EU-president Van Rompuy speelt hoog spel met euro

Het is hoog spel dat EU-president Herman Van Rompuy speelt als hij de leiders van de eurolanden vandaag uitnodigt voor een crisisberaad over de euro. Hij gokt er dan op dat de premiers - met alle ogen op hen gericht - doen wat hun ministers van Financiën maandagnacht niet lukte: de eurocrisis bezweren. Faalt Van Rompuy, dan lijkt een vrije val van de euro onafwendbaar.

Beeld epa

Diverse lidstaten, waaronder Nederland en Duitsland, staan huiverig tegenover een eurotop op korte termijn. Zij willen vooraf zekerheid over een geslaagde afloop. Niets fataler voor de munt dan het beeld van wit weggetrokken premiers die 's nachts ruziënd en besluiteloos uiteengaan.

Bloedbad op de beurzen
Maar voortmodderen kan niet meer, beseft Van Rompuy. Het bloedbad op de beurzen begin deze week, de dalende eurokoers, het bijna-faillissement van Griekenland, kredietbeoordelaars die Ierland afschrijven en Italië in het vizier hebben: het zijn zaken die schreeuwen om een antwoord.

Onder die druk, en door de euroleiders in één kamer op te sluiten - met de internationale pers op de drempel - hoopt Van Rompuy hen zo ver te krijgen dat ze over hun eigen schaduw heen springen.

Van Rompuy aast op drie doorbraken. Ten eerste moeten de leiders het eens worden over een tweede noodlening (geraamd op 85 miljard euro) voor Griekenland. Zonder overeenstemming daarover draait het Internationaal Monetair Fonds (IMF) medio september de geldkraan van de eerste lening (110 miljard euro) dicht. Bij gebrek aan financiële reserves, is Athene vanaf dat moment niet meer in staat zijn rekeningen te betalen. Een euroland dat failliet gaat, is dynamiet onder de eurozone.

Obstakel
Een groot obstakel is de harde eis van Nederland, Duitsland, Finland en Oostenrijk dat banken, pensioenfondsen en verzekeraars 'substantieel' meebetalen aan de redding van Griekenland. Een zelfmoordscenario, volgens de Europese Centrale Bank (ECB) en de zuidelijk eurolanden. Druk op private beleggers zou een nieuwe kredietcrisis uitlokken die het fragiele economisch herstel onderuit haalt. Het is volstrekt onduidelijk of Van Rompuy de twee kampen tot elkaar kan brengen.

De tweede doorbraak betreft het vangnet voor andere eurolanden die in problemen kunnen komen. Het huidige noodfonds gaat uit van strikte voorwaarden: hoge rente op de lening en een zwaar bezuinigingsplan. Griekenland laat zien dat deze receptuur niet werkt. De opgelegde bezuinigingen smoren de economische groei en het beetje geld dat moeizaam bijeen wordt geschraapt, is nodig om de dure leningen af te lossen.

Van Rompuy zal proberen de criteria voor de leningen te verzachten (lagere rente, langere aflossingstermijnen), een idee waarmee de Europese ministers van Financiën eerder deze week al speelden. Mogelijk wordt geld uit het fonds ook gebruikt om staatsobligaties van zwakke eurolanden te kopen. Allemaal voorstellen waar Den Haag en Berlijn enkele maanden geleden nog mordicus tegen waren.

Uur van de waarheid

Ten slotte hoopt Van Rompuy de al maanden voortslepende ruzie te beslechten over een pakket maatregelen dat een nieuwe crisis moet voorkomen. Hier is Frankrijk de grote dwarsligger. Parijs duldt niet dat Brussel straks extra bezuinigingen kan opleggen als het financieringstekort of de staatsschuld te snel oploopt. Dat juist laksheid met de begrotingsregels aan de basis ligt van de huidige crisis, lijkt alweer vergeten.

'Het uur van de waarheid is daar, er is geen tijd meer voor besluiteloosheid', schreef de Griekse premier Papandreou deze week aan zijn collega's. Van Rompuy heeft die handschoen opgepakt. Slaagt de EU-president, dan is hij de held en is de euro (voor zolang het duurt) gered. Gokt hij mis, dan heeft niet alleen de euro een serieus probleem.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Herman van Rompuy Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.