Eten in het halfduister

Intermezzo gaat in de vakantie toch naar school. Aflevering 2: David (13) en Stivenson (10) op de Sainte Françoise in Port-au-Prince....

Foto's Joost van den Broek en Iñaki Oñorbe Genovesi

De ochtend begint al heel vroeg in het hutje van golfplaten en houtstukken. Nog voor zessen maakt het duister ineens plaats voor de hitte van de Haïtiaanse dag. Dan staan oma Julienne Clevany (62) en haar kleinkinderen David (13) en Stivenson Basle (10) op uit het doorgezakte bed waarin ze met z’n drieën slapen.

Vader woont in een ander hutje in Cité Soleil, de grootste sloppenwijk van Port-au-Prince. Moeder is zeven jaar geleden overleden, bij haar wanhopige poging het Amerikaanse Miami te bereiken met een gammel bootje. Op de vlucht voor de ellende van Haïti, op zoek naar geld en een betere toekomst voor David en Stivenson.

Elke ochtend denken ze nog aan haar. Als ze oma Julienne helpen met water halen en ze weer eens geen geld hebben voor een ontbijt. Maar ja, in Cité Soleil ben je al blij met één maaltijd per dag. En die krijgen ze goddank over een paar uur op school.

Dus trekken ze snel hun uniformen aan. De groene broek, het groen met wit geblokte shirt. Gratis gekregen van school, evenals de boeken die de jongens onder meer de geheimen van het Frans, de wiskunde en de geschiedenis moeten bijbrengen.

‘Voor later’, zeggen de meesters streng. Als er een later komt, want daar kun je hier alleen maar op hopen, aldus oma Julienne. Daar staan David en Stivenson maar niet bij stil. Als het aan David ligt wordt hij mecanicien. Stivenson is er nog niet helemaal uit. Dat komt nog wel. Eerst naar school, zes dagen in de week.

Drie stappen, bijna letterlijk, is het tot de groene poort van de Sainte Françoise, waar ze na enig gebons hun klasgenoten weer op de binnenplaats terugzien. Om vervolgens keurig in het gelid naar de halfduistere lokalen te marcheren. Klas na klas, 1100 leerlingen in totaal. Voor het ochtendgebed. Maar ook voor het uit volle borst meezingen van La Dessalinienne, het volkslied van Haïti, de gezongen ode aan de negerslaaf Jean-Jacques Dessalines en aan de republiek die hij in 1804 hielp oprichten.

Pas dan beginnen de lessen. Meester Marcel Florestil leest Franse woordjes van het bord voor. David en zijn 24 klasgenoten mogen die vervolgens hardop opdreunen. Telkens weer.

Tenzij ze een toets hebben. Dat gebeurt elke week wel een keer. Meestal halen ze die ook wel, zegt meester Florestil vol trots. Het zijn slimme leerlingen, al zijn ze soms ook wel een beetje lui. Vooral David!

Tegen het middaguur klopt de honger tegen de lege magen. Gelukkig hebben de jongens dan allang de kookvrouwen met grote tonnen water zien slepen en hun gerammel met potten en pannen in de keuken gehoord. Als de schooldirecteur zijn bel eindelijk laat tingelen, lopen David, Stivenson en de anderen naar de kantine voor een bord riz national, de Creoolse rijst met rode bonen.

Maar eten doen ze in de klas, want voor je het weet is het vijf uur. En er moet nog heel wat worden geleerd. Bovendien hebben ze nog een grote pauze. Daarin wordt gekaart, gedanst en elkaar achterna gezeten.

Helaas is de bal vandaag kapot. Dus beperkt het voetballen zich tot loftuitingen op de grootste speler ter wereld. Ronaldinho, beweert de ene helft stellig. Messi, foetert de andere verontwaardigd. Wie in Haïti het Argentijnse elftal steunt, zal de Braziliaanse spelers intens haten. En andersom.

Klokslag vijf volgt het middaggebed. En dan naar huis. Over ruim een uur is het weer donker. Bij het bleke licht van een kaars maken David en Stivenson hun huiswerk. Als Stivenson iets niet begrijpt, helpt grote broer David hem geduldig, tot grote vreugde van oma Julienne die hoopt dat ze zelf voor haar dood haar kleinkinderen ook de nodige levenslessen zal hebben kunnen bijbrengen. Opdat David en Stivenson in elk geval een mooie baan kunnen krijgen. ‘Maar ja, eerst morgen maar weer zien te overleven.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden