Nieuwsbreak

Erwin van der Zande: 'Mensen kunnen best een band opbouwen met een robot'

De Nobelprijs voor de Vrede, robotangst en betaald gezelschap voor ouderen. Erwin van der Zande, hoofdredacteur van Bright en organisator van Bright Day, over het nieuws van de dag.

Erwin van der ZandeBeeld Guido van Nispen

Het nieuws van de dag, de Pakistaanse Malala Yousafzai en de Indiase journalist Kailash Satyarti krijgen de Nobelprijs voor de Vrede.
'Ik kan me nog goed herinneren dat het nieuws kwam dat toen Malala was neergeschoten, dat was vrij shocking. Petje af voor dat meisje, zo jong en dan zo'n strijd voeren. Maar of het meteen nobelprijsmateriaal is, ik weet het niet. Er zijn op dit moment meer actuele plekken op aarde waar vrede hard nodig is. Er gaat hopelijk iemand opstaan in de gebieden waar IS nu verderf zaait. Al die groepen daar staan al te lang tegenover elkaar. En Oekraïne, ook zo'n brandhaard. Wie staat er op tegen Poetin? Dat lijkt me een goede kandidaat, misschien voor volgend jaar?'

MalalaBeeld AP

Een ander 'hot-topic' is het mogelijke nieuwe proces tegen Wilders .
'Ja, jammer dat de publiciteit voor Wilders hiermee nu toch weer terugkomt. Ik had juist het idee dat zijn momentum voorbij was. Wilders is echt een stap te ver gegaan met zijn uitspraken over 'minder Marokkanen' en heeft heel veel partijen over zich heen gekregen. Hij heeft het nog geprobeerd te spinnen in zijn voordeel, maar dat is niet gelukt. Er was een soort Wilders-moeheid ingetreden, volgens mij kwam hij veel minder aan bod in de media.'

Domme zet van het Openbaar Ministerie dus?
'Het is een onbedoeld neveneffect. Het OM doet er goed aan wars te zijn van zulke effecten, het zou erger zijn als de rechterlijke macht zijn oor daarnaar zou laat hangen. Maar als dit proces doorgaat, ga ik het onderwerp negeren.'

Had Albert Heijn de Zwarte Pieten-discussie ook niet beter kunnen negeren?
'Het is een sociaal-maatschappelijk lastig onderwerp. We weten dat het compleet fout is, maar het is ook folklore. Het is bijna on-Nederlands politiek correct van Albert Heijn om Zwarte Piet uit de reclame-uitingen te halen. AH wil de commotie voor zijn, maar het pakt averechts uit en krijgt half Nederland over zich heen. Ik vind het heel fascinerend om te volgen allemaal, het begint een sitcom te worden.

'Ik ben er zelf nog niet klaar voor om Zwarte Piet bij mijn dochtertjes weg te houden, vooral bij mijn oudste zit het Piet-gebeuren er al in. Maar er is wel wat in beweging gezet. Zodra alle supermarkten en bakkers volgen, ga jij thuis je kinderen dan nog Zwarte Piet voorschotelen? Wanneer komt het kantelpunt? Ik denk echt dat dit het begin van het einde van Zwarte Piet is.'

U heeft kinderen. Heeft u ook een partner?
'Ja.'

De Single Issue Partij is niets voor u dus?
'Ik ben ook wel single geweest, maar ik heb niet echt het idee dat dat de groep is in de samenleving die het heel slecht heeft. Sterker nog, het is best benijdenswaardig. Ik run een startup én heb kleine kinderen, ik zou best wel weer eens een weekendje alleenstaand willen zijn. Niet om te feesten hoor, maar voor een beetje rust in je kop.'

'Maar misschien is het voor de journaliste in kwestie wel een issue en het staat je vrij in Nederland om te vechten voor een onderwerp dat je aan het hart gaat. We leven in een tijd waarin special interest het goed doet. Algemeen interest heeft het moeilijk. Dat is het probleem met de grote politieke partijen tegenwoordig. Er is ideeënarmoede, alle partijen staan in het midden en het verschil moet je achter de komma zoeken. We snakken naar visie, maar die krijgen we niet, niet vanuit de politiek althans. Dat is een symptoom daarvan, bij gebrek aan grote ideeën, vechten we voor een klein idee.'

Denkt u dat betaald gezelschap een uitkomst biedt voor ouderen zonder kinderen?
'Ik vind het in ieder geval niet moreel verwerpelijk. Als het kies gebeurt en het geen geldklopperij is, kan dat best. Er is vrij veel te koop in het leven, dus waarom niet wat gezelschap voor ouderen? Ouderen zijn binnenkort in de meerderheid en de ontwikkelingen in de zorgsector zijn zorgelijk. Dit is een vorm van outsourcen. Het kan betaald gezelschap zijn, maar het kunnen uiteindelijk ook robots worden.

'Het doet me denken aan een kleine Amerikaanse film, Robot and Frank. Hierin krijgt een gescheiden oude man een robot van zijn kinderen, die ver weg wonen. Hij is nogal van de oude stempel, dus hij moet eerst niets van de robot hebben. Maar dan ontstaat er een band met de robot. Ik zal de clue verder niet verklappen, maar het is een mooie film.'

Zou zoiets realiteit kunnen worden?
'Mensen hebben natuurlijk altijd de voorkeur van mensen. Maar als je met een wildvreemde een band op kunt bouwen, waarom dan niet met een slimme robot? We kunnen ook een band opbouwen met onze auto of onze smartphone. Dat zag je jaren geleden al met de Tamagotchi, dat computerbeestje dat je moest verzorgen. Daar hadden sommige mensen echt een sterke band mee.'

Beeld Tamagotchi

U bent een robot-optimist dus?
'Ja, ik vind Asscher zijn uitspraken dat er door robotisering in de toekomst voor veel mensen geen betaald werk meer zou zijn een beetje archaïsch. Eind jaren '80, begin jaren '90 was er ook al zo'n hausse. Toen ging het erover dat robots lopende-bandwerk overnamen. Nu laat niemand daar nog een traan om, ook de mensen die toen achter de lopende band stonden niet.

'Robots worden steeds slimmer, maar ik zie nergens echt bedreiging. Nederland is een high-end dienstenland, dat werk kun je niet zomaar vervangen door robots. Misschien dat vrachtwagenchauffeurs zich bedreigd voelen dat hun banen worden ingepikt door zelfrijdende vrachtwagens. Die zorgen voor minder files en minder ongelukken, wat kan daar nou op tegen zijn? Dat is een specifieke beroepsgroep. Overall zie ik niet dat robots miljoenen banen zullen kosten.

'Dé robot bestaat ook helemaal niet. Er zijn domme robots die domme processen op zich kunnen nemen, er zijn slimme robots die dingen doen die mensen niet kunnen. Swarmrobots bijvoorbeeld die gezamenlijk hele complexe taken kunnen uitvoeren, zoals mieren op zichzelf niets voorstellen, maar gezamenlijk hele complexe structuren kunnen maken. Op Bright Day komt Chris Verhoeven van TU Delft daarover vertellen.'

Erwin van der Zande is de bedenker en hoofdredacteur van Bright. Hij organiseert op 8 november Bright Day. 'Een dag vol vernieuwing voor nieuwsgierig Nederland. Een heus tech-fest', aldus Van der Zande. Volwassenen en kinderen kunnen er 'een keur aan technologie en gadgets' ervaren, van virtual reality tot wearables.'

Dit is aflevering 378 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden