Erfenis huis leidt vaker tot schuld

Door de slechte woningmarkt blijven meer erfgenamen zitten met een onverkoopbaar huis, terwijl aan dat bezit hoge kosten verbonden zijn. 'Het moet niet lang meer duren.'

AMSTERDAM - Een erfenis ontpopt zich steeds vaker als een doos van Pandora. Door de slechte woningmarkt worden mensen die een huis met hypotheek erven vaak langdurig opgezadeld met hoge lasten. Notarissen slaan alarm en bepleiten een wetswijziging.


De meeste mensen zijn blij met een erfenis, want dat betekent een financiële meevaller. Zo niet voor Wendy Vliegen-Vogelaar (31) uit Budel. Zij zit in haar maag met de woning die ze van haar vorig jaar overleden vader heeft geërfd. Het appartement uit 1963 staat al bijna een jaar te koop maar trekt nauwelijks kijkers.


'Zolang het niet verkocht is, moeten mijn zus en ik de hypotheeklasten, de energierekening en het onderhoud blijven betalen', vertelt Vliegen. 'Op het huis zit een hypotheek van 100.000 euro. De hypotheekrente en servicekosten bedragen 600 euro per maand. Mijn zus en ik delen de lasten. Nu kan ik die 300 euro nog opbrengen, maar het moet niet lang meer duren. Ik ben vijf maanden geleden bevallen van mijn eerste kind, en ben daarna minder gaan werken. Mijn zus heeft twee opgroeiende pubers, die binnenkort gaan studeren.'


De hoge lasten zijn extra zuur, omdat de dochters al blij mogen zijn als het huis genoeg opbrengt om de hypotheek af te lossen. Het appartement staat te koop voor 112.500 euro, na een oorspronkelijke vraagprijs van 130.000 euro. De zussen zijn al twee keer met de prijs gezakt. Hun vader liet ook wat spaargeld na, maar dat is grotendeels aan de begrafenis opgegaan. De kans dat zij aan de erfenis iets overhoudt, is vrijwel nihil.


Het relaas van Vliegen klinkt Lucienne van der Geld bekend in de oren. De juridisch directeur van Netwerk Notarissen, een samenwerkingsverband van 160 notariskantoren in heel Nederland, vindt dat er meer politieke aandacht moet komen voor 'schuldenerfenissen'. Het aantal erfenissen waarbij per saldo alleen schulden overbleven is vorig jaar 25 procent gestegen, concludeert zij op basis van een recente ledenenquête. Ook rechtbanken zagen vorig jaar een toename van het aantal erfgenamen dat de erfenis alleen wil accepteren als de balans positief uitvalt.


Netwerk Notarissen vindt dat dit 'beneficiair' aanvaarden van de erfenis de norm moet worden. Van der Geld: 'Nu is het vaak zo dat een erfgenaam twee keuzes krijgt voorgelegd: de erfenis zonder voorbehoud aanvaarden of hem in zijn geheel verwerpen. Wat mensen niet beseffen, is dat je een erfenis volgens de wet al hebt aanvaard als je spullen meeneemt uit het huis, als je in de auto van de overledene rijdt, of een achterstallige energierekening betaalt. Als je zo'n zogenoemde wettelijke aanvaardingsdaad hebt verricht, kun je de erfenis niet meer afwijzen.'


Dit was voor de crisis nauwelijks een probleem, maar volgens de notarissen bestaan erfenissen de laatste jaren steeds vaker uit schulden.


Een belangrijke oorzaak is de stagnerende woningmarkt. Erfgenamen blijven vaak zitten met een onverkoopbaar huis, terwijl aan dat bezit soms hoge kosten verbonden zijn. Over het geërfde huis moet na een jaar erfbelasting worden betaald, of het nu verkocht is of niet. Dat zijn duizenden euro's die de erfgenamen uit eigen zak moeten voorschieten. En als het huis dan eindelijk verkocht wordt, is de opbrengst steeds vaker te laag om de hypotheek, plus de door de erfgenamen gemaakte kosten, te dekken.


Deze valkuil kunnen erfgenamen vermijden door de erfenis beneficiair te aanvaarden. Ze moeten daarvoor een verzoek bij de rechtbank indienen. De procedure is vrij eenvoudig en kan een hoop leed voorkomen, aldus Van der Geld. 'De erfenis wordt dan afgewikkeld als een faillissement. Schuldeisers als de bank en het energiebedrijf moeten dan wachten op hun geld. Als erfgenaam hoef je pas de rekeningen te betalen als het huis verkocht is. De uitgestelde rente wordt bij de hypotheekschuld opgeteld. Wanneer de verkoopopbrengst hoger is dan de hypotheek, moet je die schuld alsnog betalen, maar als dat niet zo is, hebben de schuldeisers pech.'


Netwerk Notarissen vindt dat de wet gewijzigd moet worden om erfgenamen te beschermen. Beneficiair aanvaarden zou de standaard moeten worden. 'Het probleem zal alleen maar toenemen, omdat de huizenprijzen verder zullen dalen. Duizenden mensen worden dan volkomen buiten hun schuld met grote financiële lasten opgezadeld.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.