EU-voorzitter Malta zet migratiedeal met Afrika bovenaan agenda

De Europese Unie moet op korte termijn dwingende afspraken met Libië maken over het stilleggen van de migrantenstroom naar Italië. Een nieuwe ramp - het omslaan van een boot vol vluchtelingen - is onvermijdelijk als de EU nog langer draalt, zei tijdelijk EU-voorzitter Malta donderdag.

Een omgeslagen boot met vluchtelingen in de buurt van de Italiaanse kust.Beeld anp

'We moeten nu handelen, anders zitten we straks diep in de stront', verklaarde de Maltese premier Muscat bij de start van het EU-voorzitterschap van zijn land. Eerder deze week riep ook Duitsland op tot afspraken met Libië en andere Afrikaanse landen waar de (merendeels) economische migranten doorheen of vandaan komen. In 2016 arriveerden ruim 181 duizend migranten in Italië, een record. Verder verdronken er duizenden omdat hun bootjes omsloegen.

Muscat wil dat de EU met Libië een akkoord sluit zoals ze dat in 2016 (onder Nederlands EU-voorzitterschap) deed met Turkije. Onder die deal kreeg Ankara geld voor de vluchtelingenopvang (6 miljard euro) en politieke beloften (visumvrij reizen) in ruil waarvoor het alle migranten terugnam die via Turkije in Griekenland arriveerden. Sindsdien is - mede door het gelijktijdig afsluiten van de Balkanroute - de vluchtelingenstroom via de Griekse eilanden vrijwel drooggevallen. 'De boodschap voor de mensensmokkelaars in Turkije was: we maken jullie business model kapot. Datzelfde signaal moeten we naar de Libische smokkelaars sturen. Want die worden heel erg rijk van hun perverse praktijken', aldus Muscat.

De Maltese premier vindt dat de Europese reddingsschepen in de territoriale wateren van Libië moeten kunnen opereren. In dat geval zouden de migranten direct naar Libië teruggebracht kunnen worden. Muscat erkende dat deze aanpak niet eenvoudig is omdat Libië drie elkaar bevechtende regeringen heeft. 'En we hebben de medewerking nodig van de Libische autoriteiten.'

Muscat put echter hoop uit de bilaterale afspraken die Rome maandag maakte met de (door de EU erkende) regering van nationale eenheid in Tripoli. Daarin belooft Tripoli de mensensmokkelaars aan te pakken en de grenzen beter te bewaken. Muscat: 'Deze afspraken met Libië moeten worden verbreed naar de hele EU, met financiële steun voor Tripoli. Als we het nu niet doen, worden we er heel erg snel toe gedwongen bij een volgende ramp.' Hij wil de kwestie over drie weken aankaarten bij zijn EU-collega's als die in Valletta zijn voor een speciale EU-top.

Voortrekkersrol

Europees Commissaris Avramopoulos (Migratie) sprak dondermiddag zijn steun uit voor de Italiaanse voortrekkersrol in Libië. Op bezoek in Rome beloofde hij beloofde financiële hulp indien nodig. De EU traint sinds enige tijd Libisch marinepersoneel zodat het land straks zelf de migranten op zee kan opvissen en terugbrengen.

Eind vorig jaar kwamen de EU-lidstaten overeen Afrikaanse landen te straffen die hun grenzen niet bewaken en niet meewerken bij het terugnemen van hun mensen. Deze landen lopen de kans hun handelsvoordelen in de EU kwijt te raken of minder financiële steun van de Unie te krijgen. In 2015 stuitte deze aanpak nog op scherp verzet van de Afrikaanse leiders tijdens de EU-Afrikatop in Valletta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden