'Erik de Noorman' poogde Fokker te redden

Bij Fokker zag topman Erik Jan Nederkoorn het als zijn taak het 'doodzieke' bedrijf te genezen. Het werd een lange, miljoenen kostende lijdensweg.

Erik Jan Nederkoom Beeld ANP

Als opvolger van de gevierde en flamboyante Fokker-topman Frans Swarttouw kon de Heemsteedse accountant Erik Jan Nederkoorn bij voorbaat al weinig goed doen.

Nadat hij had besloten de nationale trots 'uit te leveren' aan een dochterconcern van het Duitse Daimler-Benz, werd hij de gebeten hond van alles en iedereen: de toenmalig minister van Economische Zaken Koos Andriessen, PvdA-Kamerlid Henk Vos, de ondernemingsraad, de vakbonden en zelfs zijn voorganger Swarttouw.

Zijn voornemen om kordaat knopen door te hakken veranderde in een lange, miljoenen kostende lijdensweg. In januari 1994 moest hij aftreden als bestuursvoorzitter van Fokker. Niet lang daarna beschuldigde bedrijfsonderzoeker Pieter Lakeman hem ervan 25 miljoen gulden steekpenningen van Daimler-topman Jürgen Schrempp te hebben ontvangen voor de overname.

Hoewel de aanklacht nooit kon worden waargemaakt, was Nederkoorn vanaf dat moment in Nederland persona non grata.

Dankzij zijn Duitse netwerk kon Nederkoorn bestuurder worden van Arke, een dochter van het Duitse TUI, en daarna van Deutsche Telekom. Maar zijn voorbereidingen op de privatisering en liberalisering van de Duitse telecommarkt werden door medebestuurders als geldverspilling gezien. Opnieuw werden bij hem de poten onder zijn stoel weggezaagd.

Na de eeuwwisseling verdween hij helemaal uit beeld. Nederkoorn hield zich bezig met beleggen en adviseren en had enkele kleine commissariaten bij verschillende bedrijven waaronder Heerema Marine Contractors. Nederkoorn overleed 22 december vrijwel in de anonimiteit in zijn huis in het Zuid-Franse Seillans, niet ver van Cannes. Hij werd 73.

Nederkoorn kende een gecompliceerd verleden. Zijn vader was tijdens de oorlog een beruchte NSB'er en WA-opperbanleider in Haarlem die na de oorlog tot 8 jaar zou worden veroordeeld. Over zijn eigen jeugd wilde hij daarom weinig kwijt. Maar hij was ambitieus en volgde een disciplinerende opleiding (kledingcode: blauw pak, vest, gladgeschoren en kort geknipt) tot registeraccountant bij de firma Price Waterhouse.

In 1969 kwam hij als controller in dienst bij het kopieerbedrijf Océ van der Grinten en werd actief in D66. Tot een politieke carrière kwam het niet. Hij werd chef van de financiële afdeling van Playtex (onder andere Cross Your Heart-bh's), waar hij ook commercieel werk ging doen. In 1980 werd hij bestuurslid van Transol, een investeringsmaatschappij van oliehandelaren, waar hij leerde saneren.

Fokker zat toen in zijn maag met twee nieuw ontwikkelde toestellen - Fokker 50 en Fokker 100 - waarvoor te weinig klandizie was. Swarttouw zag in Nederkoorn een ideale mix van iemand met financiële en commerciële vaardigheden en haalde hem in 1987 als 'Erik de Noorman' naar het bedrijf. Eén jaar later was Swarttouw weg. Een opvolgingsstrijd viel in het voordeel van Nederkoorn uit. Hij hekelde de technische mensen. De nieuw ontwikkelde Fokker 70 noemde hij knutselwerk uit de garage. 'Ze hebben een stuk uit de romp van de Fokker 100 gesneden, een knoop gelegd in de kabels die te lang waren en hup, vliegen maar', zei hij in een interview met Vrij Nederland.

Bij Fokker zag Nederkoorn zichzelf als een huisarts die een doodzieke patiënt moest genezen. De enige oplossing was opname in een Duits ziekenhuis, dat van Daimler-dochter Dasa die al de rompen leverde en het bedrijf in een wurggreep had. Nederkoorn behaalde een pyrrusoverwinning, moest opstappen en zag Fokker twee jaar later failliet gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden