Nieuws

EU-agentschap helpt Libische kustwacht met onwettig terughalen van migranten

Frontex ligt opnieuw onder vuur. Vliegtuigen van het Europese agentschap voor grensbewaking geven de positie van boten met migranten door aan de Libische kustwacht, die ze vervolgens terughaalt naar Libië.

Migranten op een rubberboot in de Middellandse Zee bij Libië, 27 april. Beeld EPA
Migranten op een rubberboot in de Middellandse Zee bij Libië, 27 april.Beeld EPA

Dat stelt het collectief van onderzoeksjournalisten Lighthouse Reports in samenwerking met een aantal Europese media, waaronder Trouw, de Duitse media Der Spiegel en ARD en de Franse krant Libération. Volgens Lighthouse Reports is de handelwijze van Frontex in strijd met het internationaal recht. Migranten moeten de kans krijgen om asiel aan te vragen en mogen niet worden teruggestuurd naar een onveilig land als Libië.

Frontex heeft altijd ontkend dat het direct samenwerkt met de Libische kustwacht. Dat is echter wel degelijk het geval, stellen de onderzoekers van Lighthouse Reports en de Europese media. Drie hoge officieren van de Libische kustwacht hebben bevestigd dat Frontex berichten naar ze stuurde. Trouw zegt foto’s te hebben gezien van bootjes met migranten die naar de mobiele telefoon van een lid van de kustwacht zouden zijn gestuurd. Volgens de krant is uit onderzoek gebleken dat de beelden door vliegtuigen van Frontex zijn gemaakt.

Een van de 236 migranten die van de rubberboot werden gered door hulporganisatie SOS Méditerranée. Beeld EPA
Een van de 236 migranten die van de rubberboot werden gered door hulporganisatie SOS Méditerranée.Beeld EPA

De onderzoekers hebben voorts een data-analyse gemaakt. Bij 94 incidenten voor de Libische kust, gemeld door hulporganisaties, werden migranten 56 keer door de Libische kustwacht onderschept. Bij 20 van die incidenten vloog een Frontex-vliegtuig in de directe omgeving, 12 keer werden de migranten waarschijnlijk als eerste waargenomen door Frontex. Hoewel koopvaardijschepen en reddingsschepen van hulporganisaties in de buurt waren, arriveerde de Libische kustwacht als eerste, aldus de onderzoekers.

Volgens het onderzoek zijn 91 migranten om het leven gekomen bij incidenten waarbij Frontex-vliegtuigen in de buurt waren. In die gevallen kwam de Libische kustwacht te laat. Wellicht hadden deze mensen gered kunnen worden als andere schepen tijdig waren ingeseind.

Detentiekampen

De Europese Unie heeft erkend dat migranten vaak onder erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden in detentiekampen in Libië. Moord, marteling, verkrachting, slavernij en mensenhandel zijn aan de orde van de dag, constateerden de Verenigde Naties in een rapport uit 2018. De toenmalige minister van Buitenlandse Handel Sigrid Kaag riep in 2018 op de detentiekampen te sluiten. Dat is niet gebeurd. Volgens mensenrechtenactivisten wil de EU tot elke prijs voorkomen dat grote groepen Afrikaanse migranten Europa bereiken.

Frontex speelt hierbij een belangrijke rol. Eerder werd het agentschap al beschuldigd van het illegaal terugsturen van migranten in de Egeïsche Zee. Daarnaast wordt Frontex slecht management en ondoorzichtige contacten met de wapenlobby verweten. Er lopen verschillende onderzoeken naar het agentschap, van Frontex zelf, de EU-ombudsman, het Europese antifraudebureau Olaf en het Europees Parlement.

Het onderzoek van Lighthouse Reports, Trouw, Der Spiegel, de ARD en Libération bevestigt de zorgen over Frontex, zei Tineke Strik, europarlementariër van GroenLinks en rapporteur van het parlementair onderzoek naar Frontex. ‘Het leven van migranten wordt in gevaar gebracht: op zee, maar ook na onderschepping door de Libische kustwacht. Frontex en de EU-lidstaten lijken de verantwoordelijkheid nog steeds naar Libië te schuiven, ondanks dat bekend is onder welke erbarmelijke omstandigheden de migranten in Libië terechtkomen’, aldus Strik.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden