EU loopt achter in relatie met Rusland

De leiders van de Europese Unie zullen maandag voor het eerst met de Russische president Poetin over de problemen en vooruitzichten in de bilaterale betrekkingen praten....

RUSLAND en de Europese Unie zijn natuurlijke partners op economisch, politiek en andere gebieden, maar ze staan pas aan het begin van de weg naar een volwassen samenwerking. In het kader van die samenwerking zou Rusland niet alleen hulp van de EU kunnen ontvangen voor het verwezenlijken van economische hervormingen en democratisering van de samenleving, maar ook zou Rusland op zijn beurt kunnen helpen bij het oplossen van Europese problemen.

Naar mijn mening heeft Rusland veel te bieden op het gebied van energie, wetenschap en techniek, ruimtevaart, transport en onder bepaalde omstandigheden, bij het tot stand brengen van een Europese defensie-identiteit.

De mogelijkheden voor het uitbreiden van de samenwerking worden op het ogenblik belemmerd door het feit dat de Europese Unie zich sinds november vorig jaar uitsluitend concentreert op de Tsjetsjeense problematiek.

Door deze houding is geen vooruitgang geboekt waar het de stimulering van Europese investeringen in Rusland betreft en van de Europese export naar Rusland. De EU heeft ook geweigerd een overeenkomst over samenwerking in de sfeer van wetenschap en techniek te ondertekenen. Wederzijds begrip wordt ook niet bevorderd door een Europese Commissie die bestaande kleine handelsgeschillen tussen de twee partijen aanwakert.

Ik denk dat de meeste lidstaten van de Europese Unie zeer positief staan tegenover een uitbreiding van de relaties met Rusland. De huidige voorzitter van de EU, Portugal, probeert een zakelijke sfeer voor de komende topontmoeting te creëren. Frankrijk heeft zijn eigen programma voor een strategische samenwerking met Rusland voorgesteld. Na de aanstaande ontmoeting in Moskou zal over dit programma in Parijs bilateraal verder worden overlegd.

Het komt mij voor dat voor de EU-ambtenaren de tijd stil staat sinds de inname van Grozny door het Russische leger en dat zij nauwelijks op de hoogte zijn van de nieuwe politiek realiteit in Rusland.

Ik ben zelfs van mening dat het veel eenvoudiger was om met de Europese Commissie onder de leiding van Jacques Delors en na hem Jacques Santer samen te werken, dan met de huidige commissarissen.

Mijns inziens zal de komende topontmoeting tussen Rusland en de Europese Unie in Moskou bepalend zijn voor de verdere ontwikkeling van de onderlinge betrekkingen.

Er zijn twee mogelijkheden. De eerste is dat de Europese Unie constructieve, perspectiefrijke projecten op tafel legt. Blijven die uit dan betekent dat dat Europa, waar het de betrekkingen met Rusland betreft, achter de Verenigde Staten en veel andere landen aanloopt. Deze landen gebruiken hun contacten met de nieuwe Russische leiding om vergaande besluiten op het gebied van de samenwerking te nemen.

Ik denk dat om de samenwerking tussen de EU en Rusland in goede banen te leiden, gezamenlijke inspanningen moeten worden ondernomen gericht op het herstel van de handelsstromen die na de crisis van augustus 1998 in Rusland, flink zijn verminderd. Daarbij is ook een taak voor de overheid weggelegd op het gebied van onder meer staatsverzekeringen en staatskredieten, terwijl verder kan worden gedacht aan investeringssteun door de Europese investeringsbank.

Die steun is eens te meer nodig wanneer door de groei van de Russische economie er steeds meer behoefte zal zijn aan investeringen, in plaats van aan de import van goederen. Moskou heeft met het oog hierop al afspraken gemaakt over een herschikking van de buitenlandse schuldenlast en daarmee vroegere hindernissen weggenomen.

Ik vind het voor de EU en Rusland nodig een gezamenlijk pakket maatregelen te nemen ter bevordering en bescherming van investeringen. Deze maatregelen moeten twee dingen integreren: de nieuwe Russische investeringswetgeving en de in de EU en de lidstaten bestaande instrumenten ter aanmoediging van investeringen.

Voorstellen van Europese experts betreffende de verbetering van de Russische wetgeving op dit gebied zouden ook heel nuttig kunnen zijn. Ik geloof verder dat Rusland en de EU hun overeenkomsten in de sfeer van de strijd tegen de georganiseerde misdaad zo snel mogelijk in de praktijk moeten brengen.

Er zijn nog veel andere projecten die spoedig en met succes door beide partijen ten uitvoer kunnen worden gebracht. Bijvoorbeeld, het tot stand brengen van een onafhankelijke ruimtevaart-navigatiesysteem op basis van het Europese programma 'Galileo' en het Russische programma 'Glonass'; een reeks projecten in het kader van de zogenoemde Noordelijke dimensie van de Europese integratie.

Ook de samenwerking op het gebied van transport en energie in de Transkaukasische en Kaspische regio's biedt veel perspectief. Ik geloof ook dat de dialoog over de Europese defensie tot minder onderlinge argwaan en zelfs tot een samenwerking op dit gebied kan leiden.

De kleine geschillen tussen de Europese Unie en Rusland kunnen naar mijn mening door werkgroepen of door arbitrage worden opgelost. Onder kleine geschillen versta ik bijvoorbeeld de onvrede van de EU met het Russische importregime betreffende Europese alcohol en eieren, beperkingen aan de deelname van Europese firma's in Russische banken en verzekeringsmaatschappijen, betalingen voor de transsiberische vluchten van de Europese luchtvaartmaatschappijen, en de Russische exportbelasting op metaalschroot. Rusland heeft op zijn beurt wensen op het gebied van de uitvoer naar de EU van Russisch staal, splijtstoffen en bont.

Kortom, de topontmoeting in Moskou moet zich constructief op de hoofdproblemen concentreren. Als dat gebeurt, is de kans groot dat de onderling voordelige betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland zich in versneld tempo zullen ontwikkelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden