NIEUWSAstraZeneca-vaccin

EU wantrouwt AstraZeneca, vermoedt dat het stiekem vaccins buiten Europa heeft verkocht

De Europese Unie heeft maandag farmaceut AstraZeneca onder druk gezet om zo snel mogelijk zoveel mogelijk vaccins te leveren. In een scherpe verklaring maakte Eurocommissaris Stella Kyriakides duidelijk dat de EU de farmaceut niet vertrouwt. De vrees bestaat dat de vaccins toch aan niet-Europese landen zijn geleverd. ‘We willen precies weten welke doses waar geproduceerd zijn en aan wie ze geleverd zijn’, aldus Kyriakides. 

Een medewerker van een laboratorium houdt toezicht op de productie van het AstraZeneca-vaccin. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Een medewerker van een laboratorium houdt toezicht op de productie van het AstraZeneca-vaccin.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

De frustratie over het uitblijven van de beloofde leveringen is zo groot dat de EU farmaceutische bedrijven de komende dagen wil verplichten alle vaccinexport vanuit de EU te registreren. ‘Wij, de EU, moeten kunnen weten of, en zo ja, welke vaccins uit de EU worden geëxporteerd’, zei de Duitse minister van Gezondheidszorg, Jens Spahn. ‘Alleen op die manier kunnen we zeker weten of de EU-contracten met producenten eerlijk worden nageleefd.’ 

Productieproblemen

AstraZeneca meldde vrijdagavond uit het niets dat het dit kwartaal geen 80 miljoen doses aan de EU kan leveren, maar slechts 31 miljoen. Productieproblemen bij een fabriek in België liggen daaraan ten grondslag, verklaarde het bedrijf.

Die aankondiging kwam ‘als een donderslag bij heldere hemel’, aldus minister Hugo de Jonge. Het eenvoudig te distribueren vaccin wordt waarschijnlijk vrijdag goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en speelt een belangrijke rol in alle Europese vaccinatieprogramma’s.

Daarom kwam een woordvoerder van de Europese Commissie vandaag met duidelijke taal: ‘Wij verwachten dat het bedrijf oplossingen vindt en alle mogelijke wegen onderzoekt om snel te leveren.’ De lidstaten zijn extra gepikeerd, omdat de EU al in een vroeg stadium AstraZeneca met honderden miljoenen euro’s ondersteunde om zo nog vóór goedkeuring voorraden te kunnen aanleggen.

Nederland zal volgens De Jonge nu langzamer kunnen gaan vaccineren dan eerder gepland. Er zullen volgens de minister ‘scherpe keuzes’ gemaakt moeten worden, vanwege deze ‘domper’.

Nederland verwachtte 4,5 miljoen doses van het zogeheten ‘Oxford-vaccin’ te ontvangen voor het eerste kwartaal – de grootste partij op het totale aantal verwachte doses (7,6 miljoen). Daar blijft nu minder dan de helft van over.

Grote zorgen

Die ontwikkeling leidt tot grote zorgen bij medewerkers in de gehandicapten- en de thuiszorg. Zij zouden tot de eersten behoren die met het AstraZeneca-vaccin worden ingeënt, maar zij zien hun vaccinatiekans – opnieuw – verdampen.

‘Dat doet wat met de moraal’, zegt een woordvoerder van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. ‘Dit is een grote klap. Wij zijn nu aan het kijken of we onze groep van 187 duizend medewerkers kunnen splitsen in groepen die het vaccin het hardst nodig hebben.’

Ook de thuiszorgmedewerkers zijn ongerust, zegt Hans Buijng van brancheorganisatie Zorgthuisnl. ‘Je krijgt het gevoel dat er nu wordt gegokt met toezeggingen die niet hard zijn. Er is geen regie, het kan nu alle kanten op. Dit zou kunnen betekenen dat we pas eind maart aan de beurt zijn.’

Volkomen onwenselijk, vindt ook een woordvoerder van ouderenzorgorganisatie Actiz. ‘De uitval van personeel in de thuiszorg is 10 procent. Dat betekent dat we niet alle zorg meer kunnen leveren, waardoor ook mantelzorgers het zwaarder krijgen. Bovendien ontlasten wij normaal de ziekenhuizen: door mensen na een opname thuis te helpen of door te voorkomen dat zij naar het ziekenhuis hoeven. Hoe langer de medewerkers geen vaccin krijgen, hoe meer ook de ziekenhuiszorg vastloopt.’

Lees ook:

Minder vaccins van AstraZeneca geleverd: moet ik nu langer wachten op een prik?
Een strop voor het Nederlandse vaccinatieprogramma. Dit eerste kwartaal krijgt Europa veel minder doses geleverd van het vaccin van AstraZeneca - terwijl daarvan juist voor de eerste maanden het meest zijn besteld. Duurt het nu langer voor alle Nederlanders hun beschermende prik krijgen?

Dit gebeurt er in jouw lijf als de prik is gezet
De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Hoe werkt die techniek, en wat gebeurt er precies in het lichaam zodra het vaccin is ingespoten?

Hoe gaat het met vaccineren in Nederland en wereldwijd? De belangrijkste grafieken op een rij
Hoe gaat het met vaccineren? Hoeveel mensen zijn er ingeënt, en in welk land gaat de campagne het snelst? Op deze pagina een overzicht van de coronavaccinaties in Nederland en andere landen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden