EU-voorzitter Ierland dekt zich vast in voor mislukking

Ierland zal als voorzitter van de EU de onderhandelingen over een Europese grondwet nieuw leven moeten inblazen. Premier Ahern is niet optimistisch....

Een gure wind van euroscepsis waait Javier Solana, de buitenlandconator van de Europese Unie, tegemoet als hij in Dublin Castle de nieuwe veiligheidsstrategie van de EU komt uitleggen aan een bont gezelschap van Ierse politici en vakbondslieden. 'Europa probeert de tweede politieman van de wereld te worden na Amerika', knort een spreker. Een andere waarschuwt dat de Europese ontwerpgrondwet de basis legt voor een superstaat, die Europa net zo veel vijanden zal bezorgen als de VS.

'Het is hier niet altijd eenvoudig Europa te verkopen', erkent Dick Roche, de Ierse minister van Europese Zaken na de bijeenkomst. In vergelijking met hun Britse buren zijn de Ieren zeer pro-Europees - 74 procent van de Ieren is positief over de EU tegen slechts 22 procent van de Britten, maar de traditie van neutraliteit is in Ierlanddiep geworteld. Bovendien is volgens Roche het pro-Europese tij er iets aan het keren.

'Er wordt veel geklaagd over de euro en de hoge prijzen en net als in andere landen heerst er ook een zeker cynisme over wat er in Brussel gebeurt', zegt Roche. 'Dat komt vooral omdat Brussel te ver van de gewone burgers af staat.' Hoog tijd dan ook voor een campagne om Europa begrijpelijker te maken, vindt de Ierse bewindsman. 'We moeten af van die euro-taal die niemand verstaat.'

De campagne tegen de Brusselse mandarijnen-cultuur is van de initiatieven die de Ierse regering, die begin dit jaar het voorzitterschap van de EU heeft overgenomen, het komend half jaar wil ontvouwen. De Europese bureaucratie mensentaal bij te brengen is al een haast onmenselijke taak, maar het dringendste probleem dat de Ieren de komende zes maanden te wachten staat, is te proberen de onderhandelingen over de nieuwe Europese grondwet die vorige maand op een mislukking uitliepen, nieuw leven in te blazen.

'Wij zullen er alles aan doen om te proberen de onderhandelingen zo snel mogelijk af te ronden', beloofde Bertie Ahern, de Ierse premier deze week. 'Hoe langer de problemen blijven liggen, hoe lastiger het wordt en hoe meer de zaak uit elkaar begint te vallen.' Het probleem is volgens Ahern echter dat er, afgezien van de ontwerptekst voor de grondwet, nauwelijks iets op papier staat. Dat komt doordat de Italiaanse premier Silvio Berlusconi, die tot eind vorig jaar EU-voorzitter was, nauwelijks pogingen heeft gedaan compromisvoorstellen te lanceren.

Volgens de taoiseach (premier) zal Ierland in maart proberen met voorstellen te komen - deze maand staan er besprekingen met de premiers van Polen en Spanje, de grootste dwarsliggers, op het programma. Maar Ahern dekte zich al in tegen een mogelijke mislukking. Alles hangt volgens hem af van de 'politieke wil' van de EU-leiders.

In ieder geval lijkt Ahern niet van plan zich onder druk te laten zetten door de dreigementen van vooral Duitsland om binnen de EU een kopgroep van landen te vormen die verdere integratie aangaan, als de onderhandelingen eind dit jaar nog geen resultaat hebben opgeleverd.

'Ik ben er diep van overtuigd dat het het beste is samen te proberen een oplossing te vinden', zei hij. 'Hoe kan zo'n groep dan zeggen dat ze namens Europa spreken? Ik ben bang dat zo'n Europa van twee snelheden op een nachtmerrie zal uitlopen.'

Anders dan Berlusconi lijkt Ahern wel enig begrip te koesteren voor het standpunt van de Polen dat zij zich niet zomaar de voor hen gunstige stemmenverdeling uit het verdrag van Nice willen laten ontnemen.

De Ierse regering begint te vrezen dat ze het komend halfjaar met nog een probleem zal worden opgezadeld, nu de Europese Commissie het conflict met Duitsland en Frankrijk over de schending van de afspraken uit het stabiliteits pact weer dreigt op te rakelen. De raad van ministers van Financivan de EU-landen besloot eind vorig jaar geen strafprocedure tegen Duitsland en Frankrijk te beginnen, hoewel hun begrotingstekorten al drie jaar boven de gestelde 3-procentsnorm uitgaan.

Eurocommissaris Solbes (Monetaire Zaken) wil nu naar het Hof van Justitie stappen om dat besluit ongedaan te maken, maar de Ierse minister van FinanciCharlie McCreevy maakte duidelijk dat hij daar niets in ziet. Hij verdedigde zelfs de stelling dat het besluit van de raad het stabiliteits pact alleen maar had 'versterkt', omdat Duitsland en Frankrijk hadden moeten beloven dat zij hun tekorten volgend jaar binnen de gestelde grens zullen brengen. Geen nieuw gelazer in de tent, was de boodschap.

Onder dat motto lijkt Ierland zich ook niet geroepen te voelen nu al serieuze besprekingen te beginnen over de financi perspectieven, de meerjarenbegroting van de Europese Unie.

Zes landen, waaronder Nederland, willen dat de EU de uitgaven beperkt tot 1 procent van het totale bruto binnenlands product. Het ligt echter voor de hand dat Spanje en nieuwkomer Polen zich daartegen zullen verzetten. Zij ontvangen namelijk het meeste uit de EU-kas. Ierland is bang dat die kwestie verweven zal raken met de besprekingen over de grondwet, zodat de hele zaak vast zal komen te zitten.

Ook als Ierland er niet in slaagt de onderhandelingen over de grondwet tot een goed einde te brengen, belooft het Ierse voorzitterschap toch een historische gebeurtenis te worden. Op 1 mei komen er tien nieuwe landen bij de EU, de grootste uitbreiding die de Unie ooit heeft meegemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden