Nieuws Europees asielsysteem

EU vreest nieuwe migratiegolf, maar blijft zwaar verdeeld over aanpak

EU-ministers van Justitie vrezen een nieuwe migratiecrisis zoals in 2015-2016 toen in één jaar bijna 1 miljoen migranten op chaotische wijze naar Europa kwamen. Ondanks dit angstbeeld waren de bewindslieden dinsdag niet bereid hun meningsverschillen te overbruggen over een houdbaar Europees asielsysteem.

Vluchtelingen in Athene. Beeld Zolin Nicola

‘Het Uur U is geslagen’, zei staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie) na afloop van het overleg met haar EU-collega’s in Luxemburg. ‘De aantallen migranten zijn de laatste tijd gestegen, niet zo’n klein beetje ook.’ De Griekse, Bulgaarse en Cypriotische ministers spraken over een ‘alarmerende trend’. Begin deze week verdronken opnieuw dertien migranten in de Middellandse Zee waarmee het dodental in 2019 de duizend al is gepasseerd.

De Duitse minister Seehofer stelde dat zonder maatregelen ‘het gevaar bestaat dat er weer ongecontroleerde migratie komt in heel Europa’. Seehofer waarschuwde voor een herhaling van de crisis in 2015. ‘We hebben dit al een keer meegemaakt. Ik vind niet dat het nog een keer moet gebeuren.’

Geen doemscenario's 

De huidige aantallen migranten die naar de EU komen, geven niet direct aanleiding tot doemscenario’s. Volgens Frontex, de EU-organisatie belast met de bewaking van de Europese buitengrenzen, arriveerden de eerste acht maanden van dit jaar bijna 60 duizend migranten in Europa, een fractie van de crisismaanden in 2015 en 2016. Maar de aantallen stijgen wel.

Bovendien voorzien de ministers een nieuwe migratiestroom als Turkije daadwerkelijk Syrië militair binnenvalt. Niet alleen zullen Syrische Koerden dan naar Europa willen, het kan ook het startschot zijn voor een massale verhuizing van de circa 3 miljoen Syrische vluchtelingen die nu nog in Turkije verblijven.

Pogingen een Europees asielbeleid van de grond te tillen, lopen al drie jaar vast op verdeeldheid tussen de lidstaten. Een recent voorstel van Duitsland, Frankrijk, Italië en Malta om migranten die per boot arriveren over de lidstaten te herverdelen – op basis van vrijwilligheid – kreeg dinsdag nauwelijks bijval. Wat door de vier initiatiefnemers als een doorbraak was gepresenteerd, werd alleen door Portugal, Ierland en Luxemburg gesteund, landen die toch al meehelpen bij het opnemen van migranten die in Italië en Malta aankomen.

Economische redenen

Nederland steunt het voorstel niet. Volgens Broekers-Knol ‘biedt het geen oplossing voor de problemen’. De staatssecretaris benadrukte dat 80 procent van de migranten hier komt om economische redenen, zij maken geen kans op een verblijfsvergunning. Deze economische migranten over Europa herverdelen, leidt volgens Broekers-Knol alleen maar tot meer problemen.

In een apart gesprek met haar Italiaanse collega hamerde Broekers-Knol op het naleven van de Europese grenscontrole-afspraken. Volgens die regels moeten EU-landen bij de grens direct bepalen welke migranten kans maken op een verblijfsstatus en welke niet. Die laatste groep moet worden teruggestuurd naar het land van herkomst. Italië leeft deze regels niet na, hetgeen door de Italiaanse overigens werd erkend.

De ministers hopen dat de nieuwe Europese Commissie – die op 1 november van start moet gaan – met nieuwe voorstellen de migratie-impasse kan doorbreken. Seehofer maakte duidelijk dat hij niet meer gelooft in de verplichte herverdeling van migranten over de EU bij een grote toestroom. Nederland houdt nog wel vast aan deze Europese asielquota.

Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije maar ook de Baltische landen verzetten zich met hand en tand tegen de opgedrongen komst van migranten. Dat verzet lijkt nu te worden beloond. Landen die geen migranten opnemen kunnen de quota dan afkopen door landen die dat wel doen met experts, materieel en geld te steunen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden