ESO-telescoop komt toch in Chili

De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) kan voorlopig in Chili gevestigd blijven, de vijftien telescopen op de bergtop La Silla hoeven niet te verhuizen, en de bouw van de Very Large Telescope (de grootste optische telescoop ter wereld) gaat gewoon door....

De Very Large Telescope (VLT) is in aanbouw op de bergtop Cerro Paranal in het noorden van Chili. Het eigendomsrecht van de bergtop, die in oktober 1988 door de regering aan de ESO is geschonken, werd twee jaar geleden echter opgeëist door een Chileense familie. Op 30 maart verschafte een rechter van het Chileense Hooggerechtshof zich onder politiebegeleiding toegang tot de plaatselijke ESO-vestiging aan de voet van Paranal, en werden de verbouwereerde astronomen gesommeerd onmiddellijk alle bouwwerkzaamheden te staken, totdat de eigendomskwestie was opgelost.

Volgens een conventie uit 1963 geniet de ESO als internationale organisatie echter juridische onschendbaarheid. Er is dan ook veel diplomatieke druk op de Chileense regering uitgeoefend om de situatie zo snel mogelijk recht te zetten. Als dat niet op korte termijn zou lukken, zou de ESO mogelijk voorgoed uit het Zuidamerikaanse land vertrekken, na een verblijf van ruim dertig jaar.

In de overeenkomst, die is opgesteld als aanvulling op de oorspronkelijke conventie uit 1963, wordt ESO's juridische status echter volledig bevestigd, en worden garanties gegeven voor een ongestoorde voltooiing van de bouw van de VLT. Tevens stelt de ESO tien procent van de waarnemingstijd op al haar huidige en toekomstige telescopen in Chili ter beschikking aan Chileense sterrenkundigen. Volgens een woordvoerder mag dit echter niet gezien worden als 'tegenprestatie'; de onderhandelingen over de waarnemingstijd lopen al enkele jaren.

De ESO-raad, waarin sterrenkundigen en politici uit de acht aangesloten lidstaten (waaronder Nederland) zitting hebben, kwam deze week in een extra vergadering bijeen om de situatie in Chili te bespreken. Naar verwachting zal de raad de overeenkomst tijdens haar volgende reguliere vergadering in juni ratificeren, vooropgesteld dat ook het Chileense Parlement ermee akkoord gaat.

Wel plaatsten de leden van de ESO-raad enkele kritische kanttekeningen met betrekking tot de opgelopen bouwvertraging en de financiële schade als gevolg van de gerechtelijke procedures rond het eigendomsrecht van Paranal.

De ESO-directie heeft opdracht gekregen ook deze kwesties in directe onderhandelingen met de Chileense regering op te lossen. Mocht dat niet lukken, dan wordt de VLT misschien toch ergens anders geplaatst. Voor alle zekerheid gaat een werkgroep alvast alternatieve vestigingspaatsen voor de monstertelescoop onderzoeken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden