Ergernis is omgezet in gevoel van macht

Eén keer in die achterliggende vijf jaar verhief hij zijn stem. Kees van Wonderen, centrale verdediger van Feyenoord, bewaakte de renovatie van een topclub....

'IN '99, terwijl we op dat moment al kampioen waren, verloren we met 6-0 van Ajax. Heel vervelend, dat was zonder twijfel de beroerdste confrontatie. Vorig seizoen zaten wij in een diep dal en uitgerekend tegen Ajax zijn we daar uitgekropen. 4-3 voor ons. Die twee wedstrijden zeggen alles, Feyenoord-Ajax staat op zichzelf. Toch zijn we zondag de uitgesproken favoriet, voor het eerst in die vijf jaar dat ik hier nu zit. Daar kunnen we toch niet omheen?'

Na een korte denkpauze lijkt de echo van zijn eigen woorden Kees van Wonderen eens te meer tot het besef te brengen dat Feyenoord de Amsterdamse rivaal is ontgroeid. Dit is het beste team waarin hij ooit heeft gespeeld, geen twijfel mogelijk. Al in de voorbereiding stelde hij vast dat de aarzelingen van vorig seizoen zijn omgezet in automatismen en de eerste twee competitieduels, tegen Sparta en Roda JC, hebben dat beeld louter versterkt. Kees van Wonderen is 32 en geniet van de zomer in de Kuip.

'Ik merk het aan mezelf, ik zie het aan medespelers, we stralen kracht uit. Roda heeft een goede ploeg, maar ik had verwacht dat wij deze tegenstander zouden wegtikken. Overklassen misschien zelfs. Ons elftal is zo uitgebalanceerd, we hebben zoveel extra kwaliteit. We speelden zelf niet groots, maar we kwamen niet één keer in de problemen. Dat gevoel heb ik nog niet eerder gehad bij Feyenoord: niet de grote vorm hebben en toch de wedstrijd controleren.

'Het werk dat Van Marwijk vorig seizoen heeft gedaan, zie je nu terug. Elke speler kent zijn taak, maar elke speler weet ook v¶ andere spelers wat diens taken zijn. Daardoor zijn we een hecht team geworden. Vorig seizoen werden we onrustig als het even niet draaide, nu vallen we terug op specifieke afspraken en dan komt het uiteindelijk ook goed. Knap van Van Marwijk, vind ik. Voor die tijd speelden we meer op instinct, op algemene afspraken.'

Voor die tijd is de periode Beenhakker, maar wie Van Wonderens voorgaande analyse als kritiek interpreteert aan diens adres heeft het niet goed begrepen. Uitgerekend de trainer die nu supervisor van Ajax is, heeft het fundament gelegd waarop het huidige Feyenoord gebouwd kon worden. Samen met Rob Baan trouwens, de directeur technische zaken.

'Ik moest in '96 kiezen tussen PSV en Feyenoord en dat was niet makkelijk. Bij PSV zou ik op de bank beginnen en me in het elftal moeten knokken, daarom koos ik voor Feyenoord. Ik dacht: Feyenoord is in opbouw, dan kan ik lekker meegroeien. Dat had ik te optimistisch ingeschat. Het niveau was heel matig en er was geen duidelijk beleid binnen de club. Op dat moment had ik niet het idee dat ik bij een topclub was binnengekomen.

'Beenhakker en Baan hebben de kentering teweeggebracht. In hun eerste jaar kochten ze zes spelers, van wie vijf Nederlander waren. En vijf van die jongens speelden ook meteen. Paauwe en De Haan zaten daar ook bij, dat zijn nu dragende spelers. In die periode is Feyenoord begonnen gericht aankopen te doen. Geen aankopen omdat een topclub nu eenmaal moet kopen of om het legioen tevreden te stemmen, maar aankopen om een elftal te bouwen.

'Beenhakker is een goede amateurpsycholoog. Hij doet veel op gevoel. Je kon in alles merken dat hij bij een topclub in Spanje had gewerkt. Door al die verschillende nationaliteiten in de selectie, de verschillende culturen, de irritaties in het management, heerste hier chaos. Kleine dingetjes, maar het één versterkte het ander. Dat voelde Beenhakker perfect aan.'

Dat de chemie tussen de spelersgroep en Beenhakker niettemin uitgewerkt raakte, mag volgens hem niet zozeer de trainer verweten worden. Het is een natuurlijk proces in voetbal, zegt Van Wonderen, en, eerlijk is eerlijk, meestal ligt de schuld bij de spelers. De soepele vaderfiguur die teamgeest kweekt en karakters vormt, kan niet enkele jaren later ook de trainer zijn die tactische patronen moet inslijten. Pure psychologie, erkent Van Wonderen. 'Op één of andere manier pikken spelers dat niet.

'Beenhakker heeft de spelers volwassen gemaakt en misschien heeft dat later wel tegen hem gewerkt. Is een theorie. De volgende stap was om het elftal tactisch te kneden. Dat vraagt om een trainer die discipline eist. Misschien had Beenhakker dat net zo goed gekund, maar de spelers hadden hem anders leren kennen. Dan accepteren ze diezelfde trainer niet ineens in een andere rol. Dus kwam Van Marwijk, de juiste man op het juiste moment. Ik schat Van Marwijk qua discipline tussen Beenhakker en Adriaanse in.

'Een trainer moet vaak het tegenovergestelde zijn van de selectie. Een luie groep vraagt om een trainer die er bovenop zit; een jonge, onervaren groep werkt het best met een geroutineerde coach die de druk wegneemt en spelers de tijd gunt om te rijpen. Daarom is het logisch dat trainers na een paar jaar verdwijnen. Een selectie ontwikkelt zich, tactisch en mentaal, en dus vraagt die selectie om de zoveel tijd om een trainer met weer net iets andere capaciteiten.'

Zelf liet Van Wonderen zich gedurende dat proces evenmin onbetuigd. In de periode dat Europese topclubs aan de Rotterdamse pijlers begonnen te zagen - AS Roma flirtte met Van Gastel; Newcastle United met Bosvelt - verhief hij zijn stem om de krachten binnen Feyenoord te bundelen. Kees van Wonderen noemt zichzelf geen man voor conflicten, maar vindt dat routiniers in nood het voortouw moeten nemen.

'In die periode heb ik me uitgesproken omdat ik vond dat de lat omhoog moest. Feyenoord was achterop geraakt bij PSV en Ajax, internationaal deden we niet mee, en daardoor ontstond een sfeer van het is hopeloos. Daar ergerde ik me aan. Als je aan het opbouwen bent, moet je niet halverwege je beste spelers verkopen. Dat heb ik toen aangekaart. Gelukkig dachten meer mensen er zo over. Sinds die tijd merk ik dat het elftal elk jaar vooruit is gegaan.'

Dit is wat hem al die tijd voor ogen heeft gestaan: een titelkandidaat. Niet alleen maar hopen dat je kampioen kunt worden, maar er daadwerkelijk op jagen. Of het nu draait of niet, een wedstrijd kunnen controleren. Zoals tegen Roda JC: het liep niet en toch was er tijdens de wedstrijd dat gevoel van macht. Natuurlijk heeft de komst van Van Hooijdonk de ploeg een extra impuls gegeven.

'In de afgelopen twee wedstrijden heeft iedereen kunnen zien hoe belangrijk Van Hooijdonk is. Het zijn niet eens zozeer zijn voetballende capaciteiten, maar vooral zijn ervaring en inzicht en mentaliteit. Hij coacht medespelers, praat tegen jongeren, geeft in het veld aan wanneer er even rust genomen moet worden of wanneer er druk uitgeoefend moet worden. In elke linie hebben we nu zo'n type, dat maakt ons compleet.

'Het verrast me hoe makkelijk het publiek het verleden ineens is vergeten. Wij hebben twee wedstrijden gewonnen en we zijn zogenaamd al kampioen. Ajax verliest in de voorronde van de Champions League, wat ons vorig jaar gebeurde, en krijgt alleen ellende over zich heen. Het verleden heeft aangetoond dat elke club van de topdrie eens in de zoveel tijd een terugval kent. PSV had begin jaren negentig voorgoed de slag met Ajax verloren. Ja-ja. Van hoever zijn wij niet teruggekomen! De topdrie herstelt zich altijd.'

Let wel, we praten over de Nederlandse situatie. Internationaal gelden andere normen. Ook Van Wonderen betwijfelt of die kloof nog is te overbruggen. Kijk alleen naar hun oefencampagne deze zomer en de enige conclusie kan zijn dat bescheidenheid gepast blijft. 'Zoals Benfica en Sociedad tegen ons speelden, dat kom je in Nederland niet tegen.

'Benfica is een goede ploeg, maar Sociedad is onderin de middenmoot in Spanje geëindigd. Nou, tegen die ploeg moesten wij op de tenen lopen. Die spelen zo volwassen, maken zo weinig fouten. Als Den Bosch tegen PSV met negen man voor de goal hangt, worden ze in de kranten afgemaakt. Zo spelen in Spanje bijna alle ploegen.

'Het gaat om het resultaat, maar die mentaliteit kennen wij in Nederland amper. Real Madrid en Barcelona treffen elke week zo'n taaie tegenstander. Daardoor worden ze gedwongen elke week op scherp te staan. Maar goed, uiteindelijk komt alles toch weer op het geld neer. Een middenmoter in Spanje kan vaak betere spelers halen dan een Nederlandse topclub en daarmee krijg je een sterkere competitie. Een wedstrijd tegen Sociedad is voor ons even moeilijk als tegen PSV. Dan weet je gelijk waar we staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden