ESM-noodfonds is nooit bedoeld als transferunie

Pim Beaart bestrijdt in Opinie & Debat van 19 september onze stelling dat het Bundesverfassungsgericht (BVG) in zijn uitspraak over het permanente noodfonds (ESM) een constructievere houding aanneemt ten opzichte van de euro (O&D, 13 september). In Beaarts ogen was het Eurosteunfonds bedoeld als opstap naar een transferunie en stak het Duitse Hof daar een stokje voor, het Fonds in feite dood verklarend.

Eerst de juridische onjuistheden. Beaarts vindt onze conclusie voorbarig dat het Hof het verbod op uitkoop (no-bailout) relativeert. Maar het Hof doet dit wel degelijk. Het uitkoopverbod heeft als doel lidstaten te onderwerpen aan de discipline van de markt door aansprakelijkheid van de Unie en andere lidstaten voor hun schulden uit te sluiten. Het Hof stelt nu expliciet dat het ESM-verdrag een uitzondering vormt op het uitkoopverbod. Volgens het Hof 'relativeert het de marktafhankelijkheid, doordat het bijstand van lidstaten uit de eurozone toelaat'.

Dan stelt Beaart dat het Eurofonds bedoelt 'het subsidiariteitsbeginsel tussen de leden van het noodfonds' te introduceren. Het Hof zou dit beginsel 'nadrukkelijk hebben afgewezen'. Maar in zijn uitspraak spreekt het BVG niet over subsidiariteit. Sterker, subsidiariteit gaat helemaal niet over betrekkingen tussen lidstaten.

En dan schrijft Beaart dat het BVG het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank heeft verboden. Maar het Hof heeft zich hierover nog niet uitgesproken. De uitspraak was een voorlopige voorziening en had alleen betrekking op het Eurofonds en de begrotingsregels in het fiscal compact. Gaat er dan misschien een verbod komen? Weinig kans. De Europese Centrale Bank mag niet rechtstreeks obligaties van lidstaten opkopen. Zij mag echter wel staatsobli- gaties opkopen van beleggers op de secundaire markt, indien dat nodig is voor de effectiviteit van haar monetaire beleid. Het is zeer onwaarschijnlijk dat het Duitse Hof dit zal afkeuren, zeker gezien de onafhankelijke positie van de Bank.

Erger dan de juridische fouten is eigenlijk Beaarts argumentatie. Hij onderbouwt zijn stelling dat het Eurosteunfonds in feite dood is verklaard door het Fonds doelstellingen toe te dichten die het nooit heeft gehad. Het Fonds is niet bedoeld als opstap naar een transferunie met onbeperkte geldstromen van de noordelijke lidstaten naar de zwakkere broeders in het zuiden.

Het ESM-Verdrag is opgesteld door de eurolanden. De noordelijke lidstaten hebben nooit een transferunie willen creëren. Al vóór de uitspraak van het Hof heeft een aantal van hen, waaronder Nederland, stellig uitgesproken om niet zonder parlementaire instemming meer te zullen bijdragen dan hun aandeel in het kapitaal van het Fonds. Het BVG heeft dit enkel bevestigd.

In de kern wordt het karakter van het Eurofonds bepaald door de EU-verdragen. Deze worden nu gewijzigd om de totstandkoming van het Fonds mogelijk te maken. Steunverlening wordt daarbij verbonden aan twee voorwaarden. Ten eerste moet zij noodzakelijk zijn voor de stabiliteit van de eurozone. Ten tweede moet zij aan stringente condities verbonden zijn.

Op basis van deze voorwaarden concludeert het BVG nu juist dat de eurozone geen transferunie is, maar nog steeds een stabiliteitsgemeenschap. De Grieken, Ieren en Portugezen zullen dit bevestigen. Zij worden elke dag geconfronteerd met de realiteit van de harde hervormingen die hun regeringen in ruil voor steun moeten doorvoeren. Van een transferunie kunnen zij alleen maar dromen.

Wat ons tenslotte blijft verbazen is de gretige stelligheid van de euro-onheilsprofeten. Elke nieuwe maatregel zien ze tekortschieten en hun gelijk bevestigen. Nu weer het Eurosteunfonds. Als dat Fonds echt zou zijn doodverklaard, was dat het einde van de euro. Maar het Fonds is helemaal niet dood. Het mag tekortschieten ten opzichte van doelstellingen die Beaart zelf bedenkt. Het schiet niet tekort ten opzichte van de doelstellingen van zijn oprichters.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden