Erica Terpstra wil dicht bij de mensen staan 'Aanraken en aangeraakt worden, dat heb ik nódig'

Staatssecretaris Erica Terpstra van Sport en Welzijn, de populairste van alle vrouwen in de Haagse politiek, denkt dat politici als afstandelijk worden ervaren....

JET BRUINSMA; FRANK VAN ZIJL

Van onze verslaggevers

Jet Bruinsma

Frank van Zijl

DEN HAAG

Tekenen kan ze niet, maar praten doet ze als de beste. Makkelijk, ontspannen, veel, zonder stroop, zonder gêne. Even is er twijfel, als er wordt gevraagd naar de raadselachtige tekens op het stiftbord aan de muur. 'Wat? Dat? Och, soms moet je een strategie uitstippelen.'

Erica Terpstra - ook wel 'Terp' - blijft zitten, wijst en fluistert: 'Dat is het konijntjesveld...' Dan luid: 'Een man wil wortelen verbouwen en heeft een konijn. Hij zaait zijn worteltjes in een veld. Dat konijn hupt langs en eet er een paar op. Wat bedenkt die man? Ik zet een hek om mijn veldje. Maar dat konijn graaft zich een weg en eet door. De man kan nu twee dingen doen: er nog een hek omheen zetten, of het veld wat groter maken.'

Voldaan achterover hangend: 'Dìt is mijn beleid. Soms moet je meer investeren om hetzelfde eruit te halen.'

Het wordt stil in wat vroeger, toen haar voorganger Hans Simons er zat, een 'kille mannenkamer' was. Of Gerrit Zalm, minister van Financiën, de logica volgt? Afgepast zegt ze: 'Meneer Zalm houdt niet zo van worteltjes.'

Hier straalt een ware koningin.

Eigenhandig sleepte ze bij de kamerverkiezingen van mei vorig jaar vijf zetels binnen. 330 Duizend Nederlanders kozen bewust voor haar. Vorige week werd in een enquête opnieuw bevestigd dat Erica Terpstra de populairste is van alle Haagse vrouwen. Zij is er 'trots' op, de VVD is er gek mee, en het lijkt zo logisch als het maar zijn kan.

Maar zelf zoekt ze de relativering: er heeft al zo veel goud geklaterd. 'Alles is betrekkelijk, ook dit. Ik denk dat zo'n uitverkiezing te maken heeft met de afstand tussen burger en politiek. Politici worden als afstandelijk ervaren. Bij mij is dat kennelijk niet zo.

'Ik heb een portefeuille die dicht bij mensen staat. Ik kan ook geen probleem vanuit rapporten bekijken, moet naar mensen toe om het een gezicht te geven. Dat betekent dat ik veel op pad ben. Daardoor ben ik bereikbaarder. Het heeft veel met de werkwijze te maken.'

- Je zou denken: eenmaal op het pluche is het gedaan met het gejuich. U heeft nu zelf de verantwoordelijkheid.

'Toen ik deze baan aanvaardde, heb ik ingecalculeerd dat het inderdaad wel eens afgelopen zou kunnen zijn. Maar ik zit hier heus niet om populair te zijn en leuke dingen te doen. Ik zit hier beleid te voeren, en dat is niet altijd leuk. Ook ik heb mijn bezuinigingen ingevuld.'

- U bent het levende bewijs dat de burger en de politicus heel dicht en knus bij elkaar kunnen staan?

'Ik denk dat er veel is veranderd. Toen ik in 1977 in de Kamer kwam, kreeg ik brieven: ''We zijn niet van de VVD, we durven een kamerlid niet te schrijven, maar jou kennen we nog van het zwemmen''. Als je kijkt wat een kamerlid nú aan brieven en telefoontjes krijgt . . .

'De bevolking is geweldig gedemocratiseerd. De eisen tot meesturen en meepraten worden steeds hoger. De politieke partijen proberen dat zo veel mogelijk te kanaliseren, maar het lijkt erop dat een partij op zich helemaal geen kanaal meer is. Het wordt veel meer een één op één-situatie tussen de burger en de politicus.

'Politici hebben te lang gedacht dat de boodschap via het Oog op Morgen, of Het Capitool moet worden uitgedragen. Wat blijkt? Dat mensen daar niet naar luisteren of kijken, maar wel zijn geïnteresseerd in een verhaal in de Margriet. De conclusie dat je je communicatie moet spreiden, wordt niet getrokken, omdat men dat te min vindt. Dat vind ik onzin.'

- Bij de VVD lijken ze het te begrijpen.

'Bolkestein begrijpt heel goed dat je anders moet communiceren dan via de geijkte kanalen. Bij mij is er nooit sprake geweest van een cultuuromslag. Voor ik in de politiek kwam, voorzag ik deels in mijn levensonderhoud door mee te doen aan populaire tv-programma's. Ik vond dat hartstikke leuk en ben het dus blijven doen.'

- U was mede daardoor de brug tussen partij en electoraat.

'Zo functioneerde het wel, ja.'

- Zeer weldoordacht.

'Het is overdreven om te zeggen dat dit iets is wat je uitstippelt en in praktijk brengt. Natuurlijk probeer ik de dwarsverbanden te leggen. Maar dat doe ik ook in de samenwerking binnen het kabinet.'

- Maar daarmee scoor je niet naar 'buiten'.

'Het gaat mij niet om het scoren, maar om het realiseren van beleid. Het gekke is dat iedereen altijd denkt dat ik niks anders doe dan denken hoe ik leuk kan overkomen.'

- U staat niet met oranje petjes voor de spiegel?

'Dat heeft me al die jaren in de politiek achtervolgd. Het kan me niet schelen. Het zal me een zorg zijn wat mensen daarvan vinden. Zulke dingen gaan zoals ze gaan.'

- U zet toch zelf steeds de wave in?

'Als mensen niet kunnen accepteren dat ik niet als een bobo op een tribune kan zitten . . . Je kunt daar een hele theorie over opzetten, maar zo steek ik nu eenmaal in elkaar. In een sportwedstrijd identificeer ik me. Een deel van de vreugde en het verdriet op het veld voel ik zelf. Omdat ik het zelf heb meegemaakt. Als ik bij het EK-hockey het Wilhelmus hoor, krijg ik een brok in de keel. Dat is niks bijzonders. Ik spreek oud-Olympiërs en die hebben precies hetzelfde. Toevallig wordt er naar mij gekeken. Dan is het van: goh, zou ze het doen voor een leuk fotootje?'

- We mogen toch vaststellen dat uw presentatie dik in orde is? Bent u niet bang voor een imago als lintenknipster?

'Het is altijd functioneel. Dat wil niet zeggen dat ik mezelf geweld aandoe. Ik doe niks dan mezelf zijn, ongeacht mijn positie, of de situatie. Ik ga niet in spijkerbroek naar de koningin, maar verder ben ik ik. Ik ben er als de dood voor dat ik gecorrumpeerd raak zonder dat ik het merk. Want je zit hier tijdelijk en moet toch weer verder.'

- Als je bang bent gecorrumpeerd te raken, moet je misschien helemaal niet in de politiek gaan.

'Je hoeft niet besmet te raken, als je je bewust bent van het gevaar. Als ik kijk naar dit kabinet, denk ik dat geen van mijn huidige collega's snel gecorrumpeerd raakt.'

- U komt net uit Helsinki, en u bent onderweg naar Atlanta.

'Ik ga naar de opening van de Special Olympics. Dat is het grootste sportevenement voor verstandelijk gehandicapten. Wij gaan met een ploeg van zo'n 26 man.'

- Wij!

'Ja, wëiëj.'

- Maandagmorgen weer een juichende foto.

'Die is meer dan functioneel. Zolang de media het vertikken aandacht te schenken aan de gehandicaptensport, zal ik, waar ik kan, acte de prëesence geven. Ik ben daar ècht fel op. Daar zoek ik bewust de publiciteit. Ik verzet me er tegen dat mensen in een hokje worden gezet en worden afgerekend op iets dat ze niet kunnen. Want er zijn zo veel dingen die ze wèl kunnen. Dat is het leitmotiv van mijn welzijnsbeleid: hou nou eens op met te vertellen wat mensen niet kunnen. Geef ze credit voor wat ze wèl kunnen.'

- Wat doet u eigenlijk bij de VVD?

'Mag ik dogmatisch terug zijn? Zeventien jaar lang is het gehandicaptenbeleid en ouderenbeleid gevoerd met mij als woordvoerder. Ik ben dit beleidsstuk van de VVD geweest! Maar men wil het niet aanvaarden: ook de VVD wordt in een hokje gezet. Weet je wat ècht sterk is? In ons laatste verkiezingsprogramma stonden hele mooie dingen over het ouderen- en gehandicaptenbeleid. Wat is het commentaar? ''Ja, logisch dat de VVD dat in het programma zet, want het komt van Terp en die is populair: die willen ze niet laten vallen.'' Dat is de zaak pas op zijn kop zetten.'

- De kabinetsplannen voor een nieuw ouderenbeleid, waarbij het aantal plaatsen in tehuizen gelijk blijft en meer ouderen thuis hulp krijgen, hadden er al maanden moeten zijn. Invoering van het persoonsgebonden budget, dat mensen de vrije keuze geeft hulp in te huren bij wie ze willen, lukt ook nog niet erg. Komt er nog wat van?

'Ik ben veel te optimistisch geweest. Ik dacht dat de intenties in feite het halve werk waren. Nou blijkt dat het uitvogelen van technische problemen de bottleneck is. Voordat we echt tot een regeringsstandpunt komen, moet je ook de financiële zaken op orde hebben.

'Ik heb te lang gehoopt dat ik snel een oplossing kon vinden. Maar niet alleen het geld is een probleem, het zijn ook de structuren. Het meekrijgen van mensen, ook in het nemen van enig risico.'

- Zeventien jaar geleden eiste de voltallige Tweede Kamer, u ook, dat ouders die hun gehandicapte kind thuis willen verzorgen, niet duurder uit zijn dan ouders die hun kind naar een internaat sturen. Vorige week stelde de Kamer precies dezelfde vraag aan u. Er is blijkbaar niets veranderd. Dat is toch te gek voor woorden?

'Dat is te gek voor woorden, ja.'

- Wat wilt u eraan doen?

'Verzorgers van kinderen die uit huis worden geplaatst, moeten die kinderen thuis kunnen houden. Dat is het systeem van het persoonsgebonden budget. We zijn er hard mee bezig. De kern is: een eigen vrije keuze onder welk dak je de zorg wilt hebben. Niet alleen voor ouders van gehandicapten, maar ook voor ouderen en voor mensen met een lichamelijke handicap. Ik weet niet wanneer en in welke vorm het erdoor komt, maar dat het gebeurt, is zeker.'

- Het hardnekkige verhaal gaat dat de partij u moest overhalen om deze post in het kabinet te nemen.

'Ik zat er niet om te springen. Maar het zou laf zijn om het niet te doen. Het was zo mijn terrein! Ik dacht: als ik het niet doe en ik zeg straks tegen de staatssecretaris: ''u doet het verkeerd'', dan zou ik de oren van mijn kop schamen. Dat was mijn grootste motief.

'Een van de dingen die mij benauwden, is dat dit een hele eenzame post is. Maar met Els Borst is daar geen sprake van. Ik ben iemand die in een team moet werken. Ik heb mensen jodelend het kabinet in zien gaan, maar als ik ze dan even in de Kamer zag, moesten ze naar adem happen omdat het zo koud en zo kil is daarboven.'

- U kunt nog steeds reizen en linten doorknippen.

'Het is de manier om direct contact te hebben met het veld. Dat heeft niks met linten doorknippen te maken. Ik wil in het clubhuis zijn, mensen aanraken en aangeraakt worden. Dat heb ik nódig.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden