NIEUWS

EU-leiders ‘echt helemaal klaar’ met Belarus: nieuwe sancties op komst

De Europese Unie wil alle vliegverkeer met Belarus stilleggen. Toestellen van Belarussische luchtvaartmaatschappijen mogen niet meer boven Europa vliegen en op Europese luchthavens landen. Ook kondigden de EU-leiders nieuwe sancties aan.

Demissionair premier Mark Rutte staat de pers te voorafgaand aan de buitengewone EU-top. Beeld ANP
Demissionair premier Mark Rutte staat de pers te voorafgaand aan de buitengewone EU-top.Beeld ANP

Dat besloten de Europese regeringsleiders maandagavond op een top in Brussel. Daarnaast kondigden zij nieuwe sancties aan tegen Belarussische functionarissen in organisatie, in een reactie op de ‘kaping’ van het vliegtuig waarin de Belarussische oppositieleider Pratasevitsj zat. De regeringsleiders eisten ook de onmiddellijke vrijlating van Pratasevitsj en zijn vriendin Sofia Sapega.

Volgens premier Rutte waren de EU-leiders het ongekend snel eens met elkaar. ‘Dit laat zien hoe ernstig we dit nemen’, zei hij na afloop van de eerste dag van de EU-top. Volgens de premier zijn de leiders ‘echt helemaal klaar’ met het Belarussische regime.

Voor aanvang van de vergadering riep Rutte de KLM op om niet meer over het land te vliegen. ‘Nederland is voor een vliegverbod voor Belarus’, zei hij. Hij noemde de actie van Belarus ‘ongekend en ongehoord’.

Aanvankelijk zouden de 27 regeringsleiders discussiëren over de verhouding tussen de EU en Rusland. Verwacht werd een fundamentele gedachtewisseling zonder duidelijke conclusies. Door de arrestatie van Pratasevitsj werd de top ineens onder hoogspanning gezet. Op een vlucht tussen twee Europese hoofdsteden werd een Ryanair-toestel met Europeanen aan boord ‘gekaapt’ door Belarus. ‘Dit was luchtvaartpiraterij, gesponsord door een staat’, zei de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Coveney. De actie van Belarus vroeg om een krachtig Europees antwoord.

De Europese Unie zal opnieuw Belarussische functionarissen op de sanctielijst zetten, waardoor zij niet meer naar de EU mogen reizen en Europese banktegoeden worden bevroren. In februari verlengde de EU al de sancties tegen 88 functionarissen, onder wie president Loekasjenko. Nederland werkt met andere lidstaten aan een pakket van nieuwe sancties, zei premier Rutte, vooral gericht tegen staatsbedrijven die Loekasjenko steunen.

Gezien het ‘ongekende’ karakter van de actie van Belarus vonden veel regeringsleiders dat Europa verder moest gaan dan een nieuwe uitbreiding van de sanctielijst. Daarom werd maandagavond besloten tot het stilleggen van het vliegverkeer met Belarus.

Het Verenigd Koninkrijk nam maandagmiddag al maatregelen. De Britse minister voor Transport gaf Britse luchtvaartmaatschappijen opdracht om het luchtruim boven Belarus te mijden. Vliegtuigen van Belavia waren niet meer welkom op Britse luchthavens. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Blinken riep op tot vrijlating van Pratasevitsj en zei nieuwe strafmaatregelen te zullen afstemmen met de EU.

Rusland

Belarus raakte maandag verder geïsoleerd in zijn eigen regio. Litouwen riep zijn burgers op Belarus zo snel mogelijk te verlaten. De Letse luchtvaartmaatschappij AirBaltic staakte zijn vluchten op Belarus, Oekraïne deed hetzelfde.

Alleen Rusland bleef achter Belarus en Loekasjenko staan. Minister van Buitenlandse Zaken Lavrov prees zijn Belarussische ambtgenoot om zijn belofte transparantie te tonen over de gedwongen landing. Voor de frauduleus verlopen verkiezingen van augustus 2020 pakte de EU Loekasjenko voorzichtig aan, om hem niet in de armen van de Russische president Poetin te drijven. Dat is inmiddels een gepasseerd station. Om politiek te overleven heeft Loekasjenko zich overgeleverd aan Poetin. Beide presidenten onderhandelen over de vorming van een uniestaat waardoor Belarus de facto een provincie wordt van Rusland. Van de Europese Unie trekt hij zich niets meer aan, zoals de kidnapping van Pratasevitsj liet zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden