ETA's nummer één zweert bij geweld

Spanje is euforisch over de arrestatie van Iñaki de Rentería. Met de aanhouding van deze terrorist zou Madrid het hoofd van de ETA te pakken hebben....

Cees Zoon

DE verijdelde aanslag op de Spaanse koning Juan Carlos zaterdag was niet de eerste poging van de ETA om het staatshoofd om het leven te brengen. In 1995 was de politie in Palma de Mallorca net op tijd om te verhinderen dat een terroristencommando Juan Carlos een kogel door het hoofd schoot.

Het brein achter die actie was Ignacio Gracia Arregui, bijgenaamd Iñaki de Rentería. Hij werd hiervoor in Frankrijk bij verstek veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf en kwam in Spanje bovenaan de lijst van gezochte criminelen te staan.

Luttele uren voor de ETA de koning opnieuw in het vizier had, werd Ignacio Gracia in het Zuid-Franse Bidart opgepakt. De gezamenlijke actie van de Franse politie en de Spaanse guardia civil veroorzaakte een lichte euforie in Madrid. Er was niet zo maar een terrorist uit de roulatie genomen. 'De nummer één van de ETA is gevallen', kopten alle dagbladen.

Of Gracia ook werkelijk de absolute leider van de Baskische terreurgroep is, blijft een open vraag. De informatie over de organisatiestructuur van de ETA is altijd doordrenkt van speculaties, waarbij namen en verantwoordelijkheden nogal eens wisselen.

Zeker lijkt dat Ignacio Gracia Arregui deel uitmaakt van de top van de groep en dat hij verantwoordelijk is voor het militaire apparaat en voor de werving van nieuwe terroristen.

Hij gaat door voor een vertegenwoordiger van de harde lijn, wiens opinie doorslaggevend was voor het beëindigen van het staakt-het-vuren eind vorig jaar.

De harde lijn gaat uit van de gedachte dat hoe meer doden de ETA veroorzaakt hoe sneller de regering bereid is tot onderhandelen. Bovendien is Gracia de ideoloog van wat in het jargon heet de 'socialisering van het lijden': de slachtoffers moeten in alle partijen en lagen van de bevolking vallen om de weerstand tegen de regering te doen groeien.

De 44-jarige Ignacio Gracia is een 'klassieke' ETA-man met een terroristische carrière van vijfentwintig jaar achter de rug. Hij groeide op in Rentería, een voorstad van San Sebastian. Het is een kweekvijver van de radicale separatisten.

Na een training in Algerije organiseerde Gracia in de jaren zeventig een commando, maar voor dit tot actie kon overgaan, werd hij in Frankrijk gearresteerd.

In 1977 profiteerde hij van de algehele amnestie die de nieuwe democratische regering van Spanje afkondigde.

Gracia sloot zich aan bij degenen die na het herstel van de democratie de gewapende strijd niet opgaven. Hij werkte zich op tot de rechterhand van Pedro Ansola, verantwoordelijk voor de zogenoemde legale commando's: ETA-terroristen die niet bij de politie bekend staan.

Hij werd verschillende keren in Frankrijk gearresteerd, maar na korte tijd vrijgelaten. In 1987 ging Gracia definitief ondergronds.

Tot de top stootte hij door in 1992, toen de volledige leiding van de ETA in Bidart werd gearresteerd. Gracia werd verantwoordelijk voor de militaire structuur en dus de uitvoering van de aanslagen, naast Mikel Antza, die het politieke apparaat onder zich kreeg.

Antza, die de organisatie vorig jaar vertegenwoordigde bij het enige gesprek tussen de ETA en de regering tijdens het bestand, moet nu uitzien naar een nieuwe 'militaire leider'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden