Nieuws

EU argwanend tegenover Amerikaans voorstel vrijgeven vaccinpatenten

De EU staat vooralsnog afhoudend tegenover de oproep van de Verenigde Staten om patenten op coronavaccins op te schorten. Als Washington echt wil dat armere landen meer vaccindoses krijgen, moet het volgens de EU zijn exportverbod op vaccins opheffen.

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie benadrukte in Porto dat Europa de grootste vaccinexporteur ter wereld is. Beeld EPA
Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie benadrukte in Porto dat Europa de grootste vaccinexporteur ter wereld is.Beeld EPA

De Europese regeringsleiders waren vrijdagavond redelijk eensgezind in hun oordeel: patenten zijn niet de oorzaak van de huidige schaarste aan vaccins in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Om de armere landen op korte termijn te helpen, zou het rijke Westen een groter deel van zijn vaccins moeten afstaan.

Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie benadrukte vrijdagavond bij aanvang van een werkdiner met de regeringsleiders in Porto, dat Europa de grootste vaccinexporteur van de wereld is. Van alle doses die sinds eind december in Europa zijn gemaakt, ging bijna de helft (200 miljoen doses) naar landen buiten de EU, vooral Japan, het Verenigd Koninkrijk en Canada. De VS daarentegen verbiedt de export van vaccins die in Amerika geproduceerd worden, ook het Verenigd Koninkrijk levert niets.

De oproep van Washington eerder deze week om de patenten vrij te geven, overviel de EU. Brussel was niet tevoren ingelicht over het voorstel. Bondskanselier Merkel keerde zich er onmiddellijk tegen, Duitsland is het thuisland van onder meer de zeer succesvolle vaccinfabrikant BioNTech. Maar ook andere leiders toonden vrijdag hun argwaan tegen het Amerikaanse voorstel. Ze zien het als een (geslaagde) publicitaire actie van de Amerikanen om de aandacht af te leiden van het Amerikaanse exportverbod op vaccins.

Hightech producten

De EU zal Washington vragen wat het nu precies wil met de patenten. EU-ambtenaren wijzen erop dat de regels van de wereldhandelsorganisatie WTO al de mogelijkheid bieden om patenten op te schorten. Daar wordt ook regelmatig gebruik van gemaakt bij schaarste aan geneesmiddelen. Het probleem met coronavaccins is dat dit hightech producten zijn met ruim 200 ingrediënten. Met alleen het patent kan een nieuwe fabrikant nog maar weinig: ook is de kennis nodig voor de fabricage, hoogopgeleid personeel en bovenal productiecapaciteit. Alle potentiële vestigingen zijn volgens Brussel in gebruik.

Exportblokkades

Daarom legden de leiders de nadruk op het wegnemen van exportblokkades, het doneren van vaccindoses aan arme landen - de Franse president Macron opperde eerder 5 procent van de nationaal beschikbare hoeveelheden - en het uitbreiden van bestaande fabrieken.

De leiders toonden zich vrijdag ook bezorgd dat het vrijgeven van de patenten op de succesvolle mRNA-vaccins (BioNTech-Pfizer, Moderna) vooral China in de kaart speelt. De mRNA-techniek is ontwikkeld in Europa en Amerika en veelbelovend op vele terreinen, ook bij kankeronderzoek. Om die voorsprong weg te geven aan China, stuit niet alleen de farmaceuten maar ook de EU-leiders tegen de borst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden