Nieuws

EU scherpt exportbeperkingen vaccins aan, tot woede van de Britten: ‘Dit is Brexitjaloezie’

Krijgen we onze Pfizer-vaccins nog? Deze vraag houdt het Verenigd Koninkrijk bezig nu de Europese Unie de exportbeperkingen van vaccins donderdagavond heeft aangescherpt.

Europees Commissaris Thierry Breton van Interne Markt markeert een doos covid-19-vaccins van Pfizer-BioNTech als afkomstig uit de EU. Beeld AFP
Europees Commissaris Thierry Breton van Interne Markt markeert een doos covid-19-vaccins van Pfizer-BioNTech als afkomstig uit de EU.Beeld AFP

Achter de schermen is de Britse premier Boris Johnson nog druk bezig om de schade te beperken. Om een vaccinatieoorlog te voorkomen, zouden de Britten al hebben aangeboden de in Leiden geproduceerde Oxford-vaccins van AstraZeneca met EU-lidstaten te delen, maar de vraag is of Brussel dit genoeg vindt.

In Groot-Brittannië overheerst onbegrip over de Europese maatregelen. Minister van Volksgezondheid Matt Hancock herhaalde dat het Britse contract met AstraZeneca fundamenteel beter is dan dat van de EU. ‘Ik geloof erin dat handelsnaties het contractrecht moeten volgen,’ vertelde hij aan de Financial Times, ‘en zij hebben een ‘beste pogingen’-contract en wij hebben een exclusieve overeenkomst.’

Op het eiland bestaat het vermoeden dat Europese landen, uit woede over de door AstraZeneca gebroken beloften, met een campagne tegen zowel de Brits-Zweedse farmaceut als Groot-Brittannië bezig zijn. Als voorbeeld geven de Britten de recente ontdekking door de Italiaanse inspectie, getipt door Brussel, van 29 miljoen doses Oxfordvaccin nabij Rome. Journalisten in Brussel kregen naar het schijnt te horen dat de lading voor de Britse markt bedoeld was, maar later bleek dat deze voor armere landen en de EU-lidstaten zelf was.

‘Onverantwoord’

Het brein achter het Oxfordvaccin, Sir John Bell, heeft in de Britse pers gezegd dat AstraZeneca nooit waardering heeft gekregen voor het besluit om tegen kostprijs te produceren. ‘De aandelenprijs is niet omhoog maar omlaag gegaan. We produceren meer vaccins dan wie ook. Het is veilig en het werkt, maar dat lijkt niemand wat uit te maken.’ Kate Bingham ondertussen, hoofd van het Britse vaccinatieprogramma, heeft de op- en aanmerkingen van de bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron op het Oxfordvaccin ‘totaal onverantwoord’ genoemd.

Tegenover een Italiaanse krant heeft Bingham gezegd dat er altijd productieproblemen zijn bij een nieuw vaccin. Dat de Britten er minder last van hebben, heeft er volgens haar mee te maken dat de Britse overheid, anders dan de Europese Unie, al in het embryonale stadium betrokken was bij de ontwikkeling van het Oxfordvaccin: bij de financiering en het bijeenbrengen van bedrijven die gespecialiseerd zijn in biomedische techniek. Zo heeft haar team, zo vertelde ze, eind vorig jaar de productiecapaciteit van het Leidse Halix uitgebreid.

Financieel commentator Russell Lynch schreef in The Daily Telegraph dat de Europese aanvallen op AstraZeneca niet alleen te maken hebben met het niet nakomen van beloften, maar ook voortkomen uit ‘een diepgewortelde afkeer van het Angelsaksische kapitalisme’. Eerder in de week had Boris Johnson deze veronderstelde fobie versterkt door zijn partijgenoten, in een wat baldadige bui, te laten weten dat ‘hebzucht’ en ‘kapitalisme’ ten grondslag liggen aan het Britse vaccinatiesucces. De premier had snel spijt van deze woorden.

Lynch somde de kritiek op die door de jaren vanaf het vasteland heeft geklonken op het Angelsaksische kapitalisme, een economisch model dat ten grondslag ligt aan de Brexit-ideologie. De zakenman en politicus Richard Tice heeft het vermoeden geuit dat het Duits-Amerikaanse Pfizer-BioNTech nooit op deze wijze zou zijn aangevallen. ‘Het gaat erom dat het een Brits vaccin is’, stelde de voormalig leider van The Brexit Party, ‘en deel van een Brits succesverhaal, zo simpel is het. Dit is Brexitjaloezie. Niets anders.’

Von der Leyen: Britten profiteerden het meest van Europese export

De EU heeft sinds 1 december vorig jaar zeker 77 miljoen vaccindoses tegen corona geëxporteerd. Voorzitter Von der Leyen legde de nieuwe cijfers donderdag aan de regeringsleiders voor om hen te overtuigen de export aan banden te leggen. Het Verenigd Koninkrijk profiteerde met 20 miljoen doses het meest van de Europese export. Het Commissievoorstel om bij de vaccinuitvoer straks mee te wegen of het ontvangende land zelf ook vaccins exporteert (of ingrediënten ervoor), kreeg brede steun van de leiders. Premier Rutte drong aan op voorzichtigheid bij het inzetten van exportrestricties om verstoorde handelsrelaties te voorkomen. ‘Dit pistool kan beter ongeladen blijven’, aldus Rutte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden