Nieuws

EU-top over budget eindigt na dertig uur vrijwel non-stop overleg in fiasco

De speciale topontmoeting van de Europese regeringsleiders over een nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027) voor de EU is vrijdagavond op een fiasco uitgelopen. 

Premier Rutte en de Duitse Bondskanselier Merkel, vandaag in Brussel. Beeld EPA

Na dertig uur vrijwel non-stop overleg keerden premier Rutte en zijn EU-collega’s onverrichter zake huiswaarts. De kloof tussen de ‘zuinige’ en ‘ambitieuze’ landen – in geldtermen minimaal 100 miljard euro – is geen euro kleiner geworden.

EU-president Michel, die de onderhandelingen leidde, toonde zich teleurgesteld. Hij had de speciale EU-top bijeengeroepen in de hoop dat de leiders genoeg druk op elkaar zouden zetten om een akkoord te bereiken. De onenigheid was echter zo groot dat ze niet eens een datum afspraken voor een nieuwe topontmoeting. ‘We hebben meer tijd nodig’, concludeerde Michel na afloop van het overleg. Volgens premier Rutte is het probleem ‘oplosbaar'.

De topontmoeting startte donderdagmiddag ronduit beroerd. Kort na aanvang werd de vergadering geschorst voor een lange reeks gesprekken tussen Michel en afzonderlijke leiders die pas rond zes uur ’s ochtends – zonder resultaat – werd afgesloten.

De zuinige vier opereerden als blok en stelden zich onvermurwbaar op, wat hen op harde kritiek van de oostelijke en zuidelijke lidstaten kwam te staan. De Franse president Macron merkte na afloop cynisch op dat ‘de EU om haar verdeeldheid te tonen het Verenigd Koninkrijk niet nodig heeft’. Londen – normaliter de onverzettelijke bij budgetbesprekingen – zat niet aan tafel omdat het land sinds 1 februari geen deel meer uitmaakt van de EU. 

Maar ook de Luxemburgse premier Bettel maakte van zijn hart geen moordkuil. ‘Als iedereen alleen becijfert wat de EU vandaag kost en niet wat ze morgen oplevert, komen we niet verder.’

Vrijdag rond lunchtijd leek de EU-top te klappen. Er werd een speciaal overleg ingelast tussen de zuinige vier, bondskanselier Merkel, president Macron, Michel en voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. In een poging een doorbraak te forceren, stelde de Commissie een nieuw budgetvoorstel op.

In dat voorstel kan de EU de komende zeven jaar maximaal 1085 miljard euro uitgeven, ofwel 1,069 procent van het bruto nationaal inkomen van de gezamenlijke EU-landen. Dat is 10 miljard minder dan Michel eerder voorstelde maar nog steeds circa 60 miljard meer dan wat voor Rutte acceptabel is.

Aantrekkelijk voor Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken is dat zij de korting op hun betaling aan de EU zouden behouden, voor Nederland gaat het om 1,5 miljard euro per jaar. Ook hoeft Nederland de eerste drie jaar minder douanerechten aan de EU af te dragen.

Premier Rutte en zijn Oostenrijkse, Zweedse en Deense collega’s weigerden echter de voorgestelde omvang van de meerjarenbegroting te accepteren. De vier menen dat 1 procent van het Europese bruto nationaal inkomen genoeg is. De landen willen onder meer 40 miljard bezuinigen op de landbouwsubsidies en de steun voor armere regio’s.

Circa 16 landen die zich de ‘Vrienden van de Ambitie’ noemen, sturen aan op een hoger budget, net als het Europees Parlement. Volgens deze leiders is de EU dat aan zichzelf verplicht als het haar ambities over een duurzamer, veiliger en sterker Unie wil waarmaken. De Luxemburgse premier Bettel stelde dat alle regeringsleiders zich afgelopen jaren hierop hebben vastgelegd in ronkende verklaringen in Rome, Tallinn en Bratislava. 

Michel en Von der Leyen wilden na afloop niet van een mislukte top spreken. Ze menen dat een stevige clash tussen de leiders nodig is om de volgende keer wel een akkoord te bereiken. Rutte noemde het ‘geen ramp’ dat er nog geen overeenstemming is. ‘Het is een best een belangrijk onderwerp maar het is geen grote economische crisis.’

Een Europees gevecht om 1.100 miljard euro

De EU-leiders begonnen donderdag aan een marathontop over de Europese begroting voor de komende zeven jaar. Vier thema’s zetten de onderhandelingen onder grote druk

En hoe is het eigenlijk om verslag te doen van deze top? Correspondent Marc Peeperkorn sleept een enorme multomap vol cijfers met zich mee door Brussel. ‘Er wordt eindeloos gegoocheld met getallen, ik wil echt precies begrijpen hoe het zit.

De Europese leiders in overleg, vandaag in Brussel.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden