Esther Gerritsen en Saskia Diesing hervatten succesvolle samenwerking met verfilming Dorst

En een derde film staat alweer op de planning

Na hun met 2 Gouden Kalveren bekroonde film Nena, besloten regisseur Saskia Diesing en schrijfster Esther Gerritsen samen Gerritsens roman Dorst te verfilmen. Een droom die uitkwam, met soms een nachtmerrie.

Regisseur Saskia Diesing (voor) en schrijfster en scenarist Esther Gerritsen. Foto Daniel Cohen

De sfeer tussen regisseur Saskia Diesing en co-scenarist Esther Gerritsen (beiden 45) zit er goed in. 'Esther zit voortdurend om haar eigen grappen te lachen. We mogen ook niet meer bij elkaar zitten bij screenings; te onrustig', zegt Diesing. Hun film Dorst, naar een boek van Gerritsen, moet nog op het IFFR in première gaan, maar ze praten alweer druk over een volgende film. En lachen, dus. 'Alsof we elkaar al eeuwen kennen, hè?', zegt Gerritsen spottend in een Amsterdams café tegen Diesing. 'Het was tijdens onze eerste afspraak meteen al zo, toch? Toen we bij de Wagamama bier dronken en van die onhandige noedelsoep aten? Jij lag toen in scheiding, Dorst (de roman, red.) was net uit.' Gerritsen: 'Ja, we hebben het niet veel over werk gehad. We hebben vooral ons liefdesleven besproken.'

Die eerste afspraak was in 2013, toen Diesing Gerritsen vroeg als co-scenarist voor haar debuutfilm Nena, de coming-of-agefilm die hoofdrolspeler Abbey Hoes een Gouden Kalf opleverde voor beste actrice en Diesing een voor beste regie. Al in de draaiperiode van Nena ontstond het plan om Gerritsens roman Dorst (2012) te verfilmen, opnieuw met Gerritsen als co-scenarist. Het werd een zwart-komisch drama, over de student Coco (Elise van 't Laar), die bij toeval ontdekt dat haar licht autistische moeder Elisabeth (Simone Kleinsma) ongeneeslijk ziek is. Er is nooit een warme band tussen beiden geweest en Elisabeth sterft het liefst alleen, te midden van haar geliefde spullen, maar Coco klampt zich vast aan haar nieuwe levensdoel: haar moeder verzorgen op haar sterfbed.

Scenariofase

Van Gerritsens boek een scenario maken was 'eigenlijk helemaal niet zo moeilijk', zegt Diesing. Zij deed een voorzet en stuurde die naar Gerritsen. Die had nog even een 'regressiefase', zoals ze het zelf noemt, waarin ze alles wat eruit was gesloopt er weer in wilde stoppen. Diesing: 'Toen zei ik gewoon: jij moet er even van af.' Gerritsen: 'Als je bij de postproductie meekijkt en je ziet een versie van 3 uur, hoef je alleen maar je gezonde verstand te gebruiken.' Gerritsen lacht: 'Wat is een proces nou helemaal meer dan dat je elke minuut moet kiezen tussen twee dingen en dan het juiste moet kiezen?'

Na de scenariofase bedachten Diesing en Gerritsen samen de 'goodiebags' die ze hun acteurs voor de draaiperiode meegaven, met daarin voor elk personage zijn of haar favoriete boek, muziek, drankje, snack en een geheim dat ze met zich meedroegen. Zo kreeg Simone Kleinsma voor de rol van moeder Elisabeth: 50 planten die de geschiedenis veranderd hebben. Diesing: 'Ik betrok Esther bij alles, bij de montage, de casting, de kledingkeuze. Misschien is dat wel uitzonderlijk: veel regisseurs vragen de auteur er pas weer bij als de montage op slot zit.' 'O ja?', vraagt Gerritsen, 'Ik vond het zó leerzaam.'

Kaartjes

In Rotterdam begint 24 januari het International Film Festival Rotterdam (IFFR), waar al het moois dat internationale filmmakers te bieden hebben centraal staat. Tickets zijn vanaf 19 januari 20:00 uur hier te koop. Ook dit jaar organiseert de Volkskrant weer een Volkskrantdag - met een dwarsdoorsnede van het mooiste wat IFFR te bieden heeft. Deze is op zondag 4 februari.

Droom

Voelde Diesing een grote verantwoordelijkheid, om Gerritsens veelgeprezen roman eer aan te doen? Gerritsen: 'O, nu moet je vertellen over je droom!' Diesing: 'O ja! Ik droomde vlak voor de draaiperiode dat ik een prachtige mozaïekvloer had gelegd, met de prachtigste kleuren. Met bloedende knieën. Toen die af was, vroeg ik Esther te komen kijken. Ze kwam binnen en er was door de hele ruimte grijs cement gelopen. Ik ging op mijn knieën om die grijze derrie weg te halen en zei tegen Esther: het wás echt heel mooi! Zij zat, net als nu, alleen maar te lachen. Maar daarna was dat wel over, hoor.'

Gerritsen: 'Uiteindelijk bepaalde Saskia alles. Zij is de regisseur, zij staat op de set en zij moet knippen. Ik ben het uiteindelijk altijd met haar eens.'

Dus als Diesing bedenkt dat de wasserette waar Coco (bijnaam: 'Vis') haar latere en veel oudere geliefde Hans (Leopold Witte) voor het eerst ontmoet, bij hun eerste oogcontact als bij toverslag moet veranderen in een aquarium, dan wórdt het een aquarium.

Gerritsen: 'Ik vroeg haar: wát ga je doen? En vervolgens dacht ik: leef je uit! Als het niet werkt wordt het er weer uit geknipt. En als het briljant is, heb ik het zogenaamd verzonnen.' Diesing: 'Eerst zou het een complete Punika-oase worden, maar dat bleek niet helemaal bij de film te passen. Die scène verbeeldt de ideeën die je op die leeftijd nog hebt van wat een relatie moet zijn. Zoals: als je je geliefde voor het eerst ziet, weet je meteen dat dat de ware is.' Gerritsen: 'En dus komt er uiteraard een school makrelen langs.'

Tekst gaat verder onder de trailer.

Sterven

'Ook voor de band met haar moeder geldt dat: Coco heeft bepaalde verwachtingen van wat een relatie moet zijn', zegt Diesing. 'Maar in de wereld van Elisabeth sterf je alleen. Ik denk dat er wel meer mensen zijn die alleen willen sterven.'

Gerritsen: 'De vraag is: mag je je kind daarvan buitensluiten? Als je ongeneeslijk ziek bent, denken de mensen om je heen: nu moet ik nog een laatste gesprek met je voeren. Maar wil die ander dat wel?'

Diesing: 'Coco heeft het idee: als je moeder op haar sterfbed ligt, verzorg je haar tot het bittere einde.' Gerritsen: 'Ja, op die leeftijd maak je van die domme voornemens. Dan ga ik voor haar zorgen, en dan worden we heel close!' Diesing: 'Dan zit ik aan haar bed en blaast ze haar laatste adem uit en ...' Gerritsen: '...dan heeft ze toch altijd van me gehouden!' Diesing: 'En dan komt alles goed.'

Dorst gaat op 29/1 in première op het IFFR, in aanwezigheid van Saskia Diesing en Esther Gerritsen. Vanaf 15/3 is de film in de bioscoop te zien.


Waar moet je echt heen tijdens het International Film Festival Rotterdam?

Wij zochten het voor je uit. De filmredactie koos alvast achttien favoriete films uit het enorme, in totaal 512 korte en lange films tellende IFFR-programma.

Een van de getipte films: Pin Cushion.

En dat is drie!

Saskia Diesing en Esther Gerritsen werken (met producent Keyfilm) alweer aan hun volgende film, een drama over het 'verloren transport': een trein die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in Duitsland strandde met tweeduizend Joodse Nederlanders aan boord. Diesing: 'Ik las laatst dat New Kids-regisseurs Steffen Haars en Flip van der Kuil klaagden over de Nederlandse film. Dat iedere regisseur begint met een autobiografische coming-of-agefilm, dan een boekverfilming en dan een film over de oorlog. Ik moest zo lachen, ik zei: 'nummer drie komt eraan!'' Gerritsen: 'Sommige dingen zijn onontkoombaar. Daar moet je je niet tegen verzetten.'