EU-toespraak 'grote gok' voor Cameron

Met zijn speech wil premier David Cameron zijn eurosceptische achterban behagen. Hoe dat uitpakt, hangt af van zijn Europese partners.

VAN ONZE CORRESPONDENT PATRICK VAN IJZENDOORN

LONDEN - Binnen de coalitie klinkt gemor, de zakenwereld is verdeeld en eurofielen vrezen de toorn van Brussel. Aan de vooravond van David Camerons grote Europa-toespraak heerst er onzekerheid in het Verenigd Koninkrijk. 'Hij neemt dan ook een grote gok,' zegt de Britse Europa-deskundige Thomas Raines, 'en of het goed afloopt hangt mede af van onze Europese partners.'

Eind vorig jaar omschreef de eurogezinde intellectueel Timothy Garton Ash de positie van Cameron alsvolgt: hij staat op de rand van een klif, terwijl bezorgde mensen 'Niet springen!' roepen. Tot die roepers behoort de Amerikaanse diplomaat Philip Gordon die Cameron aanraadde binnen de Europese Unie te blijven. Vervolgens schreven topondernemers, onder wie Richard Branson, een open brief met een soortgelijke strekking. Conservatieve partijcoryfeeën sloten zich aan bij het koor, evenals de Liberaal-democratische minister van Economische Zaken Vince Cable. Saillant detail is trouwens dat Cable's partij in haar verkiezingsmanifest een in/uit-referendum heeft beloofd.

De Conservatieve premier, echter, weet zich gesteund door een goed deel van de Britse kiezers en hoopt op een beloning bij de parlementsverkiezingen van 2015. Volgens Raines, verbonden aan Chatham House, een denktank voor internationale betrekkingen, is geen volk zo eurosceptisch als het Britse. 'In dat opzicht weerspiegelt Cameron het gemoed in het land. Dat blijkt ook uit de samenstelling van zijn fractie. De partijactivisten zijn overwegend anti-Brussel en hebben voor de laatste verkiezingen veel parlementariërs benoemd die niet zozeer eurosceptisch als wel eurofoob zijn. Daar kan Cameron simpelweg niet omheen. Het brengt hem in een lastig, onmogelijk parket.'

Raines benadrukt dat Cameron zich tot twee soorten gehoor zal wenden. 'Hij moet zijn achterban tevreden stellen, maar ook zijn Europese collega's niet van zich vervreemden. Vergeet niet dat hij het Verenigd Koninkrijk binnen wil houden. Het probleem is dat zijn verlangen om een nieuwe verhouding tot de Unie te creëren wrok opwekt omdat het erop lijkt alsof hij een slaatje wil slaan uit de crisis. Cameron hoopt genoeg steun te zullen krijgen van de Scandinavische landen, van Nederland en vooral ook van Berlijn. Cameron gokt erop dat de Duitsers uiteindelijk zullen toegeven aan enkele Britse wensen. Een Unie zonder de Britten is immers ook in het nadeel van Duitsland.'

In The Spectator, een conservatief weekblad, waarschuwde James Forsyth niet teveel op 'Berlijn' te bouwen. 'Koning Hendrik VIII vertrouwde er ooit op dat de rooms-katholieke kerk er liever voor zou kiezen om zijn scheiding toe te staan dan Engeland te verliezen. Rome koos toch voor het laatste en Hendrik kon niet anders dan breken.' Zelfs als Cameron zijn zin krijgt, is de toekomst volgens Raines ongewis. 'We hebben mensen wel eens gevraagd hoe hoog de Britse nettobijdrage is aan Europa. De antwoorden lagen ver, vér boven het werkelijke bedrag. Als ze we dan het ware bedrag noemden, ruim acht miljard pond per jaar, klonk het al te vaak 'Hum, dat is nog steeds te veel'.'

Frans-Duits jubileum

Het is tactvol verdeeld: vandaag staan de schijnwerpers op de Britse premier Cameron, maar gisteren was voor zijn continentale collega's, die het 50-jarige jubileum van de Frans-Duitse vriendschap vierden. Op 22 januari 1963 bezegelden de Fransen en Duitsers hun samenwerking in het Elysée-verdrag, wat de basis vormde voor de verdere Europese integratie. Vijftig jaar later benadrukten de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Hollande hun gezamenlijke inzet voor Europa. Hoewel beide leiders kritisch zijn over elkaars oplossingen voor de eurocrisis, kondigden ze aan in mei met een gezamenlijk voorstel te komen om de economie in Europa op te krikken. Tegenover de nieuwsgierige journalisten bestreden ze de indruk dat de relatie tussen de landen is bekoeld sinds het aantreden van Hollande. We hebben de juiste chemie, zei Merkel. Persoonlijk kunnen we goed overweg, voegde Hollande toe. Ze wilden geen twijfel laten: de Frans-Duitse as is nog in stand.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden