INTERVIEW

'EU kan Afrikaanse migranten makkelijk opvangen'

De EU kan de migranten die vanuit Afrika naar Europa komen makkelijk opvangen, zegt William Lacy Swing, directeur-generaal van de Internationale Organisatie voor Migranten (IOM), de organisatie die wereldwijd de vluchtelingenstromen in goede banen probeert te leiden.

Een groep vluchtelingen, gered uit de Middellandse Zee, aan boord van een Duits schip.Beeld epa

Is de Middellandse Zee een barrière die vluchtelingen weghoudt uit Europa? Of is het een watersnelweg waarover ze bij duizenden tegelijk naar het noorden komen? Het is maar van welke kant je het bekijkt. 'Het enige dat zeker is, is dat de Middellandse Zee een graf is', zegt Swing.

Het vluchtelingenprobleem is een praktisch probleem en praktische problemen zijn er om te worden opgelost, zegt de 80-jarige Swing, die de IOM sinds 2008 leidt en eerder jarenlang Amerikaans ambassadeur in Zuid-Afrika, Nigeria en andere Afrikaanse landen is geweest.

'Het vluchtelingenprobleem is hanteerbaar', zegt hij. Europa heeft geen reden bang te zijn voor de stroom migranten die de levensgevaarlijke oversteek vanuit Afrika maakt. 'Die mensen zijn geen bedreiging', zegt Swing, 'zij hebben hulp nodig.'

William Lacy Swing.Beeld afp

Een miljard ontheemde mensen

Het is een variant op zijn bekende citaat: 'Migranten moet je redden, niet tellen.' Honderdduizenden vluchtelingen worden jaarlijks door IOM geregistreerd, geëvacueerd, gerepatrieerd en gehuisvest, en dat is maar een fractie van het totale aantal ontheemden. Miljoenen mensen zijn op de vlucht, een miljard mensen zijn volgens de IOM wereldwijd ontheemd.

'Ik zal je een ander citaat van mij geven: er is geen sprake van een invasie. Europa wordt niet overspoeld. We moeten de cijfers in perspectief plaatsen. Vorig jaar zijn 200 duizend mensen vanuit Afrika de zee overgestoken. Die 200 duizend trekken naar Europa, een leefgebied met meer dan 500 miljoen inwoners. Dat zijn de verhoudingen. Libanon heeft 4,5 miljoen inwoners en herbergt meer dan 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen. Alle zes de buurlanden van Libië en de vier buren van Syrië hebben tot nu toe hun grenzen opengehouden ten koste van hun eigen economie en hun banenmarkt, alleen om vluchtelingen een beetje bescherming te bieden.'

Het grootste deel van zijn tijd is William Lacy Swing bezig met lobbyen. Momenteel zit hij in Jakarta, op het Wereld Economisch Forum. Volgende week is Brussel aan de beurt. Vluchtelingen zijn een wereldwijd probleem en de sfeer in de wereld wordt er niet beter op.

'Er heerst een wijdverbreid anti-immigranten sentiment. Je hebt de vaste stereotiepen: vluchtelingen pikken onze banen in, ze brengen ziekten mee, het zijn allemaal terroristen. De angsten werden groter na 11 september 2011 en onlangs met de aanval op Charlie Hebdo opnieuw. De crisis van 2008 en 2009 maakte mensen bovendien bang voor hun baan.'

Niet verdwijnen

De Europeanen kunnen maar beter wennen aan het feit dat de vluchtelingen er zijn, zegt de IOM-directeur. 'Eén ding is zeker: de migratie is er, en zal niet verdwijnen.'

De Middellandse Zee is de drukst bevaren vluchtelingenroute van de wereld, en de route met de meeste doden: 1.600, dit jaar alleen al. Europa trekt migranten, maar dat heeft volgens Swing niet te maken met een 'aanzuigende werking'. Meer met 'aanduwen' vanuit de landen van herkomst.

'Europa is omgeven door een zone van conflicten en instabiliteit: oorlogen in Syrië, Irak en Zuid-Soedan, chaos in Libië en Jemen, Boko Haram, ebola, Oekraïne, en dan heb je ook nog de armoede.' Swing noemt dit 'push factors', de factoren die mensen uit hun huizen verdrijven en ze op een lange, gevaarlijke tocht naar Europa jaagt. Daar kan Europa niets tegen doen. 'In plaats van te denken: hoe houden wij ze buiten de deur?, zou Europa de vraag kunnen stellen: kunnen wij meer voor die vluchtelingen doen? Kunnen wij ze een tijdelijke beschermde status geven tot ze weer naar huis kunnen? Humanitaire visa verstrekken? Tijdelijk de opvangquota verhogen?

'Europa moet er mee leren omgaan. En ik ben optimistisch dat wij Europa daarbij kunnen helpen. Wij gaan dit probleem met de Europese landen oplossen.'

Vluchtelingen zwemmen vanaf hun zinkend schip richting een Duitse boot.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden