EU-waarnemers hoorden van eigen overlijden

Een ernstige communicatiefout bij de Europese Unie (EU) was oorzaak van de aanwezigheid van vijf EU-waarnemers in Bosnisch-Servië, toen de NAVO-luchtaanvallen vorige week begonnen....

Van onze verslaggever

SCHIPHOL

Het groepje waarnemers, met in hun gezelschap de EU-ambassadeur in Servië, werd vorige week in Pale vastgehouden. Aanvankelijk meldden de Bosnisch-Servische autoriteiten dat ze waren gedood bij een luchtaanval van de VN. Die onjuiste verklaring, zo hoorden de waarnemers later van Bosnisch-Servische functionarissen, was gedaan 'om de plaatselijke bevolking te misleiden'.

'Donderdag hoorden we tot onze verbijstering dat we waren overleden', aldus Schoonenwolf, die als luitenant-kolonel van de luchtmacht was uitgeleend aan de EU-vredesmissie in voormalig Joegoslavië.

De waarnemers zaten toen veilig in een politiebureau in Pale, bewaakt door zo'n vijftien agenten. De Bosnisch-Servische regering had hen daar vastgezet, omdat er groeperingen in Pale zouden zijn 'die ons wilden lynchen'.

De EU-waarnemers zijn volgens Schoonenwolf in de vier dagen dat ze vastzaten correct behandeld. De plaatselijke autoriteiten hebben niet gedreigd dat ze als gijzelaars zouden worden gebruikt om de VN ertoe te brengen de luchtacties te staken, zoals eerder dit jaar met VN-waarnemers gebeurde.

Volgens Schoonenwolf had het nooit mogen gebeuren dat ze vlak voor de luchtaanvallen nog Bosnisch-Servië werden ingestuurd. Het hoofdkantoor van de EU-missie in Zagreb had echter geen waarschuwing gegeven, toen ze dinsdag vanuit Montenegro eerst naar een Bosnisch-Servische plaats dertig kilometer ten noorden van de Kroatische havenstad Dubrovnik waren gereisd.

Terwijl 's ochtends een Servische mortiergranaat 37 doden had veroorzaakt in Sarajevo, de aanleiding tot de luchtaanvallen, ging de EU-delegatie diezelfde dag door naar Pale. Daar was ook via de satelliet-telex, die de waarnemers bij zich hadden, nog contact geweest met Zagreb. 'We kregen nog bericht terug, maar daar stond niet in dat we weg moesten.'

In het Olympia-hotel bij Pale, waar ze overnachtten, klonk die nacht al het luchtalarm. Toen de luchtaanvallen de volgende middag begonnen, werden de EU-waarnemers opgesloten.

Schoonenwolf zag nog hoe de Franse jachtbommenwerper werd neergehaald. 'Een heel emotioneel moment, want het zijn je collega's die daarin zitten', aldus de luchtmachtofficier.

'Gelukkig zagen we daarna twee stippen en dan haal je opgelucht adem.' De waarnemers hoorden vervolgens dat de Franse piloten door de Bosnische Serviërs gevangen waren genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden