ProfielAbubacarr Marie Tambadou

Ervaren mensenrechtenadvocaat legt Myanmar het vuur aan de schenen

De Gambiaanse minister van justitie Abubacarr Marie Tambadou in het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Beeld Peter de Jong / AP

Myanmar is vandaag aangeklaagd wegens genocide, door de Gambiaanse minister van justitie. Wie is Abubacarr Marie Tambadou, die eerder betrokken was bij het Rwanda- en het Joegoslaviëtribunaal? 

Als jongetje droomde de Gambiaanse minister van justitie Abubacarr Marie Tambadou (47) van een carrière als profvoetballer. Zijn vader wilde dat tenminste een van zijn achttien kinderen in het buitenland ging studeren. Een Britse juridische faculteit accepteerde Tambadou als eerste, dus werd het rechten. Dat toeval was het begin van zijn levenslange passie voor rechtvaardigheid.

Vandaag boekte Tambadou succes bij het Internationaal Gerechtshof, waar hij namens Gambia en de Organisatatie van Islamitische Staten Myanmar aanklaagt wegens genocide. Het Gerechtshof oordeelde dat Myanmar de islamitische minderheid Rohingya beter moet beschermen tegen verdere wreedheden. Het is een eerste uitspraak: de komende jaren buigt het Gerechtshof zich over de vraag of er inderdaad ook sprake was van genocide. Meer dan 730 duizend Rohingya ontvluchtten Myanmar in 2017 na geweld van het Myanmarese leger.

Tambadou’s motivatie het voor deze geloofsgenoten op te nemen, komt voort uit persoonlijke ervaring. Zijn land zuchtte twee decennia lang onder een dictatuur. Als jonge openbare aanklager zag hij vrienden die zich uitspraken tegen marteling en andere mensenrechtenschendingen door het regime van Yahya Jammeh, in de gevangenis verdwijnen.

De moord op veertien studenten door Jammehs veiligheidstroepen in april 2000 gaf het laatste zetje: Tambadou besloot over te stappen naar een advocatenkantoor waar hij mensenrechtenzaken kon doen.  Zijn vader vond dat zo gevaarlijk worden dat hij zijn zoon adviseerde een tijdje in het buitenland te werken. Daar maakte Tambadou naam bij grote genocidezaken van de Verenigde Naties. Hij werkte van 2003 tot 2012 voor de openbare aanklager van de VN voor het Rwanda- en het Joegoslaviëtribunaal.

‘Geur van genocide’

In 2017, nadat dictator Jammeh was afgezet en naar het buitenland gevlucht, keerde Tambadou terug naar Gambia om zijn land te dienen als minister van justitie. In die functie kwam, alweer door louter toeval, een dossier in zijn handen over een crisis die zich 7.000 kilometer van Gambia afspeelde. Zijn collega, de minister van buitenlandse zaken, vroeg hem in zijn plaats naar een conferentie in Bangladesh te gaan. 

Bij dat klusje hoorde een werkbezoek aan een vluchtelingenkamp. Daar werd hij getroffen door de verhalen van Rohingya die door het Myanmarese leger met geweld uit hun dorpen waren verdreven. Na meer dan tien jaar als openbare aanklager bij het Rwandatribunaal, waar hij de architecten van de Rwandese volkerenmoord met succes vervolgde, ‘rook’ hij opnieuw de geur van genocide, zei hij na zijn bezoek. De moorden, de verkrachtingen, het geweld, maar vooral de verhalen van overlevenden die vertelden dat ze in Myanmar stelselmatig werden afgeschilderd als ongedierte dat moest worden uitgeroeid: hij werd overspoeld door zijn herinneringen aan de gesprekken die hij voerde met getuigen van de Rwandese genocide.

Dat onrecht onder ogen van een rechter te krijgen is al zijn hele leven zijn missie. Dat hij uit een klein, relatief onbekend land komt waar de afrekening met het eigen pijnlijke verleden van een dictatuur pas net begonnen is, doet daar niets aan af. Integendeel, vindt hij. ‘22 jaar wrede dictatuur heeft ons geleerd hoe we onze stem moeten gebruiken’, aldus Tambadou tegen persbureau Reuters. ‘We weten maar al te goed hoe het voelt als je niet in staat bent je verhaal aan de wereld te vertellen, en je pijn niet kunt delen terwijl je hoopt dat ergens iemand je hoort en zal helpen.’

Lees ook

Trekt Myanmar zich iets aan van de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof? Zes vragen over de zaak.

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: als een wereldwijde heldin zo diep valt als Aung San Suu Kyi van Myanmar, moet er sprake zijn geweest van een misverstand.

 ‘‘De Lady’ is vandaag bijna helemaal in het wit. Misschien hoopt ze dat de kleur van onschuld Myanmar en haarzelf zal vrijpleiten’ noteert journalist Michel Maas in een reportage vanuit Haagse Vredespaleis.

Wie is Aung San Suu Kyi? Lees dit profiel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden