EU-landen moeten militair veel meer samenwerken, maar geen eigen Euro-leger

De EU-landen moeten militair veel meer gaan samenwerken. De traditionele 'soft power' (diplomatie, hulp) van de EU voldoet niet langer in een steeds gewelddadiger wereld, stelt de Europese Commissie. In een van de toekomstscenario's die ze volgende week presenteert, wordt de defensieplanning van de lidstaten 'gesynchroniseerd' en komen er gezamenlijke legereenheden. De oprichting van een Europees leger is geen optie.

Twee Chinook-transporthelikopters verplaatsen jeeps. Beeld ANP

Naast drie opties voor 'de toekomst van de Europese Defensie', legt de Commissie woensdag ook een omstreden wetsvoorstel op tafel om met geld uit het EU-budget en van de lidstaten gezamenlijk wapens en wapentechnologie te ontwikkelen. Op den duur zou er jaarlijks 1 miljard euro van de EU-budget naar deze militaire activiteiten gaan. Dit voorstel stuit zeker in het Europees Parlement op verzet.

'Er staat erg veel op het spel voor Europa en haar burgers', schrijft de Commissie. 'Vrede en veiligheid thuis zijn niet langer verzekerd in een wereld waar grote en regionale machten zich herbewapenen, waar terroristen toeslaan in het hart van Europese steden en cyberaanvallen toenemen.'

Om de burger te beschermen, is de Navo niet genoeg, zeker nu de VS openlijk twijfel zaaien over de omvang van hun bijdrage. 'Meer dan ooit moeten de Europeanen een grotere verantwoordelijkheid voor hun veiligheid nemen', schrijft de Commissie in de zestien pagina's tellende ontwerpnota.

Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker Beeld epa

Daarin staan drie toekomstscenario's voor de Europese defensie, variërend van voortmodderen zoals nu tot een serieus gemeenschappelijk defensiebeleid. Ook in het vergaandste scenario gaat het alleen om de gezamenlijke inzet van nationale militairen, net als de Navo dat doet. De Europese regeringsleiders willen eind dit jaar een keuze maken.

Het minimale scenario (Samenwerking) is een bescheiden stap voorwaarts vergeleken met de huidige situatie. De samenwerking tussen de lidstaten blijft hierin op vrijwillige basis, de EU is alleen betrokken bij kleinschalige civiele en humanitaire missies om crises elders te bezweren. Binnen Europa is de EU ondersteunend bij cyber- en terreuraanvallen. De defensie-industrie blijft nationaal en verdeeld, wat leidt tot onnodige overlap. Zo telt de EU 178 wapensystemen, tegen dertig in de VS. De EU-landen kunnen volgens de Commissie minimaal 30 miljard euro per jaar besparen als ze meer samenwerken bij de wapenproductie.

Dit minimale scenario biedt volgens de Commissie alleen onvoldoende antwoord op de nieuwe dreigingen. In haar tweede optie (Delen) is er dan ook sprake van een 'veel grotere financiële en operationele solidariteit'. Samenwerking wordt de norm, niet meer de uitzondering. Nationale defensieplannen worden op elkaar afgestemd.

De EU jaagt de ontwikkeling van drones en communicatiesatellieten aan met EU-geld. Gezamenlijke training en opleiding dragen bij aan een Europese militaire cultuur. Hierdoor kan de EU zowel binnen als buiten Europa bij serieuze crises optreden.

In de meest ambitieuze optie (Gezamenlijk) kan de EU de zwaarste operaties aan, met inzet van de marine in een vijandige omgeving. De militaire planning van de lidstaten is volledig gesynchroniseerd met het oog op integratie van legeronderdelen. De ontwikkeling aan aankoop van wapens wordt mede met Europees geld mogelijk gemaakt.

Lees verder:

Werkt Trump als katalysator voor Europese integratie?
Europa wordt op zichzelf teruggeworpen. Het kan niet meer volledig vertrouwen op Amerika en raakt Groot-Brittannië kwijt. Wij, Europeanen, moeten ons lot in eigen hand nemen en zelf vechten voor onze toekomst, zei Angela Merkel na een paar dagen in het gezelschap te hebben verkeerd van Donald Trump.

Vijf scenario's voor frisse EU, landen mogen zelf kiezen: 'Laat ze maar zweten'
'Het geboortekaartje van de EU-27', noemt de Europese Commissie haar 'witboek' voor de toekomst van de EU.

Nederland en defensie: voor een dubbeltje op de eerste rij
De defensieparagrafen van politieke partijen getuigen niet van veel realisme over de internationale omgeving, betoogt Dick Zandee, onderzoeker verbonden aan Instituut Clingendael.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden