Column

EU stuurt B-team naar de slag om Europese topfuncties

In de slag om Europese topfuncties heeft Europa een B-team op het veld gezet. De EU kampt met problemen die haar voortbestaan raken: de etterende eurocrisis, de chaotisering van haar buitenwereld en de strijd om het interne hervormingsproces. De Europese economie stagneert, Rusland marcheert, het Midden-Oosten explodeert. De EU dreigt in een neergaand proces te belanden dat dit B-team niet kan stoppen.

Het enige lichtpuntje is de Poolse premier Donald Tusk, die voorzitter van de Europese Raad wordt. Hij heeft tenminste minder federale reflexen dan de huidige voorzitter Van Rompuy. Voor de Polen vormen natiestaten de kern van Europese samenwerking. Opmerkelijk genoeg heeft Tusk de afgelopen jaren de kant gekozen van de Hongaar-se premier Orbán in diens conflicten met Brussel. De Britse premier Cameron kan met zijn hervormingsagenda bij Tusk op meer begrip rekenen dan bij de Europese Commissie, laat staan het Europees Parlement.

Tusk is economisch liberaal maar sociaal conservatief: tegenstander van zowel het homohuwelijk als abortus. Het is ironisch dat elke beginnende Europese ambtenaar aan strenge taalexamens wordt onderworpen terwijl deze 'Europees President' geen Engels of Frans spreekt. Hoe hoger de functie, hoe lager de kwaliteitseisen. Gelukkig spreekt Tusk vloeiend Duits; als hij verstandig is, kiest hij een Duitse kabinetschef. Net als zijn voorganger loopt Tusk aan de leiband van de Duitse bondskanselier Merkel. Zijn Duitse kabinetschef ontvangt de 'consensusvoorstellen' direct uit Berlijn en Tusk mag ondertekenen, desnoods in het Pools.

Donald Tusk, de Poolse premier. Beeld ap

Euromanagement

Het gaat echter vooral mis in het euromanagement. Het ziet er naar uit dat Luis de Guindos, de Spaanse minister van Economische Zaken, volgend jaar Jeroen Dijsselbloem opvolgt als voorzitter van de eurogroep. De Spanjaarden voelden zich al langer onderbedeeld en als zij iets willen, slaan ze in Brussel net zolang op de tafel tot ze het krijgen. Het was De Guindos die in 2012 Europees geld eiste om mammoetbank Bankia te redden.

Merkwaardig genoeg komt de Franse ex-minister van Financiën, Pierre Moscovici, binnen de nieuwe Commissie in beeld als 'Sparkommissar'. Moscovici heeft van 'sparen' nooit gehoord. Hij komt uitgerekend uit een land dat al veertig jaar geen begroting in evenwicht kon voorleggen. Als minister van Financiën was Moscovici niet in staat het Franse begrotingstekort onder de 3 procent van het bruto binnenlands product te krijgen. Hij moest uitstel vragen bij de echte Sparkommissar, Olli Rehn.

Moscovici, oorspronkelijk afkomstig uit de Revolutionaire Communistische Liga, moet niets hebben van de begrotingsdiscipline die Duitsland oplegt. Eigenlijk koestert hij een diepe afkeer van Duitsland. Premier Manuel Valls nam Moscovici niet op in zijn regering en Brussel is nu diens uitweg.

Luis de Guindos, de Spaanse minister van Economische Zaken. Beeld epa

Goedkoop geld

Uw euro komt zo volledig in handen van Zuid-Europeanen: de Italiaan Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank; beoogd eurogroepvoorzitter De Guindos; en beoogd 'Sparkommissar' Moscovici. Zij willen dat de eurozone doorgaat met expansief monetair beleid en eisen hogere 'overheidsinvesteringen'. De eurozone wordt verscheurd: mediterrane landen willen meer goedkoop geld en een zwakkere euro; het Noorden wil begrotingsdiscipline, hervormen en innoveren. Ooit stond de D-mark model voor de euro; nu wordt dat de lire.

In het buitenlands beleid neemt de EU een onverantwoord risico met de onervaren Mogherini. De crises stapelen zich op: Oekraïne, Gaza, Irak, Syrië, Iran. De EU wordt meegezogen in internationale chaotisering, maar gelukkig waarschuwt Mogherini Rusland voor de laatste keer. Hoge Vertegenwoordiger Mogherini, afkomstig uit de Italiaanse communistische beweging, is echter geen partij voor de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov, die is geschoold in de meest cynische tradities uit de tijden van Gromyko. Zij is evenmin opgewassen tegen de charmant bedriegende minister Zarif van Buitenlandse Zaken van Iran. Rusland en Iran kan Mogherini beter overlaten aan ervaren commissarissen.

Misschien hebben de EU-ministers van Buitenlandse Zaken liever een beginneling op deze post dan een zwaargewicht die leiding geeft. Solana, voorganger van de huidi-ge Hoge Vertegenwoordiger Ashton, had ervaring en een breed netwerk. Hij was secretaris-generaal van de NAVO geweest. Anders Fogh Rasmussen, de huidige secretaris-generaal van de NAVO, zou een geschikte kandidaat zijn. Maar ja, hij is geen vrouw.

Vorig jaar begon de strijd om EU-topbanen met veel grootspraak. Alles zou anders worden. Maar eigenlijk is er, behalve de omvang van de problemen, niets veranderd.

Federica Mogherini, de nieuwe buitenlandchef van de EU. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.