EU wil meer energiesamenwerking met Centraal-Aziatische landen

Europa mengt zich in race om Centraal-Aziatische energievoorraden...

Van onze correspondent Arnout Brouwers

MOSKOU De Europese Unie gaat de energiesamenwerking met Centraal-Aziatische landen opkrikken. ‘We willen onze aanvoerlijnen uitbreiden’, zei EU-Commissaris voor Externe Zaken Ferrero-Waldner na een top in Asjchabad met vijf Centraal-Aziatische landen. De top is een signaal dat Europa zich – na Rusland, de VS, China en India – mengt in de race om Centraal-Aziatische energievoorraden.

De top werd gehouden in Turkmenistan, het gasrijke land dat tot anderhalf jaar geleden vrijwel afgesloten was van de wereld. ‘Ons voornaamste doel is het vinden van nieuwe uitvoerroutes voor onze energie op de wereldmarkt’, verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Meredov na de top.

Ferrero-Waldner beaamde dat er een ‘enorm potentieel’ voor energiesamenwerking is. Maar de EU is uit op een bredere relatie. De hulp aan de landen in de regio stijgt de komende jaren met 90 procent, tot 750 miljoen euro. Met elk land worden apart afspraken gemaakt over armoedebestrijding, onderwijs, goed bestuur, handel, mensenrechten en milieu. In Turkmenistan is donderdag een ‘Europa Huis’ geopend, dat op allerlei niveaus de contacten met het nog steeds geïsoleerde land moet verbeteren.

Het Europese initiatief vloeit voort uit een gezamenlijke strategie die de EU vorig jaar, op Duits initiatief, aannam. De landen van Centraal-Azië zijn vanwege hun sovjetverleden nog sterk aangewezen op Russische pijpleidingen voor de export van hun energie. Maar zowel Kazachstan als Turkmenistan heeft ontdekt dat het winstgevend kan zijn om nieuwe uitvalswegen te zoeken.

Het jongste signaal van hun gegroeide zelfbewustzijn was het besluit van de Centraal-Aziaten vorige maand om vanaf volgend jaar al hun energie tegen wereldmarktprijzen te verkopen. Tot dusver vloeide veel gas tegen sterk gereduceerde prijzen naar Rusland, dat het voor de binnenlandse markt gebruikte of doorverkocht. De prijsverhoging zal volgend jaar als eerste gevoeld worden in Oekraïne, dat via Rusland veel Centraal-Aziatisch gas importeert.

De Europese Unie hoopt Turkmenistan te interesseren voor het Nabucco-project, dat Kaspische olie rechtstreeks naar Europa zou moeten laten vloeien. Maar er zijn kapers op de kust. Rusland heeft er het afgelopen jaar alles aan gedaan om zijn greep op het transport van energie uit de regio te verdedigen. Daarnaast plant Kazachstan al een nieuwe pijpleiding naar China en heeft Turkmenistan ook al afspraken met China gemaakt over olie-exploitatie.

Amnesty International en Human Rights Watch riepen de EU deze week op de mensenrechten niet te vergeten in hun drang naar energiesamenwerking. ‘Turkmenistan blijft een van de meest repressieve regimes ter wereld en Kazachstan heeft nog nooit vrije verkiezingen gehouden’, aldus HRW.

Anna Matveeva, een regio-expert wees erop dat van een EU-dialoog over mensrechten ‘geen wonderen’ verwacht mogen worden. ‘Deze landen zijn politiek of economisch nauwelijks afhankelijk van de EU.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden