binnengereden. Een groeiende lijst aan Europese sancties weerhoudt Rusland er niet van zich te blijven mengen in de Oekraïense burgeroorlog.

Koerdische peshmerga-strijders aan de frontlinie in de strijd tegen IS, in Tuz Khormato, zo'n 100 kilometer ten zuiden van provincie Kirkuk. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.