Erotiek zonder schaamhaar

De 'schaamhaarfoto' is niet langer verplicht in Playboy. Jan Heemskerk, de nieuwe hoofdredacteur, gelooft dat het blad terug moet naar waar het ooit begon: 'Erotiek, maar van bijna kunstzinnige kwaliteit.'..

k denk dat ik veel mannen heb geholpen een 'Ivrouw op originele wijze in bed te krijgen.' Jan Heemskerk (41) kijkt terug op de gelukte lancering van 'zijn' jonge-mannenblad FHM, het 'sexy' en ongecompliceerde blad voor jonge mannen die houden van vrouwen (dat vooral), auto's en aanverwante zaken.

Bedankbriefjes heeft hij nooit gekregen, maar de ruim 50 duizend afnemers zijn volgens hem 'heel blije lezers'. Graag had hij FHM nog geholpen in de doorstoot naar 70 duizend exemplaren. Er kwam iets anders op zijn pad. En eerlijk is eerlijk: 'Ik beschouw mijzelf nog steeds niet als echt volwassen, maar ik kom nooit meer in een kroeg, in een discotheek al helemaal niet.'

Vandaar ook dat hij inging op de uitnodiging per 1 maart zijn baan als hoofdredacteur van FHM te verruilen voor die bij blootblad Playboy van uitgeverij Sanoma. 'Een lastige klus, en daarom interessant', aldus Heemskerk. Hoe deze 'dinosaurus' in bladenland te beconcurreren viel, daar weet hij inmiddels alles van:

lad-magazines ('knullenbladen') als FHM en Maxim gelden internationaal als de nieuwe sexy bladen voor jongere lezers, oude titels als Playboy en Penthouse zagen de oplagen fors teruglopen.

Het bladgevoel kreeg hij met de paplepel ingegoten: vader Jan Heemskerk sr. (inmiddels met pensioen) was 15 jaar hoofdredacteur bij Playboy. Jan jr. liep er bij de oprichting, 21 jaar geleden, stage. Nu hij hetzelfde gaat doen, zou de huiskamerpsycholoog hem naroepen: 'Kijk, pap, ik kan het ook!' Heemskerk: 'Vijf, zes jaar geleden zou ik je gelijk hebben gegeven. Maar ik heb met FHM al wel bewezen dat ik iets kan.' En mocht zijn benoeming al de schijn wekken van nepotisme, dan is dat ten onrechte, zegt hij. 'Mijn vader was wel blij dat ik het ging doen. Ook omdat het hem aan het hart gaat hoe het Playboy de afgelopen jaren verging.'

De Nederlandse versie van 's werelds beroemdste blootblad kampt met een crisis in de levenscyclus. Bloot is geen taboe meer, via internet zijn drievoudige penetraties (gratis!) slechts een muisklik verwijderd. Is die levenscyclus niet gewoon ten einde?

Dat heeft Heemskerk zich ook afgevraagd. Het afgelopen jaar was de terugloop in oplage op sommige momenten zelfs 25 procent, over het hele jaar genomen 6 procent. Maar Heemskerk ziet nog volop kansen voor Playboy, al moet het blad op de helling. Ook 'het blootbeleid'.

'Natuurlijk is iedereen altijd razend nieuwsgierig om Katja Schuurman of Aukje van Ginneken naakt te zien. Hoeveel Playboy hun betaalt, weet ik werkelijk waar nog niet. Maar deen blad betaalt, vind ik principieel eigenlijk onjuist. Bij FHM betalen we niets. Bij ons staan de sterren weliswaar ook niet bloot, maar wel sexy op de foto. Het beginsel moet zijn dat de vrouwen in het blad willen, om wat voor reden dan ook: zakelijk, of omdat ze het persoonlijk gewoon leuk vinden. Dat is een heel ander uitgangspunt.'

Geld is te veel centraal gaan staan in de verhouding tussen model en blad, denkt Heemskerk. 'Dat zou niet zo moeten zijn. We moeten terug naar het idee dat het heel bijzonder is om in Playboy te staan. Het is belangrijk dat je met de vrouwen een andere verhouding krijgt dan nu. Nu is geld soms de eerste drijfveer. Dat vind ik verkeerd. De reden om het te doen, moet zijn dat je het aangenaam vindt, of omdat het de juiste impuls voor je carri zou zijn.'

Op het gebied van erotiek valt geen revolutie meer te ontketenen, zegt Heemskerk. In 'zijn' Playboy past een kuisere of verhullender fotografie. 'Playboy is tamelijk braaf, maar 'de schaamhaarfoto' moest er altijd bij staan. Maar is het nou echt een ramp als je werkelijk schitterende erotische foto's zou zien zonder poes? Van een model op haar buik in de branding, maar met een blik die je nooit meer vergeet? Als ik de klassieke Playboy-pin-ups bekijk, met Raquel Welch of Marilyn Monroe, dan denk ik: misschien moeten we terug naar zoiets. Wel sexy, maar niet heel expliciet. Erotiek, maar van bijna kunstzinnige kwaliteit.'

Misschien ook dat het blad daarmee nieuw bekend bloot vindt dat nu nog afhoudt. Playboy heeft immers zo ongeveer elke soapie wel gehad, en anderen, als Bridget Maasland en Georgina Verbaan, hebben naar verluidt het aanbod om uit de kleren te gaan afgeslagen.

Nee, de Nederlandse sterren zijn niet op, denkt Heemskerk. 'De televisie is hongeriger dan ooit, er komen altijd weer nieuwe vrouwen, al zie ik weinig in Big Brother-vrouwen of Idols-types.'

De Playboy-vrouw is wel steeds jonger geworden, constateert hij. 'Vroeger had Playboy bekende vrouwen als Viola Holt of Ad Bloemendaal. Tegenwoordig kun je al nauwelijks meer met iemand als Chazia Mourali aankomen.'

Maar er is meer dan bloot alleen. Het oeroude clichil tenslotte dat de heteroseksuele man gerust met de Playboy kon thuiskomen, 'vanwege de interviews'. De waarheid is, volgens Heemskerk, dat de Nederlandse editie de journalistiek de afgelopen jaren enigszins verwaarloosd heeft.

'De Amerikaanse Playboy heeft een journalistieke traditie met grote schrijvers en journalisten. Ook de Nederlandse versie bracht twintig jaar geleden ambitieuze journalistiek. Een groot interview met Kamervoorzitter Dick Dolman - weliswaar geen Jimmy Carter, maar toch iemand. Jonge schrijvers publiceerden in Playboy. Het was, kortom, uitermate verdedigbaar dat je een kwaliteitsproduct aan het maken was.

'De laatste jaren is Playboy een beetje een eendimensionale karikatuur van zichzelf geworden. Met bekende blote dames, maar inhoudelijk versukkeld. De ophef en het revolutionaire uit het verleden moeten terug. Dus niet meer Jan Wolkers of Jules Deelder bellen, maar jonge schrijvers. We moeten ook weg bij de huidige tone of voice van het blad, het mag wel wat vlotter. Wat er uit Playboy nu op me afkomt, is een soort studentikoze bal, die reist en luxe najaagt, en een houding ten opzichte van vrouwen heeft die ik soms vind grenzen aan het neerbuigende. Dat laatste is verkeerd. De man van nu gaat niet op zo'n neerbuigende manier met vrouwen om.'

Of hij de waarheid in pacht heeft? Ach. Vier jaar geleden voorspelde hij in een interview dat er binnen twee jaar een 'echt feelgood-blad voor vrouwen' zou komen. De vrouwenbladen vond hij zonder uitzondering te zwaarmoedig. Zijn voorspelling is tot op heden niet uitgekomen, geeft hij toe. 'Het verbaast me nog steeds.' Een nieuw blad als Linda vindt hij een goed product, maar 'wat voegt het eigenlijk toe?'

De Jackie, van Miljonair-uitgever Yves Gyrath, vindt hij lachwekkend, 'maar ik vrees dat dat de bedoeling niet is geweest'. Vreemd blijft het: 'Ik zie een hoop leuke, blije meiden rondlopen, en geen blad dat het oppikt. Ik begrijp niet waarom een blad als Cosmopolitan dat niet oppikt. Altijd staan er wel problemen in de bladen.'

Mogelijkheden ziet Heemskerk nog genoeg in bladenland. Zo ziet hij de jonge moeder zich afkeren van traditionele bladen als Ouders van Nu, en Kinderen. 'Die mensen zijn dan aangewezen op J/M, maar dat is meteen weer zo politiekerig. Een goed life-style-blad voor jonge vrouwen met aandacht voor het moederschap bestaat niet.'

Opzij, daar gelooft hij helemaal niet meer in. 'Cisca Dresselhuys heeft iets groots neergezet, maar wat valt er nog te bevechten? De switch naar allochtonen is goed, maar dat is toch niet waar het blad voor bedoeld is geweest. Het is noodgedwongen zoeken naar groepen om te bevrijden.'

Meer heil ziet hij in een blad voor 'meisjes van veertig', de middelbare vrouwen die steeds minder snel oud worden. 'Marie-Claire schurkt ertegenaan, maar is heel traditioneel in de manier waarop het dat doet. Een echt trendy blad voor oudere vrouwen die jong zijn gebleven, dat heeft bestaansrecht.'

Mannenbladenman Heemskerk geeft het toe: zijn visie bestrijkt vooral de vrouwenbladen. In zijn eigen segment ziet hij nu eenmaal niet zo veel nieuwe kansen. 'Dat komt doordat wij mannen nu eenmaal zulke oppervlakkige, eendimensionale sukkels zijn'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden