EU-leiders trekken met Londen één lijn tegen Rusland

Actie tegen Moskou om gifgasaanval

Het bankje in Salisbury waarop de Russische oud-spion Skripal en zijn dochter op 4 maart het bewustzijn verloren, is vrijdag weggehaald. Het wordt bewaard als bewijsstuk voor in een proces. Foto EPA

Arie Elshout

Brussel

Groot-Brittannië mag dan over een jaar de EU verlaten, de Europese leiders trokken op hun top in Brussel met de Britten één lijn tegenover Rusland. Alle regeringsleiders verklaarden het eens te zijn met Londen dat Rusland hoogstwaarschijnlijk de hand heeft gehad in de aanslag. Een aantal lidstaten zal al snel actie ondernemen tegen Moskou als straf voor de gifgasaanval op een voormalige Russische dubbelspion en zijn dochter in het Britse Salisbury.

De landen beraden zich ook op collectieve actie, maar volgens EU-president Donald Tusk zullen sommige lidstaten al vanaf maandag komen met eigen maatregelen. Daarbij moet gedacht worden aan het uitwijzen van Russische diplomaten, zoals de Britten reeds hebben gedaan.

Tusk toonde zich onder de indruk van de Europese eensgezindheid. Vanwege verschillen in belangen en geografische ligging is het niet gemakkelijk tot eenheid te komen onder de 28 lidstaten. Toch is dat gelukt, aldus de Pool.

Mocht de Russische president Vladimir Poetin al gehoopt hebben dat de Brexit een wig zou drijven tussen Groot-Brittannië en de rest van Europa, dan gunnen de Europeanen hem dat cadeau vooralsnog niet. May slaagde glansrijk in haar missie om de collega’s achter zich te krijgen. De Europese Unie besloot zelfs haar ambassadeur in Moskou terug te roepen voor overleg. Een gebaar van protest waartoe nooit eerder werd besloten.

Afgelopen maandag weigerden de Italianen, Bulgarije en Griekenland nog met de beschuldigende vinger naar Moskou te wijzen. Het leidde ertoe dat de Europese ministers van Buitenlandse Zaken niet verder gingen dan de verklaring dat zij het Britse oordeel dat Moskou schuldig is, ‘uiterst serieus namen’.

May heeft nu gedaan weten te krijgen dat de EU ‘instemt’ met het oordeel. Want ‘er is geen andere geloofwaardige verklaring’, aldus de leiders. De Duitse kanselier Merkel en de Franse president Macron, die vorige week al samen met de Amerikaanse president Trump tot die conclusie waren gekomen, hielpen May alle EU-collega’s over de streep te trekken.

De volgende vraag is welke consequenties er moeten worden verbonden aan de eerste gifgasaanval op Europees grondgebied sinds 1945. De EU-landen gaan dat gezamenlijk bekijken ‘in het licht van de antwoorden die de Russische autoriteiten zullen verstrekken’. Het gebruik op 4 maart van zenuwgas tegen voormalig dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia in de Britse stad Salisbury ‘bedreigt de veiligheid van ons allen’.

Dat laatste is precies wat May wilde horen. Bij aankomst op de top had ze gezegd dat het duidelijk is dat de Russische dreiging zich ‘niet houdt aan grenzen’. Maar wat er collectief ondernomen moet of kan worden, bleef in Brussel nog in het vage. Er wordt niet gedacht aan nog meer economische sancties tegen Rusland. Zowel de Duitse kanselier Merkel als de premier Rutte spraken liever over maatregelen dan over sancties.

Los van gezamenlijke actie overwegen de Baltische staten, Polen, Tsjechië, Ierland en Denemarken om, in navolging van Londen, verdachte Russen uit te zetten. Volgens May maken sommige Russische diplomaten heimelijk deel uit van spionagenetwerken die aanslagen organiseren als in Salisbury.

Rusland ontkent elke betrokkenheid bij de gifgasaanval. Het zegt dat de Amerikanen en Britten Europa meeslepen in een anti-Russische campagne.

Inzet: De voormalige Russische dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia hebben volgens een Britse rechter mogelijk onomkeerbare hersenschade opgelopen bij de aanval met het zenuwgas Novichok. De rechter gaf donderdag toestemming om bloed af te nemen zodat chemische-wapensinspecteurs de bevindingen van een Brits militair onderzoekslab kunnen verifiëren.

Volgens een anonieme behandelend arts worden de Skripals zwaar gesedeerd en zijn ze niet in staat te communiceren. Het is daardoor op dit moment niet duidelijk of hun geestelijke vermogens al dan niet kunnen herstellen.

Hoewel het precieze effect van het zenuwgas op de gezondheid van de Skripals nog onduidelijk is, laten tests wel zien dat hun geestelijke vermogens zijn aangetast. Hun fysieke conditie is kritisch maar stabiel. Ze worden behandeld ‘vanuit de veronderstelling dat ze in leven willen worden gehouden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.