EU-leiders geven groen licht voor tweede fase Brexitonderhandelingen

De Europese Unie en Groot-Brittannië gaan onderhandelen over hoe hun nieuwe relatie na de Brexit er moet komen uit te zien. De Europese leiders concludeerden vrijdag dat er voldoende vooruitgang is geboekt in het echtscheidingsdossier om te kunnen beginnen met fase 2: de toekomst.

EU-leiders bijeen in Brussel. Foto anp

De opluchting daarover was groot op de top, want scheiden doet pijn en men is blij dat die horde is genomen. De Britse premier Theresa May werd geprezen om haar doorslaggevende rol in het bereiken van het uiterst moeizaam to stand gekomen echtscheidingsakkoord.

Toch blijft het vertrouwen in de aanstaande ex zo broos dat de lof gepaard ging met stevige waarschuwingen. Premier Mark Rutte zei over de scheidingsovereenkomst dat een handdruk niet genoeg is. Het convenant moet nog worden uitgewerkt. Het gaat daarbij om de financiële eindafrekening, de Ierse grens en de rechten van EU-burgers in Groot-Brittannië na de Brexit. De Britse toezeggingen op die drie punten dienen zo spoedig mogelijk te worden vastgelegd in juridisch bindende teksten, aldus Rutte.

De angst is dat Britten terugkrabbelen. Hun Brexit-onderhandelaar David Davis lokte dat wantrouwen afgelopen week zelf uit met de opmerking het scheidingsakkoord vooral te zien als een intentieverklaring. Daar komt bij dat May niet alleen te maken heeft met de EU maar ook met een weerbarstig thuisfront. Vlak voor de top leed zij een gevoelige nederlaag in het Lagerhuis bij een stemming over een Brexit-amendement. Het onderstreepte nog eens hoe wankel haar toch al kleine parlementaire meerderheid is.

'Schade beperken'

Voor de premier zijn de Brexit-onderhandelingen vooralsnog een hachelijke tocht over krakend en scheurend ijs. En dat belooft in de tweede fase niet veel anders te worden. De EU-leiders eisen dat de Britten eerst aangeven wat zij voor ogen hebben met de 'diepgaande en speciale relatie' die zij met de EU zeggen te willen aangaan op handelsgebied. Willen zij in de interne markt en douane-unie blijven, of willen ze die verlaten zoals ze altijd gezegd hebben, maar wat moet er dan voor in de plaats komen?

De openingszet is aan Londen en gezien de verdeeldheid in May's regering, partij en land kan dat ook weer een moeizame exercitie worden. Als schot voor de boeg beklemtoonden de EU-leiders dat alleen onderhandeld wordt met May. Als een door haar gesloten akkoord op problemen stuit in het Britse parlement, zal er niet worden heronderhandeld, dreigden zij.

De onderhandelingen over een nieuwe handelsrelatie beginnen in maart. Voor die tijd moet Londen met voorstellen komen. In het najaar moet er het kader van een toekomstig handelsakkoord liggen. Het verdrag zelf kan pas na het Britse vertrek in maart 2019 worden afgesloten.

Tot dusver zat alle verdeeldheid aan Britse kant en vormden de overige 27 EU-landen een hecht front. Dat kan veranderen in de handelsbesprekingen. Landen als Nederland, België en Oostenrijk wezen tijdens de top op de goede economische banden met Groot-Brittannië, waaraan ze veel banen danken. De Belgische premier Charles Michel bezwoer daarvoor te zullen 'vechten'. En Rutte zei: 'Ik ben tegen de Brexit maar als die er komt wil ik de schade beperken.'

Het kan May voor het eerst een breekijzer in handen geven. Rutte zei al dat we haar niet moeten onderschatten. EU-president Donald Tusk sluit het ontstaan van Europese tweespalt niet uit. De echte test voor de eenheid van de EU komt in fase 2, verklaarde hij. Realisme noir op zijn Pools. Scheiden van je ex is moeilijk, weet hij, maar nog lastiger is het om daarna een nieuwe relatie met je ex op te bouwen.

Grote kans op 'zachte' Brexit

Glunderend wezen de eurogezinde kamerleden op de soevereiniteit van Britse parlement nadat ze de regering-May woensdagavond een verrassend verlies hadden bezorgd. De afgevaardigden hebben zichzelf een veto gegeven over het Brexit-akkoord dat May gaat sluiten. Een 'zachte' Brexit is weer een stap dichterbij gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.