EU-leiders, laat ons niet weer in de steek, voer die transactiebelasting in

Een belasting op financiële transacties straft met chirurgische precisie juist die markten en financiële instellingen die het sterkst hebben bijgedragen aan de crisis....

Onze leiders laten ons in de steek! Nu bezuinigingsprogramma’s pijn beginnen te doen, worden de inwoners van de EU onrustig. Ze twijfelen aan het vermogen van hun leiders ervoor te zorgen dat de financiële sector betaalt voor de schade die ze heeft veroorzaakt. Ook blijft nieuwe regelgeving, om herhaling van de crisis te voorkomen, gevaarlijk incompleet.

Op beide fronten valt vooruitgang te boeken met een belasting op financiële transacties, beter bekend als FTT (Financial Transaction Tax). Dat EU-leiders, voor de G-20 top aanstaand weekeinde in Toronto, hun steun hebben uitgesproken voor de FTT is een goede zaak. Maar als stevige actie uitblijft, zal die steun niet meer dan holle retoriek zijn.

Wat moeten de Europese leiders doen? Ten eerste moeten ze tegen hun collega’s in de G-20 zeggen dat de EU sowieso, met of zonder hun steun, doorgaat met de FTT. De helft, of misschien wel meer, van de 200 miljard dollar die aan transactiebelasting in de EU zal omgaan, zal betaald worden door belastingbetalers buiten de Europese Unie. Dus er is een voordeel voor degene die de FTT als eerste invoert.

Ten tweede moet de FTT niet worden gezien als een botte belasting die alleen maar opbrengsten kent. Zie het als een instrument dat met chirurgische precisie flexibel kan worden gebruikt om verschillende beleidsdoelen te bereiken. De transactiebelastingtarieven moeten in verschillende markten en in verschillende perioden variabel zijn. Complexe, ondoorzichtige markten zoals die van derivaten moeten gestraft worden met hogere tarieven, overeenkomstig hun bijdrage aan het systeemrisico. Ook kunnen de belastingtarieven verhoogd worden om oververhitte financiële markten af te koelen. En weer verlaagd als de markt in elkaar zakt. Dit ‘tegen de wind in leunen’, is een goede aanvulling op het plannen van anticyclische kapitaaleisen voor banken. Het zal de cumulatie van buitensporige risico’s beperken.

Ten derde zal de FTT ook belastingontduiking verminderen. Zowel Brazilië als India hebben in het recente verleden de informatie die ze kregen door de transactiebelasting, gebruikt om belastingontduiking aan te pakken. En een Chinese ambtenaar suggereerde onlangs om buitenlandse markten te belasten om zo speculanten te achterhalen. Deze informatie op transactieniveau kan elektronisch worden bijgehouden. Dat zal belastingontduiking tegengaan en financiële toezichthouders helpen om beter in de gaten te houden welke risico’s genomen worden. Ook transacties met belastingparadijzen kunnen met hoge tarieven worden bestraft.

Ten vierde maakt een FTT het economisch onaantrekkelijk met hoge frequentie financiële transacties te doen. Door zo het belang van computergedreven, trendvolgende handel te reduceren – de handel die ervoor zorgde dat in augustus 2007 en mei 2010 de markten ontregeld raakten – vermindert de transactiebelasting het systeemrisico en maakt ze de markten minder gericht op de korte termijn.

De financiële sector zal zich ongetwijfeld in vele bochten gaan wringen. Dat is niet erg. Het zal door kiezers worden opgevat als een signaal dat de EU-leiders eindelijk doen wat goed is. Het maakt niet uit wat ze zegt, de weerstand van de financiële sector is niet gebaseerd op oprechte twijfel over de haalbaarheid van de FTT, of zorgen over de efficiency van de markt, maar op puur eigenbelang – niet meer belasting willen betalen.

Het is tijd voorbij te gaan aan dit steeds terugkerende argument van de financiële sector: ‘wat wij doen is rakettechnologie, u begrijpt het niet, als u iets probeert te veranderen, dan stort het systeem in, dus laat ons met rust’. Wij, de belastingbetalers, betalen nog steeds de prijs voor het ‘met rust laten’ van de financiële wereld.

De sector zal roepen dat de kleine spaarders er uiteindelijk voor opdraaien. Dat probleem is opgelost met een systeem dat iedereen met minder dan 50 duizend euro aan spaargeld uitzondert en terugbetaalt.

Ze zullen zeggen dat hoge tarieven de markt beschadigen. Dat bezwaar kun je wegnemen door de transactiebelasting te laten ingaan met een heel laag tarief en dat dan langzaam te verhogen, met regelmatige beoordelingen van de impact van die verhogingen.

Ze zullen beweren dat de transactiebelasting ontdoken zal worden. Maar met lage tarieven, die al flink wat opleveren, zijn de kosten van het ontduiken van de FTT hoger dan de te betalen belasting. Bovendien wordt het ontduiken van de FTT bemoeilijkt doordat transacties steeds meer elektronisch worden gesloten, door de nieuwe regels over gecentraliseerde verrekening, door het bijhouden van de derivatenhandel en door het steviger toezicht.

Ze zullen zeggen dat een bankbelasting voldoende is. Maar dat is niet zo. Die heffing op de balans van een bank treft vooral gewone banken. Ze kan ertoe leiden dat het krediet van banken wordt weggeduwd naar het schaduwbanksysteem en de financiële markten. Een transactiebelasting treft echter vooral hedgefondsen en vermogensbeheerders, waarbij geen sprake is van het wegduwen van krediet en waarbij een gelijk speelveld voor banken en markten blijft bestaan. Het is niet bankbelasting óf maar én transactiebelasting.

Het zal de EU-leiders duidelijk zijn dat de argumenten sterk in het voordeel van de FTT pleiten. Laat ons niet weer in de steek. Doe het gewoon!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden