Ethiek in België

Belastingvluchtelingen die hun geweten willen sussen met een ethische of groene belegging moeten met hun spaarcenten terug naar huis. De Belgische fiscus houdt namelijk geen rekening met gewetensbezwaarden....

ESTHER HANSEN-LOVE

Over de opbrengst van erkend groene belegging hoeft geen belasting betaald hoeft te worden. Daardoor kunnen die fondsen volstaan met een relatief laag rendement. Dit voordeel kunnen zij doorgeven aan milieuvriendelijke projecten die anders geen financiers zouden kunnen vinden.

Dat leidde niet alleen tot een run van beleggers op alles wat groen is, het ministerie van Financiën wordt ook overspoeld met vragen uit het buitenland.

Met een van zijn ambtenaren heeft Vermeend daarom een uitlegboek geschreven: 'Greening taxes'. 'We hebben al tientallen exemplaren opgestuurd naar ambassades en buitenlandse journalisten', vertelt een woordvoerster van Financiën.

Ook de idealistische Triodos Bank in Zeist krijgt vragen. 'Recent nog uit Noorwegen, maar ook uit Duitsland, Engeland en België', vertelt een woordvoerder. Directeur F. de Clerck van de Belgische tak van de bank heeft in 1995 meteen alle beschikbare brochures van de Groenregeling opgestuurd naar Brussel.

'We hebben toen voorgesteld om ook hier een fiscale groenregeling in het leven te roepen. We hebben er zelfs gesprekken over gevoerd met de minister, maar er is geen beslissing genomen. Het voorstel is nog steeds in behandeling', zegt De Clerck.

In hun boek 'Ethisch beleggen. Naar een doorbraak?' roepen nu ook drie Belgische economen de overheid op om een voorbeeld te nemen aan Vermeend en zijn fiscale Groenregeling. 'Ethisch beleggen groeit wel in België, maar het is nog een marginaal fenomeen', licht een van de auteurs, T. Benijts, toe.

Mede door die Groenregeling investeert een Nederlander gemiddeld vier keer zoveel in verantwoorde zaken als een Belg, vertelt Benijts. Alleen in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten is het fenomeen verder verbreid, waarbij hij aantekent dat de Amerikanen de lat wel heel laag leggen. 'In de VS is een belegging al ethisch als het gaat om een bedrijf dat geen geld geeft aan politieke partijen. Ik vind dat zo'n ruime definitie dat je eigenlijk niet kan spreken van ''ethisch''.'

Toch wortelt het fenomeen in de Angelsaksische cultuur, zo betogen Benijts en zijn collega's. De protestantse kerken in de VS riepen al vroeg op om alcohol-, tabak- en wapenaandelen te mijden. Later bleken deze zogenoemde feel-good-beleggingen financieel niet eens zo onaantrekkelijk te zijn.

In Groot-Brittannië waren het de vakbonden die aan de basis stonden van het fenomeen. Zij maanden hun leden om ethisch verantwoord te beleggen en om geen activiteiten financieel te steunen die haaks stonden op de belangen van het 'proletariaat'.

De definitie van wat onder ethisch beleggen verstaan moet worden, verschilt niet alleen met overzee. Ook tussen Nederland en België zijn er verschillen. De Clerck van Triodos in Gent: 'De projecten die wij financieren zijn overwegend sociaal. De mogelijkheden om in groene projecten te investeren, zijn hier veel kleiner dan in Nederland. De milieuzorg loopt in België ver achter.'

In België staat het sociale aspect juist hoog op de agenda. Bedrijven die mensen met een handicap in dienst nemen of anderszins buitengewoon sociaal te werk gaan, zouden bijvoorbeeld in aanmerking kunnen komen voor het etiket 'ethisch'.

Inmiddels telt België zo'n tien beleggingsfondsen die als 'ethisch' kunnen worden aangemerkt. Maar die zijn niet te vergelijken met de hun Nederlandse tegenvoeters: zonder fiscaal voordeel zijn ze onaantrekkelijk.

Mocht de Belgische overheid niks zien in een Groenregeling á la Vermeend, dan neemt Benijts ook genoegen met een Brits plan om ethisch beleggen te stimuleren. Volgens dat plan, dat het overigens niet gehaald heeft, zouden banken verplicht worden hun consumenten te wijzen op de mogelijkheid om ethisch te beleggen. 'Zo kun je mensen bewust maken zonder dat het de overheid ook maar iets kost.'

Maar een belastingvluchteling in gewetensnood koopt daar natuurlijk niet veel voor.

Esther Hansen Löve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden