EU onderling eens over asieldeal, nu Turkije nog

De 28 EU-lidstaten zijn het donderdagavond eens geworden over een gezamenlijk standpunt voor het indammen van de illegale vluchtelingenstroom.  Ze hopen vrijdag een akkoord met de Turkse premier Ahmet Davutoglu te sluiten.

Premier Rutte in gesprek met EU-president Tusk. Beeld anp

Dat het vrijdag tot een overeenkomst met Turkije komt, is nog verre van zeker, waarschuwde de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ze onderstreepte dat er nog serieuze hobbels moeten worden genomen. Ook andere regeringsleiders benadrukten dat een akkoord nog ver weg is. Ze waakten er donderdagnacht voor in details te treden. 'We hebben afgesproken niet over inhoud te spreken', zei premier Rutte. Ook hij hield een slag om de arm: 'Ik denk dat we eruit kunnen komen, maar het is echt geen gelopen race.'

EU-president Donald Tusk heeft van de lidstaten het mandaat gekregen om vrijdagochtend de onderhandelingen met Davutoglu voort te zetten. Hij wordt daarin bijgestaan door Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en premier Rutte (die als tijdelijk EU-voorzitter mag aanschuiven). De lidstaten houden vooralsnog de kaarten tegen de borst en willen niet op de gesprekken van vandaag vooruitlopen.

Penibel vluchtelingendossier

Het voorlopige plan is dat Tusk om 13.00 uur verslag uitbrengt aan de regeringsleiders, die vervolgens opnieuw hun positie bepalen. Daarna zou een laatste onderhandeling tussen de EU-lidstaten en Turkije tot een definitieve deal moeten leiden.

Turkije deed twee weken geleden, tot verrassing van de meeste EU-landen, het vergaande voorstel om alle migranten die de oversteek naar Griekenland wagen terug te nemen. Het werd in Brussel ontvangen als een welkome doorbraak in het steeds penibelere vluchtelingendossier.

De Europese regeringsleiders sloten een voorlopig akkoord, maar spraken met de Turkse premier Davutoglu af dat ze twee weken later opnieuw samen zouden komen om de inhoudelijke details te beklinken. De Turkse steun kent een hoge prijs: minstens 3 en mogelijk 6 miljard euro, vrij reizen voor Turken binnen de EU en versnelling van onderhandelingen over een toekomstig Turks EU-lidmaatschap.

Volgens het plan waarover nu onderhandeld wordt zal Turkije vrijwel alle vluchtelingen terugnemen die illegaal vanaf de Turkse kust naar de Griekse eilanden zijn overgestoken. Voor iedere Syriër die Turkije terugneemt, accepteert de EU één Syrische vluchteling uit Turkije. De Syriërs die illegaal naar Griekenland oversteken en worden teruggestuurd, zullen onderaan de lijst komen van vluchtelingen die legaal door Europa worden opgenomen.

Een boot met vluchtelingen uit Turkije komt aan in Lesbos. Beeld getty

1-op-1-systeem

De Europese leiders hopen dat dit 1-op-1-mechanisme ertoe zal leiden dat de vluchtelingen zich zullen realiseren dat het geen zin meer heeft om de gevaarlijke oversteek te maken. De illegale instroom moet zo tot stilstand komen en worden vervangen door legale immigratie.

De vraag is wanneer dit 1-op-1-mechanisme zal ingaan als het tot een definitief akkoord met Turkije is gekomen. Merkel zei dat het 'relatief snel' moet. 'Als het te lang duurt, kan dat leiden tot een aanzuigende werking.'

Vluchtelingen zouden nog snel kunnen proberen Griekenland te bereiken voordat de nieuwe regeling in gaat. Vooropgesteld dat het vrijdag tot een akkoord met Turkije komt, zou het niet 'vele weken' moeten duren voor het nieuwe systeem in werking treedt, aldus de kanselier En als Turkije begint met het terugnemen van vluchtelingen uit Griekenland, zouden de Europese landen op hun beurt al 'binnen enige dagen' moeten beginnen met het op legale manier overnemen van vluchtelingen uit Turkije, zo zei ze.

Premier Rutte zei voorts te verwachten dat de illegale vluchtelingenstroom 'binnen drie tot vier weken' stopt zodra in het kader van het nieuwe systeem begonnen wordt met het terugsturen van vluchtelingen naar Turkije.

De Volkskrant deed donderdag live verslag van dag 1 van de EU-top. Lees het hier terug.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden