Ernests eiland

Schrijfster Lorian Hemingway organiseert al meer dan dertig jaar de Hemingway Dagen. Vanaf vandaag worden zij gehouden in Key West, Florida, waar haar opa Ernest Hemingwayvolgens velen zijn beste boeken schreef.

Een barmeisje in een T-shirt met daarop het hoofd van Ernest Hemingway brengt een Key West Sunset Ale en een Original Sloppy Joe's Sandwich: een klef broodje met draadjesvlees en veel saus. Op een podium spelen blanke oude mannen zompige, zuidelijke blues. Het is donker en het stinkt naar bier.


Aan de muren van Sloppy Joe's Bar, jarenlang 'Papa' Hemingway's stamkroeg, hangen tientallen foto's van diverse fasen in het leven van de schrijver: vissend op marlijnen of haaien met de toenmalige bareigenaar Joe Russell. Boksend tegen een veel grotere neger. Zuipend op een barkruk naast rumsmokkelaars, professionele vissers en zwaarbebaarde Cubaanse sigarenmakers. Een jonge Hemingway. Lachend, knap, atletisch, brilletje in de hand.


Op een andere foto staan meer dan twintig oude mannen met grijze baarden die volgens zichzelf allemaal erg lijken op Ernest Hemingway. Ernaast hangt een aankondiging van de aankomende Hemingway Dagen, inclusief de 'Papa-dubbelgangerswedstrijd'.


De eerste Hemingway Dagen werden gehouden in 1980. Een van de initiatiefnemers was oud-junk en voormalig stripper Lorian Hemingway, schrijfster van onder meer de roman Walk on Water en kleindochter van Ernest Hemingway. In 1979 kreeg ze genoeg van de regen in haar woonplaats Seattle. Ze verkocht vrijwel al haar spullen en reisde samen met haar dochtertje Cristen naar het eiland Bimini, waar haar opa, oma en vader Gregory vaak op vakantie gingen.


Lorian Hemingway werd er verwelkomd door Les Hemingway, de broer van haar opa, die 'spookachtig op Ernest leek', behalve dan dat hij in alle opzichten veel optimistischer was dan 'Ernesto', zoals hij hem noemde, en die de hele dag dingen zei als: 'Wat een geweldige dag om mens te zijn.'


Lorian en Les gingen vissen op marlijnen. Lorian Hemingway deed zelfs mee aan een toernooi dat werd gehouden als eerbetoon aan haar opa. Varend over de Golf van Mexico dronk ze als 'een echte Hemingway'. Diepzeevissen en drinken gaven haar de 'illusie van verwantschap' met haar opa, zegt ze nu.


In 1980 verhuisden Les, zijn vrouw Dorian, Lorian, Cristen en oude vrienden van haar opa naar Key West, vanwege de toenemende onveiligheid op Bimini door de drugshandel. Les, een afgekickte alcoholist, en Lorian, in die tijd een 'bombastische, gewetenloze alcoholiste', besloten een klein vistoernooi te organiseren waaraan iedereen tegen een bescheiden bedrag kon meedoen. Daarnaast zetten ze een evenement op dat de Hemingway Dagen ging heten, met onder meer lezingen over diens werk en leven.


'Het was toen nog voornamelijk een familiereünie', zegt schrijfster Cristen Hemingway Jaynes, geboren in 1974 en winnares van de eerste Hemingwayviswedstrijd voor kinderen op Key West. 'Tijdens de Papa-dubbelgangerswedstrijd zat ik met mijn moeder Les en neven en nichten die ik anders nooit zag aan bartafels in Sloppy Joe's te kijken naar oude zwetende bebaarde mannen die wilden lijken op mijn grootvader. Er waren dat jaar niet meer dan tien andere toeschouwers in Sloppy Joe's. Toch had het iets magisch.'


In 1981 begonnen Lorian en Les Hemingway ook een korte verhalenwedstrijd. 'We ontvingen acht inzenders, bijna allemaal uit Key West', vertelt Lorian Hemingway. 'Les en ik waren de juryleden. We lazen en herlazen alle inzenders tot we zeker wisten dat we de juiste nummer 1 hadden. Ik belde de winnares vanuit de enige telefooncel op het eiland.


'Voor de komende editie hebben we meer dan duizend inzendingen ontvangen, vanuit de hele wereld. Een auteur die zijn eerste verhalen schreef in de Key West Short Story Competition werd onlangs genomineerd voor de National Book Award. Het evenement is uitgegroeid tot een van de belangrijkste Amerikaanse literaire prijzen voor beginnende schrijvers.'


Ernest Hemingway bezocht het tropische eiland Key West, dat ligt op 150 kilometer van het vaste land van Florida en op ongeveer dezelfde afstand van Cuba, voor het eerst in 1928. Tegenwoordig is Key West, de zuidelijkst gelegen plek van de Verenigde Staten, te bereiken via een smalle weg die is aangelegd over de Golf van Mexico. In de jaren twintig was er slechts een veerboot.


De meeste inwoners spraken Spaans. Er woonden Cubaanse sigarenrollers die werden uitgebuit in fabrieken en gangsters die rum en whisky smokkelden vanuit Cuba. Ondanks de drooglegging zaten de saloons altijd vol. De temperaturen lagen gemiddeld rond de 30 graden. 'De bloemen, de tamarinde en guavebomen, de palmen met kokosnoten. Het is de mooiste plek die ik ooit heb gezien', schreef Hemingway over Key West.


'Hij had net een koude winter achter de rug in Europa', zegt Carol Shaughnessy, een schrijfster die woont op Key West en een van de organisatoren van de Hemingway Dagen. 'Na een paar dagen zon zouden zijn tweede vrouw Pauline en hij terugrijden naar het noorden van Amerika. Maar hun auto kreeg pech, waardoor ze drie weken langer moesten blijven. Hemingway doodde de tijd met vissen en het drinken van rum en raakte betoverd door de vrijplaats die Key West toen al was. Elke zomer keerde hij er terug. Dat doet deze plaats met je. Als je er bent, wil je er nooit meer weg.'


De Hemingways woonden eerst in een hotel en later in een van de mooiste en grootste huizen van het eiland. Paulines oom Gus kocht het in 1928 voor 12.500 dollar (8.900 euro). Hij schonk het aan zijn nichtje en haar man, die er in 1931 gingen wonen met hun zoons Pat en Greg, de vader van Lorian, en een kat met twaalf tenen genaamd Snowball.


The Ernest Hemingway Home and Museum op 907 Whitehead Street in Old Town is naast Sloppy Joe's de grote toeristische trekpleister van Key West. De winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur schreef er boeken die volgens Lorian en Cristen Hemingway tot zijn beste werk behoren, zoals For Whom the Bell Tolls, A Farewell to Arms en To Have And Have Not, een onderschatte potboiler over Harry Morgan, een rumsmokkelaar die pendelt tussen Key West en Cuba en die is gebaseerd op de eigenaar van Sloppy Joe's, Joe Russell.


Hemingway stond elke ochtend heel vroeg op om te schrijven. Na het werk gaf hij boksles aan Cubanen in zijn tuin of hij ging vissen met Joe Russell. Daarna ging hij altijd naar Sloppy Joe's. Lorian Hemingway: 'Hij zat er meestal met een grote groep vrienden, onder wie een grote zwarte smid van 150 kilo met de bijnaam Big Skinner en een oud-honkballer van de Brookyn Dodgers die een arm had verloren. Vaak nam hij literaire vrienden mee als John Dos Passos en Archibald McCleish. Maar hij ging toch voornamelijk om met sporting men, simpele mannen die hielden van sport, drank en vrouwen.


'Hij observeerde ze, was benieuwd naar wat ze bezighield. Later heeft hij veel van die gesprekken gebruikt in To Have And Have Not, de enige Hemingway-roman die zich afspeelt in Amerika, en dan voornamelijk in Key West.'


In To Have And Have Not klagen de stamgasten van een bar die veel lijkt op Sloppy Joe's dat Key West wel erg toeristisch wordt. Arme Conchs (oorspronkelijke bewoners van Key West) werden weggejaagd door rijke ondernemers, die hotels wilden bouwen waar hun gammele koloniale huisjes staan.


Ernest Hemingway schreef deze korte roman in 1937. Bijna 75 jaar later is Key West volgens sommige mensen inderdaad verworden tot een plek waar roodverbrande toeristen uit alle landen van de wereld een paar dagen langskomen om te diepzeeduiken en de hele avond rum te zuipen in een van de vele cafeetjes op Duval Street.


Zelfs de Hemingway Dagen zijn te commercieel geworden, beweren strenge Conchs. De Hemingways vinden dit onzin.


Cristen Hemingway Jaynes: 'Als je op de juiste plaatsen komt, is Key West nog steeds net zo prachtig en tijdloos als in de tijd dat mijn overgrootouders er woonden. Waar anders in Amerika kun je voor een paar dollar ontbijten tussen arme immigranten uit de Bahama's, Haïti en Cuba, zonder dat je ook maar een woord Engels hoort?


'Met de Hemingway Dagen is het precies zo. Natuurlijk komen er tegenwoordig duizenden luidruchtige toeristen die er een weekendje uit van maken. Sommige dubbelgangers nemen hun vrouw en twintig vrienden mee. Maar net als vroeger draaien de Hemingway Dagen nog steeds voornamelijk om het eren van mijn overgrootvader.'


Lorian Hemingway, die in 1988 afkickte van haar alcoholverslaving in een kliniek en momenteel werkt aan een boek over Key West, is het met haar dochter eens. 'Daarom zullen we ook niet stilstaan bij de vijftigste sterfdag van mijn grootvader. Alleen zijn geboorte, werk en levenslust worden gevierd. Dat was ook een wens van zijn broer Les. Zijn werk en leven maakten hem tot wat hij is, niet zijn dood.'


----------------


De familie-uitgang

Ernest Hemingway pakte op 2 juli 1961 een jachtgeweer en haalde de trekker over. In 1982 maakte ook zijn broer Les een einde aan zijn leven. Zijn dokter op Key West stelde vast dat hij aan diabetes leed, een gevolg van zijn alcoholisme. Beide benen zouden worden geamputeerd. Hij werd depressief. Schrijven ging niet meer. Les Hemingway gooide zijn manuscripten in de open haard. Hij pakte een geweer en zette die op zijn slaap.


De zus van Ernest en Les, Ursula Hemingway, en vader Clarence hadden toen ook al zelfmoord gepleegd. Op 1 juli 1996 pleegde kleindochter Margot Louise, die werkte als topmodel, zelfmoord door een overdosis pillen te nemen. Haar zus Mariel, die als actrice was te zien in onder meer een film van Woody Allen, zet zich in voor de preventie van suïcide.


In zijn werk refereert Hemingway geregeld aan zelfmoord. De laatste zinnen uit het korte verhaal Indian Camp luiden: 'Waarom pleegde hij zelfmoord, vader?'


'Ik weet het niet Nick. Hij kon het leven niet meer uitstaan denk ik.'


'Is doodgaan moeilijk papa?'


'Nee, ik denk dat het erg makkelijk is.'


Les Hemingway noemde zelfmoord 'de familie-uitgang'.


----------------


Lorian Hemingway

Lorian Hemingway ontmoette haar opa één keer. 'Ik was heel jong en mijn ouders en ik reisden naar Cuba om Ernest te zien. Hij had zojuist The Old Man And The Sea afgerond en vroeg mijn moeder of ze het wilde lezen. Toen ze klaar was, vertelde ze Ernest dat het boek onleesbaar was door het zelfmedelijden.


'Ikzelf beoordeelde zijn werk als tiener net zo kritisch. Ik was een fan van Scott Fitzgerald en vond de manier waarop mijn opa hun vriendschap kapot heeft gemaakt walgelijk. Lange tijd heb ik zelfs geweigerd zijn achternaam te dragen. Pas later is mijn houding veranderd. Onze stijlen zijn heel verschillend, maar daardoor ben ik hem juist nog meer gaan waarderen. Als mens had hij zijn minpunten, als schrijver behoorde hij tot de top. Zijn boeken hebben indruk gemaakt over de hele wereld, en dat doen ze nog steeds. Over hoeveel schrijvers kan dat worden gezegd?'


For Whom the Bell Tolls, A Farewell to Arms en To Have And To Have Not zijn volgens zijn kleindochter Lorian de beste werken uit het oeuvre van Ernest Hemingway, alle geschreven op Key West.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden