nieuwsEU

EU-leiders vechten over verdeling topbanen, ‘favoriet’ Timmermans stuit op fel verzet

In een race tegen de klok probeerden de Europese regeringsleiders zondagnacht een akkoord te bereiken over de verdeling van de Europese topbanen. Bij aanvang van de extra EU-top leek de PvdA’er Timmermans favoriet om de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie te worden maar naarmate de avond vorderde stuitte zijn nominatie op steeds feller verzet.

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie kust zijn eerste vicevoorzitter Frans Timmermans op het hoofd. Beeld AFP

Niet alleen Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije en de Italiaanse vicepremier Salvini keerden zich tegen de Timmermans, ook een deel van de christendemocratische premiers wilde niets van de PvdA’er weten. De top is op dit moment nog gaande.

Het geplande leidersdiner begon drie uur later dan gepland door een ‘zondvloed’ aan bilaterale voorgesprekken. ‘Voorkoken en masseren’, omschreef een betrokken diplomaat het doel van deze gesprekjes tussen onder meer bondskanselier Merkel en de Franse president Macron, Merkel met andere christendemocratische premiers, EU-president Tusk met vele leiders en premier Rutte met zijn Spaanse collega Sánchez.

Voor aanvang waagde Rutte zich niet aan een voorspelling over de kansen van Timmermans. ‘Ik ga niet over namen praten, ik hoor ook alle geruchten, we proberen er eruit te komen.’ De Poolse premier Morawiecki daarentegen noemde Timmermans ‘de kandidaat die Europa verdeelt’. De Oost-Europese landen vinden dat Timmermans in zijn huidige rol als eerste vicevoorzitter van de Commissie, de Oost-Europese lidstaten onevenredig hard aanpakt over de ondermijning van de rechtsstaat. Ook hekelen ze de migratievoorstellen van de Commissie.

Merkel sprak over een ‘zeer zware opdracht’ voor gastheer EU-president Tusk. ‘Het wordt geen eenvoudig overleg, en dan druk ik me voorzichtig uit. Dit zal wel enige tijd duren.’ Haar Franse collega Macron stelde bij aankomst dat hij vannacht een akkoord wil. Tusk heeft een ontbijt voor de leiders ingepland als mogelijke verlenging van hun beraad.

Osaka

Ruim een week geleden slaagden de leiders er niet in zelfs maar een begin van een verdeling van de topbanen op tafel te leggen. Afgelopen vrijdag en zaterdag troffen Merkel, Macron, Rutte en de Spaanse premier Sánchez elkaar in Osaka (Japan) bij de G20. Daar werden de vier het eens over een eerste compromisvoorstel.

Daarin leveren de sociaaldemocraten de Commissievoorzitter, een enorme opsteker voor Timmermans die de socialistische Spitzenkandidat voor die post is. Eerder leken de kansen voor de PvdA’er gering: de christendemocraten zijn de grootste partij en Macron wil überhaupt af van het systeem dat alleen Spitzenkandidaten Commissievoorzitter kunnen worden.

Het Osaka-compromis geeft het voorzitterschap van het Europees Parlement én de positie van EU-buitenlandchef aan de christendemocraten. Dat is slikken voor hun ‘Spitz’ Weber, die genoegen zou moeten nemen met het parlement. Voor de buitenlandpost wordt gedacht aan de Bulgaarse Commissaris Gabriel (Digitale Economie). De liberalen zouden de opvolger van Tusk mogen aanwijzen, mogelijk de Belgische premier Michel. In deze opzet volgt een Fransman dit najaar ECB-voorzitter Draghi op.

Zondagmiddag stuitte het voorstel direct op zware kritiek. Christendemocratische premiers verweten Merkel gecapituleerd te hebben voor de socialistische druk om Timmermans de Commissie te geven; Oost-Europese leiders trokken van leer tegen de PvdA’er en weer anderen hekelden dat maar één van de vier topbanen naar een vrouw zou gaan.

Macron en Tusk willen minstens twee vrouwen benoemen. Daarnaast moet de kandidaatvoorzitter van de Commissie gesteund worden door een absolute meerderheid in het Europees Parlement. Of dat lukt zal midden juli blijken als het parlement hierover vergadert. ‘Alle kandidaten leven nog, niemand is al dood’, zei een montere Luxemburgse premier Bettel.

Diplomaten benadrukten dat het compromis van de vier landen te midden van deze kritiek kan sneuvelen. In dat geval komen er andere namen in beeld. ‘Dit is een bewegend beeld. Dat je denkt dat de ene of een andere kandidaat de meeste kansen heeft maar uiteindelijk blijft het toch altijd schuiven’, aldus Rutte voor hij met zijn EU-collega’s aan tafel ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden