Eschers optische wirwar door futuristische helm

den haag Wie kwaad wil, zou denken dat Maurits Cornelis Escher in zijn eigen museum te kijk wordt gezet als een primitieve zinsbegoochelaar....

Het museum Escher in het Paleis aan het Lange Voorhout in Den Haag heeft zijn deuren geopend voor het AR+RFID Lab, een samenwerkingsverband van kunstenaars en wetenschappers. De afkorting RFID slaat terug op de toegepaste techniek. De AR staat voor augmented reality. Dat wil dus zeggen: versterkte werkelijkheid.

Zo zou je ook het werk van Escher kunnen definiëren. De man aan wiens werk een heel museum is gewijd, zei dat hij niets anders deed dan de werkelijkheid natekenen. Maar Eschers werkelijkheid was een optische wirwar en dat is ook wat het AR+RFID Lab beoogt.

De museumbezoeker krijgt daartoe een futuristische helm op zijn hoofd gezet dat via een ingenieus beeldsysteem met het trappenhuis van het museum is verbonden. Deze augmented reality helm heeft een kijkvenster dat aanvankelijk de naakte werkelijkheid registreert en daarna overschakelt op de virtuele werkelijkheid.

Voor een argeloze buitenstaander moet dat er zo hebben uitgezien: man met theeservies op zijn hoofd maakt een gooiende beweging in de richting van een schoorsteenmantel en zijn mond valt open. Binnen het kader van het kijkvenster opent de schoorsteenmantel zich op dat moment om een blik in het trappenhuis te gunnen.

Wie vertrouwd is met de Nintendo Wii kan zich allicht een voorstelling maken van deze onbeschrijflijke scène. De spelcomputer vermengt echte actie met virtuele actie dankzij de Wii Remote.

Met dat apparaat, een soort afstandsbediening, wordt dus ook het trappenhuis virtueel in beeld gebracht en de diepte is een met Escher vergelijkbare hallucinatie. Bij wijze van hommage zijn eenden en vissen, bekend van zijn houtgravure Lucht & Water, aan het virtuele beeld toegevoegd.

Het is een machtige ervaring, maar volgens het museum Escher in het Paleis slechts van toegevoegde waarde. De fascinatie voor de ruimtelijke werkelijkheid is misschien dezelfde, maar bij lange na niet zo kunstzinnig uitgewerkt als Escher destijds deed. Maar de oude meester zou zeker jaloers zijn geweest op de mogelijkheden van de nieuwe tijd.Bart Jungmann

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.