EU en de VS voorkomen escalatie handelsconflict, maar ze zijn nog geen vrienden

De Europese Unie heeft een geplande verzwaring van de importheffing op Amerikaanse producten uitgesteld. De beslissing kan een belangrijke stap zijn naar een betere handelsrelatie tussen Brussel en Washington, waar de donkere schaduw van het presidentschap van Donald Trump nog altijd overheen hangt.

Medewerker van de ThyssenKrupp-staalfabriek in Duisburg. Het handelsconflict tussen de VS en de EU begon met de 'Trump tariffs' op staal- en aluminiumimporten.
 Beeld AP
Medewerker van de ThyssenKrupp-staalfabriek in Duisburg. Het handelsconflict tussen de VS en de EU begon met de 'Trump tariffs' op staal- en aluminiumimporten.Beeld AP

Na jaren van toenemende economische animositeit steken de EU en de Verenigde Staten weer de hand naar elkaar uit. In een gemeenschappelijke verklaring schrijven zij deze week ‘bondgenoten en partners’ te zijn, die samen kunnen werken om ‘hoge standaarden te promoten’ en ‘landen als China ter verantwoording te roepen’. Maar hoe mooi woorden ook kunnen klinken, het onderlinge vertrouwen blijft broos. Niet voor niets houden Washington en Brussel de bestaande, zware importheffingen op elkaars producten in stand.

Het conflict ontstond in het voorjaar van 2018, toen president Trump besloot een extra heffing te leggen op alle import van staal (25 procent) en aluminium (10 procent). In tegenstelling tot bijvoorbeeld Mexico en Canada, kreeg Europese Unie geen uitzonderingspositie op de zogenoemde Trump tariffs.

Dus reageerde Brussel spijkerhard. De EU stelde een lijst op met specifieke producten om de economie van de Verenigde Staten pijn te doen, met onder meer motors, whisky en spijkerbroeken. Daarbij wilde Brussel de importtarieven geleidelijk op laten lopen. In eerste instantie vormt de heffing 25 procent, maar komende zomer zou die naar 50 procent gaan.

De EU hoopte dat die verdubbeling uiteindelijk niet nodig zou zijn, dat het conflict onder Trumps opvolger Joe Biden gesust kon worden. Maar tot frustratie van de Commissie was de Democraat geenszins van plan de heffingen in de ban te doen, of zelfs maar te verlagen.

Biden verraste door de importtarieven ‘noodzakelijk en gepast’ te noemen, uit vrees dat anders de ‘wereldwijde overcapaciteit’ de lokale productieketens weg zou concurreren. Wederom voelden de Verenigde Staten weinig ervoor om voor de EU een uitzondering te maken.

Donkere wolken

Maar nadat de EU toch serieus bleek in haar plannen de verdubbeling van haar heffingen door te voeren, begon het Amerikaanse bedrijfsleven zich te roeren.

De EU speelde het spel hard, merkte ook motorbedrijf Harley Davidson. Tot april kon het motorbedrijf de importtarieven vanuit de Verenigde Staten ontwijken door vanuit Thailand motoren aan Europa te leveren. Maar Brussel verplichtte dat voor Harley Davidson-motoren voortaan een Amerikaanse heffing moest worden gerekend, omdat het hoofdkantoor nu eenmaal in Wisconson staat. Daardoor zou voor een motor van het bedrijf niet 6 procent, zoals in de oorspronkelijke situatie, maar vanaf juni 56 procent importheffing worden betaald.

Dat zou concurrenten als Ducati en Suzuki een immens voordeel geven op de Europese markt. Harley Davidson fulmineerde het slachtoffer te worden van een ‘handelsoorlog die wij niet hebben gecreëerd’. Europa is de op- een-na-belangrijkste markt van het bedrijf.

Ook Brown-Forman, distilleerder van whisky’s als Jack Daniel’s, zag donkere wolken boven het hoofdkantoor in Kentucky samentrekken. ‘Er zijn dagen dat we wakker worden en zeggen: waarom zijn juist wij geselecteerd hiervoor?’, zei directeur Lawson E. Whiting tegen persbureau Bloomberg.

In de gezamenlijke verklaring laten de EU en de VS weten dat de Europese monstersanctie er niet komt. Voor de komende maanden geldt een soort wapenstilstand: de partijen beloven geen ‘veranderingen’ door te voeren die doelbewust van negatieve invloed zijn op de ander. Daarmee lijkt escalatie van het handelsconflict voorlopig afgewend. In ieder geval voor zes maanden, want tot dan is het sanctiepakket van de EU uitgesteld.

Tegelijkertijd zet de Verenigde Staten in de verklaring de deur open naar een Europese uitzondering op de Trump tariffs. Het argument daartegen was altijd dat ook bedrijven in de EU de Amerikaanse staal- en aluminiumsector bedreigen. In de gezamenlijke verklaring maakt Washington een draai. De ‘overcapaciteit’ wordt nu ‘voornamelijk gedreven door derde partijen’, schrijven de EU en de VS.

Of dat betekent dat Biden de importtarieven daadwerkelijk los wil laten voor de EU, moet in de komende maanden duidelijk worden. Volgende maand staat het eerste bezoek van de Amerikaanse president aan Europa gepland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden