EU-netwerken

Maria van der Hoeven wil in het volgende kabinet graag weer minister van Onderwijs worden. Zij hield twee weken geleden in Den Haag een ambitieuze toespraak bij een feestje waar ik toevallig aanwezig was....

Het feestje was georganiseerd door NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). De minister kwam pas laat binnen, haar tijd is zo kostbaar dat ze zich niet kon permitteren om naar de wetenschappers te luisteren die op het programma stonden.

Als het aan Van der Hoeven ligt, zal de minister zelf, en niet - zoals nu het geval is - een staatssecretaris, zich met het wetenschappelijk onderzoek gaan bezighouden.

Wat kunnen onderzoekers van haar verwachten? Zal ze de universiteiten of NWO meer geld voor wetenschappelijk onderzoek beloven?

Nee hoor. Haar belangrijkste ambities betreffen de Europese Unie. Zij wil zich intensief gaan bemoeien met Europese onderzoekspolitiek. Het geld voor wetenschappelijk onderzoek zal niet nationaal, maar in EU-verband moeten worden verdeeld. Onderzoekers zullen veel meer in Europees verband moeten samenwerken.

Allemachtig. Polen gaan bepalen welke Nederlandse onderzoekers steun verdienen. En samenwerken met Cyprus zal worden beloond. Wetenschappelijk onderzoek verpolitiekt door de EU. Ik heb het hier al regelmatig opgeschreven: de Europese Unie is een ramp voor de wetenschap. Ik ben nog nooit een collega-wetenschapper tegengekomen die positief staat tegenover de organisatie van het wetenschappelijk onderzoek door de EU.

Maar Nederlandse bewindslieden en ambtenaren luisteren niet naar wetenschappers. Uit pure zelfbevrediging blijven ze zich op Europa storten. Zelfs NWO wil op de Europese toer. Intussen worden onderzoekers geconfronteerd met een inefficiënt, bureaucratisch systeem.

De procedures en formulieren van de EU zijn zo ondoorzichtig dat onderzoekers steun van speciale nationale bureaus nodig hebben om hen te helpen. Op dit moment is voor EU-subsidies voor wetenschappelijk onderzoek vooral van belang het zogenaamde zesde kaderprogramma. Sommige uiterste indiendata hiervan zijn al verlopen, terwijl belangrijke teksten nog niet ter beschikking zijn. Over de interpretatie van gepubliceerde teksten wordt nog gevochten door ambtenaren in Brussel.

Veel wetenschap gedijt bij kleinschalig onderzoek. Maar dat is niet aantrekkelijk voor politici. In de formulieren van het zesde kaderprogramma staat wat je moet doen, als je een wetenschappelijk netwerk wilt opzetten van meer dan duizend onderzoekers. Duizend!

Het meeste profiteert de Europese industrie van de EU-programma's. Universitaire onderzoekers dienen slechts als schaamlap. Grote bedrijven, zoals het Nederlandse Philips zijn verslaafd aan die Europese onderzoekssubsidies.

Laat de Nederlandse overheid het geld direct aan Philips geven. Dat is veel efficiënter. Het Ministerie van Economische Zaken is heel bedreven in het opzetten van nationale subsidieprogramma's die zich onttrekken aan de controle van Brussel.

Uit onvrede over het politieke en bureaucratische karakter van de EU is de European Science Foundation opgericht. Een samenwerkingsverband van 76 nationale organisaties voor wetenschappelijk onderzoek uit 29 Europese landen. Weer een Europese praatclub van beleidsmakers die geld verdeelt voor wetenschappelijk onderzoek.

Zou Maria van der Hoeven geen voorzitter willen worden van deze club? Nee, haar ambitie reikt hoger. Ze komt met het slechte idee om een nieuwe Europese organisatie op te richten voor wetenschappelijk onderzoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.