EU-politici geschokt: 'Verdomme! Een slechte dag voor Europa'

Europese regeringsleiders reageren vrijdag geschokt op de uitslag van het Britse referendum en het naderende vertrek van de Britten uit de Europese Unie. EU-president Donald Tusk maant to kalmte, maar veel politici steken hun emoties niet onder stoelen of banken.

EU-President Donald Tusk Beeld epa

EU-president Donald Tusk noemt de uitslag 'een historisch moment', maar geen moment voor hysterische reacties. 'We zijn hierop voorbereid, de EU is geen mooi weer-project. We zijn vastberaden om de eenheid in de Europese Unie te bewaren.'

Tusk vindt het vertrek van het Verenigd Koninkrijk 'ernstig en politiek dramatisch', maar verzekert dat er 'geen juridisch vacuüm ontstaat': de EU-wetten blijven van toepassing op het Verenigd Koninkrijk tot het eruit is. Tijdens de top van regeringsleiders, volgende week in Brussel, gaan de landen reflecteren over hoe het verder moet.

Martin Schulz, de president van het Europees Parlement, zegt dat het tijd is om 'serieus en verantwoordelijk' te handelen. 'Ik wil niet dat hetzelfde met de euro gebeurt als met de pond sterling'. De grote fracties in het Europees Parlement zijn geschokt, maar manen ook tot kalmte en het verder hervormen van de EU.

In een statement lieten Tusk, Schulz, Mark Rutte en Jean-Claude Juncker (voorzitter van de Europese Commissie) de uittredingsbrief van Cameron snel te willen zien, hoewel Cameron aankondigde dat dit nog maanden zou gaan duren. 'Iedere vertraging zal bijdragen aan onzekerheid. [...] Er zal geen nieuwe onderhandeling plaatsvinden over de voorwaarden van het lidmaatschap van de Europese Unie. Wat betreft de betrekkingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU hopen we in de toekomst hechte bondgenoten te blijven.'

Europese landen
De Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel reageert minder kalm. 'Verdomme! Een slechte dag voor Europa.' Bondskanselier Angela Merkel noemt het een 'grote klap'. Duitsland organiseert zaterdag een overleg tussen de topdiplomaten van de zes oprichters van de EU (Duitsland, Frankrijk, Nederland, Italië, België en Luxemburg).

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault noemt het vooral 'triest voor Groot-Brittannië. Europa zal doorgaan, maar het moet reageren om het vertrouwen van de bevolking terug te winnen.' De Spaanse demissionair premier Mario Rajoy beaamt dat. In Frankrijk is een crisisberaad georganiseerd om de uitslag te bespreken.

De Belgische premier Charles Michel roept de EU het hoofd koel te houden. 'We worden wakker in een Europa dat niet hetzelfde is als gisterenavond maar ik wil geen boodschap van paniek geven. We moeten een manier vinden om snel weer aan te knopen met het Europese project.'

De rechts-populistische Franse partij Front National begroet de overwinning van de Brexiteers met gejuich. 'Overwinning voor de vrijheid!', twittert FN-leider Marine Le Pen. Ze grijpt de gelegenheid aan om ook in Frankrijk en de andere EU-lidstaten een referendum over een vertrek uit de EU te eisen.

Ook Matteo Salvini van de Italiaanse anti-immigratiepartij Lega Nord bedankt de Britten en voegt toe, 'nu is het onze beurt.' De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken waarschuwt voor een domino-effect. Zo noemen diverse Deense partijen een referendum een 'goed, democratisch idee' of zelfs 'de enige consequentie van de Britse resultaten' De Zweedse Democraten riepen al op tot een 'Swexit'. Maar Zweden noch Denemarken is van plan een referendum te organiseren.

Oost-Europa
'Europa zal nooit meer hetzelfde zijn,' verzucht de Slowaakse premier Robert Fico volgens Slowaakse media. Zijn land neemt het EU-voorzitterschap van Nederland over op 1 juli. Ook de Hongaarse premier Viktor Orbán is met een kater opgestaan. Hij had tot op het laatste moment de Britten opgeroepen in de EU te blijven. Hongaarse media melden vrijdagmorgen dat de premier heeft gezegd dat de EU moet leren van de kritiek van miljoenen kiezers en een identiteitsverandering moet ondergaan.

De Poolse minister Witold Waszczykowski vindt de Brexit een signaal dat het 'concept van de EU' moet veranderen, maar noemt het vertrek van de Britten tevens 'slecht nieuws' voor de EU en voor Polen.

Tsjechië noemt de Britse beslissing 'niet het einde van de wereld en niet het einde van de Europese Unie. De EU moet veranderen, niet omdat de Britten weg gaan, maar omdat de EU meer steun nodig heeft van zijn burgers. De EU is voor ons Tsjechen de beste garantie voor stabiliteit, vrede en welvaart'.

Lees ook

In politiek Den Haag zal de discussie over het uitreden van Nederland uit de Europese Unie heviger losbarsten dan ooit.

Schotland en Noord-Ierland

Ookal stevent het Verenigd Koninkrijk af op een vertrek uit de EU, Schotland en Noord-Ierland stemden voor behoud van het EU-lidmaatschap. De twijfel over hun plaats in het koninkrijk neemt daardoor toe.

Schotland gaat indien nodig opnieuw stemmen over onafhankelijkheid. Het kabinet treft voorbereidingen om een dergelijke volksraadpleging te kunnen houden als het Schotse parlement dat wil. Dat maakte de Schotse premier en leider van de Schotse Nationale Partij, Nicola Sturgeon, bekend.

De Ierse regering heeft een crisisberaad belegd. De beslissing heeft 'zeer grote gevolgen voor Ierland', zo verklaart het kabinet vrijdagochtend. Ierland wordt zwaarder getroffen door een Brexit dan welk ander land dan ook, aldus Dublin. De nationalistische partij Sinn Feinn geeft aan een referendum te willen organiseren over de aansluiting van Noord-Ierland bij de Republiek Ierland.

VS en Rusland
De Amerikaanse Donald Trump was in Schotland toen de uitslag binnenkwam. De gedoodverfde Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump noemt de beslissing van de Britten 'iets geweldigs'. 'Mensen zijn boos, over de hele wereld, ze zijn boos. De Britten hebben de zeggenschap over hun land heroverd'.

Moskou hoopt na het Britse referendum over het lidmaatschap van de EU dat de betrekkingen met Londen beter worden. 'We hebben een zware last aan moeilijke relaties met Groot-Brittannië en we hopen dat in de nieuwe realiteit, het besef de boventoon zal voeren dat goede betrekkingen met ons noodzakelijk zijn', zei regeringswoordvoerder Dmitri Peskov vrijdag.

Hij beklemtoonde ook dat Rusland wil dat de Europese Unie een sterke economische mogendheid blijft. 'Moskou wil dat de EU een vooraanstaande economische macht blijft die welvarend, stabiel en voorspelbaar is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.