Etnische zuiveraar leerde het vak als legionair

Ante Gotovina, krijgsman, rover, rokkenjager en held in zijn vaderland Kroatië. Hij leerde de fijne kneepjes van de stiel in het Vreemdelingenlegioen....

Zijn aanhangers in Kroatië hingen in oktober een groot portret van Ante Gotovina aan het fort in zijn geboorteplaats Zadar, ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de wegens oorlogsmisdaden aangeklaagde Kroatische generaal. Het was om Gotovina dat Kroatië in maart van dit jaar niet mocht beginnen met de toetredingsonderhandelingen tot de EU, omdat het land niet zou hebben meegewerkt aan zijn arrestatie.

In eigen land groeide zijn heldenstatus in de vier jaar dat hij voortvluchtig was. Hij was een van de zeven laatste gezochte oorlogsmisdadigers door het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag. Gisteren werd Gotovina gearresteerd op de Canarische Eilanden.

Gotovina, in 1955 geboren in de buurt van Zadar aan de Adriatische kust, staat bekend als een onverschrokken avonturier en een rokkenjager. Op zijn zestiende liep hij weg van huis om zich aan te sluiten bij het Franse Vreemdelingenlegioen. Dat bracht hem in de jaren zeventig in Afrika, Guatemala en Paraguay en met zijn inzet verdiende hij het Franse staatsburgerschap. In de jaren tachtig werkte hij in de veiligheidsbranche. Wegens een juwelenroof werd hij in 1986 tot vijf jaar cel veroordeeld; later volgden veroordelingen voor ontvoering en afpersing.

In 1991 keerde hij terug naar zijn vaderland. De Kroatische strijdkrachten konden een ervaren militair goed gebruiken, en al snel bereikte hij de rang van generaal. De voormalige Kroatische leider Tudjman zette hem in 1993 en 1994 in in Bosnië. In 1995 was hij bevelhebber in de Operatie Storm, waarbij het Kroatische leger in korte tijd 175 duizend Serviërs verdreef uit de Krajina. Daarbij werden zeker 150 Servische burgers geëxecuteerd. Hiervoor werd hij in de zomer van 2001 aangeklaagd door het Joegoslavië-Tribunaal, dat hem beschuldigt van misdaden tegen de menselijkheid. Onder zijn leiding zouden de Kroaten zich schuldig hebben gemaakt aan moord, verkrachting en plundering. In een curieus tijdschriftinterview uit 2003 op een geheime locatie ‘ergens in de EU’ ontkende Gotovina elke verantwoordelijkheid. In 2000 was Gotovina door de hervormingsgezinde president Mesic met zes andere generaals met vervroegd pensioen gestuurd. In augustus van dit jaar werd in Kroatië feestelijk stilgestaan bij de tienjarige herdenking van Operatie Storm.

Sinds de aanklacht was Gotovina spoorloos. Hij zou in Kroatië onder bescherming van getrouwen zijn ondergedoken of al meteen naar het buitenland zijn gevlucht. Hoofdaanklaagster Carla Del Ponte van het Joegoslavië-Tribunaal beschuldigde Kroatië ervan geen werk te maken van zijn arrestatie; de regering hield vol dat zij wel degelijk al het mogelijke deed. De onmin liep zo hoog op, dat Gotovina de weg naar Europa voor Kroatië blokkeerde.

De Kroatische regering heeft na de afwijzing van de EU de politie- en veiligheidsdiensten gereorganiseerd en diverse invallen gedaan bij personen die Gotovina zouden beschermen. In september zond het land ondervragers naar Griekenland, waar de Kroatische zakenman Hrvoje Petrac was gearresteerd, op verdenking van hulp aan de generaal.

In oktober bleek Del Ponte om: Kroatië deed wel degelijk zijn best, en de toetredingsonderhandelingen konden beginnen. Del Ponte had inmiddels haar pijlen gericht op het Vaticaan, dat ze er in september van beschuldigde Gotovina te beschermen. Gotovina zou zich volgens haar verschuilen in een Franciscaner klooster in Kroatië.

Alle commotie heeft bijgedragen aan de mythevorming rond Gotovina. Vanaf 2002 verschenen in Kroatië grote posters met zijn beeltenis en de tekst: ‘Een held, geen misdadiger’. Na de afwijzing door de EU vond driekwart van de Kroaten dat hij ten onrechte is aangeklaagd; hij zou in de ogen van zijn medestanders slechts de belangen van zijn volk hebben verdedigd in de strijd tegen de Serviërs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden