Ethiopië vreest dat toerist afhaakt

Ongerepte natuur, restanten van het orthodoxe christendom en een florerende economie: Ethiopië heeft toeristen veel te bieden. Maar de grote droogte en geweld schrikken hen af. Door Wim Bossema

Een orthodox-christelijke priester en andere bezoekers in een keizerlijk kasteel in Gondar. Binnen een ommuring bevinden zich meerdere ruïnes. Bij de stad is ook een keizerlijk badhuis. Beeld Wim Bossema

Toerisme is voor veel arme landen een aantrekkelijke manier om buitenlandse valuta te verdienen, maar voor Afrika is er steeds weer een drama dat roet in het eten gooit. Jihadistisch geweld heeft het westerse toerisme aan de Keniaanse kust, in Mali en het noorden van Nigeria vrijwel van de kaart geveegd.Een verwoestende El-Niñodroogte teistert grote delen van zuidelijk en Oost-Afrika.

Ethiopië is een toeristische bestemming met grote groeimogelijkheden, maar ook daar heerst nu droogte. Meer dan tien miljoen inwoners zijn afhankelijk van voedselhulp, naast de ruim 700 duizend vluchtelingen uit de buurlanden die in Ethiopische kampen verblijven. Ook slecht voor het toerisme is het bloedige conflict over de voorgenomen (en weer afgelaste) uitbreiding van de hoofdstad Addis Abeba, waarbij veel actievoerende boeren zijn gedood door de oproerpolitie.

Ethiopië vreest dat het toerisme zal inzakken. Dat zou een flinke domper zijn, want het gaat het land de afgelopen tien jaar juist voor de wind. De snelle economische groei trekt investeerders uit China, de Arabische wereld en Europa aan - van wie de Nederlandse landbouwers en tuinders het bekendst zijn. Ethiopische emigranten keren terug, ook uit Nederland. Toerisme is een aantrekkelijke sector: de contacten in Nederland kunnen de klanten aanleveren.

Rijke geschiedenis

Zo is er in Addis een Restaurant Amsterdam - de uitbater had jarenlang een Ethiopisch eethuis in Amsterdam - waar naast de Ethiopische gerechten erwtensoep en bitterballen op het menu staan. Die exotische hapjes maken het restaurant aantrekkelijk voor de Nederlands-Ethiopische gemeenschap in Addis en ook voor het westerse corps diplomatique, zegt eigenaar Walelegn Mengistu. Op spandoeken voor de ramen staan foto's van de Amsterdamse grachten afgedrukt.

Amy Demissew verruilde haar toekomst als psychiater in Nederland voor een kleinschalig pension in Addis Abeba. Ze maakte daarvoor van haar ouderlijk huis een oase van rust in de drukke stad. Op vakantie in Addis kreeg ze de impuls: dit is de goede tijd om terug te keren. Ze ontvangt veel gasten uit Europa, vertelt ze op de lommerrijke binnenplaats van haar Zeist Lodge.

Ethiopië is rijk aan interessante plaatsen om te bezoeken. Naar het afgelegen zuiden met traditioneel levende gemeenschappen worden avontuurlijke excursies georganiseerd. Er zijn veel ongerepte natuurgebieden. En Ethiopië is uniek door de rijke geschiedenis van het orthodoxe christendom: Lalibela met zijn uitgehouwen kerken in de rotsgrond, en de oude keizersteden Axum en Gondar.

Bewuste reizigers

Al die attracties zijn goed te bereiken dankzij Ethiopian Airlines. Dat heeft ook een nadeel, zegt hotelhouder Tena Dangew in Gondar: veel rijke zakenlieden uit het buitenland maken een rondreis, maar ze blijven maar kort. Hij mikt met zijn ecologisch verantwoorde lodge op de jongere, bewuste reizigers uit het Westen met tijd en geld, die wel een weekje willen blijven.

Gondar biedt genoeg wonderen om er dagenlang door te brengen. Het is een stadje van niks met in het centrum de ruïnes van keizerlijke kastelen in een ommuring. Elke nieuwe keizer voegde in de periode 1640-1864 een eigen gebouw toe. Buiten het centrum, op een heuvel, liet keizerin Mentewab nog een apart kasteel neerzetten, met een kloosterkerk erbij, omdat ze het gekonkel aan het hof zat was. Hier verbleef de Schotse ontdekkingsreiziger James Bruce, zijn kamer is te herkennen aan de enige ingebouwde boekenplank.

Op een heuvel aan de andere kant van de stad staat de beroemde kerk met de duizend gezichtjes - schilderingen die je vanaf het plafond aankijken. Binnen en buiten bidden honderden gelovigen in witte kleding. En dan is er nog het badhuis van de eerste keizer Fasilides, een paleis in een kunstmatige vijver, vlak bij de rivier, waar het jaarlijkse Timkat Festival wordt gehouden.

Werkgelegenheid

Hoogtepunten genoeg, zegt Yemane Kokobe. Hij heeft een school voor beroepsopleidingen opgericht in Gondar; hij was in de tijd dat hij in Nederland woonde onder de indruk van het mbo. Toerisme is een van de vakken waar hij toekomst ziet voor zijn leerlingen. Maar er zullen veel meer toeristen moeten komen voor de werkgelegenheid hier.

Hij heeft zelf een terrein aan het beroemde en mystieke Tanameer, 60 kilometer van Gondar, maar de reis is een hele onderneming. Er wordt gewerkt aan een geasfalteerde weg. Als die klaar is wordt een uitstapje naar het meer en de plaats Gorgora een extra attractie, denkt hij.

In Gorgora laat de gids Endsew Setey de plaatselijk kerk zien: hij schuift gordijnen opzij, waardoor schitterende eeuwenoude fresco's even te zien zijn. Aan de buitenkant; het binnenste is heilig en geheim. Op een schiereiland, alleen bereikbaar met een bootje, woont een grote groep monniken. Ze ontvangen bezoekers. Een jonge monnik schildert aan een nieuw paneel voor een kerk. Een oudere monnik laat de collectie oude handschriften zien.

Camping als rustpunt

Op een heuvel heeft de Nederlandse Kim de Hoop een vakantiepark, de Tim & Kim Village. Bijna tien jaar geleden begon ze met haar toenmalige echtgenoot Tim vol idealisme een camping als een rustpunt voor de langeafstandsreizigers die van noord naar zuid door Afrika trokken, vaak met kampeertrucks. Als gevolg van de opkomst van jihadistisch geweld en ontvoeringen in de Sahel droogde die vaste stroom gasten op. Nu zijn er wat comfortabeler huisjes neergezet voor een minder avontuurlijk soort reizigers. Zij hebben een ongelooflijk uitzicht over het meer.

Vlakbij is de tuin van Yemane. Een bijzondere tuin met zeldzame planten en een wisselende vegetatie van hoog naar laag, bij het meer. De tuinarchitect vertelt tijdens een wandeling maar door over de planten en de grondsoorten. Dat zullen de toeristen uit Nederland toch fantastisch vinden, deze botanische tuin met bijenkorven, zegt hij: zouden ze komen, als de weg klaar is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden