Nieuws DNB en ECB

EU-landen: Nederland en Duitsland moeten financiële overschotten uitgeven

DNB-president –  en ECB-lid Klaas Knot – heeft zich tegen het ‘goedkoopgeldbeleid’ van de ECB gekeerd. Hij staat niet helemaal alleen. Ondertussen riepen in Helsinki de andere EU-landen Nederland op meer uit te geven.

Klaas Knot in zijn kantoor. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

EU-landen zetten Nederland en Duitsland onder druk om de financiële overschotten die ze hebben uit te geven. Een ferm pleidooi daartoe van de Franse en Spaanse ministers van Financiën, werd vrijdagmiddag door vrijwel alle andere euroministers gesteund alsook door ECB-voorzitter Mario Draghi.

‘De druk op Berlijn en Den Haag wordt steeds groter’, concludeerde een EU-ambtenaar na afloop van de vergadering van de Europese ministers van Financiën in Helsinki. Draghi en ECB-directielid Benoît Coeuré hielden de bewindslieden voor dat de monetaire bazooka van de ECB meer effect krijgt als regeringen die dat kunnen hun overheidsinvesteringen verhogen. De ECB besloot donderdag de rente te verlagen en de opkoop van obligaties te hervatten om de economische groei aan te jagen. Op hoogst ongebruikelijke wijze – via een persbericht – nam president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank vrijdag openlijk afstand van dit ECB-besluit.

‘Dit brede pakket aan maatregelen, en met name het opnieuw opstarten van het aankoopprogramma van obligaties, staat in geen verhouding tot de huidige economische omstandigheden’, stelt Knot in het persbericht. De hoogste bankier van Nederland vreest dat het goedkope geld van de ECB financiële zeepbellen creëert, bijvoorbeeld op de huizenmarkt. Tegelijkertijd plaats hij vraagtekens bij de effectiviteit van de ECB-plannen. De werkloosheid in de eurozone is laag en bedrijven en huishoudens kunnen nu al zeer voordelig lenen.

Nationaal begrotingsbeleid

De ECB benadrukt al langer dat gezond economische beleid twee pijlers nodig heeft: Europees monetair beleid en nationaal begrotingsbeleid. Landen met een begrotingsoverschot zouden die miljarden moeten gebruiken voor investeringen. ‘Dat is niet alleen een kwestie van solidariteit met de andere eurolanden maar van eigenbelang’, zei eurogroepvoorzitter Mário Centeno na afloop.

Tijdens de vergadering waren het de Franse minister Bruno Le Maire en de Spaanse Nadia Calviño die lidstaten opriepen – zonder Nederland en Duitsland expliciet te noemen – eventuele financiële ruimte te benutten. Commissaris Valdis Dombrovskis (euro) deed hetzelfde. ‘De boodschap was erg duidelijk’, aldus een betrokkene. Spijtig voor de pleitbezorgers was minister Wopke Hoekstra niet aanwezig in Helsinki en zijn Duitse collega Olaf Scholz stond het grootste deel van de tijd in de gang te telefoneren.

Den Haag en Berlijn lijken evenwel niet ongevoelig voor de oproep van de rest van de eurozone. Komende dinsdag op Prinsjesdag legt het kabinet het idee op tafel van een nieuw investeringsfonds (gesproken wordt over 50 miljard euro) gevuld met geld dat geleend wordt tegen de nu zeer lage rente. De staatsschuld loopt daardoor op. Scholz verzekerde eerder deze week ook hij miljarden klaar heeft staan om de haperende Duitse economie op te peppen.

Spaarders

Het goedkope geldbeleid van de ECB wordt al langer gehekeld door Noord-Europese politici, spaarders en gepensioneerden. Die laatsten vrezen voor kortingen op hun oudedagsvoorziening. Knot heeft veelvuldig zijn zorgen geuit over de koers van de ECB. Maar het gebeurt zelden dat een centrale bankier zo kort op een vergadering zulke forse kritiek uit. Het is opnieuw een aanwijzing dat de ‘bazooka’ die ECB-president Draghi deze week presenteerde, op grote interne weerstand stuit.

Tijdens de cruciale vergadering donderdag in Frankfurt toonden niet alleen de gebruikelijke ‘haviken’ – de term voor landen als Duitsland en Nederland die geen fan zijn van lage rentes – zich sceptisch. Ook de twee vertegenwoordigers van Frankrijk waren tegen. Daaronder ook Coeuré, jarenlang de trouwe rechterhand van Draghi. Coeuré vertrekt op 1 december bij de ECB.

Volgens Draghi steunt ‘een zeer brede meerderheid’ binnen de ECB het bazookabesluit. Formeel klopt dat. Maar het is ook een feit dat van de negentien eurolanden nu uitgerekend de sterkste broeders dwarsliggen. Samen zijn Duitsland, Frankrijk en Nederland goed voor meer dan de helft van het bbp van de eurozone.

Meer weten over het besluit van Draghi

Praten, masseren en rekenen: zo kwam Mario Draghi tot zijn omstreden ‘bazooka’
Ondanks felle kritiek heeft de Europese Centrale Bank donderdag de geldkraan wijdopen gezet. Hoe kwam die omstreden ‘bazooka’ tot stand? Een terugblik in vijf bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden