Erevoorzitter IOC valt over smeergeldaffaire

Maandag bevestigde het Internationaal Olympisch Comité dat João Havelange is opgestapt. Hij hoopt pijnlijke onthullingen over omkoping te voorkomen.

AMSTERDAM - Het oudste lid van het Internationaal Olympisch Comité, de 95-jarige João Havelange, zal deze week door de achterdeur verdwijnen. De Braziliaanse olympiër is volgens vele bronnen rond het IOC wegens een smeergeldaffaire voor de keuze gesteld: zelf opstappen of eruit gegooid worden. Hij heeft voor het eerste gekozen.

Die keuze voor pek met veren dan wel een enkele rotte tomaat werd tot enkele weken geleden voor onmogelijk gehouden. Havelange, in een ver verleden olympisch zwemmer en waterpoloër, is een onvergelijkbare grootheid in het internationale sportbestuur. Hij geldt als de deken van het IOC-gilde en de voetbalbestuurders.

Havelange was 24 jaar voorzitter van de wereldvoetbalbond FIFA, van 1974 tot 1998. Hij is nog steeds erevoorzitter van de bond die oneerbiedig wordt aangemerkt als de grootste geldmachine van de sportwereld. In het IOC was zijn invloed evenzeer groot. In 2016, op zijn honderdste verjaardag, zal de olympische gaststad Rio de Janeiro het Olympisch stadion naar hem vernoemen.

Havelange is gevallen over de lang toegedekte smeergeldaffaire die de voorbije jaren in de boeken van ISL werd aangetroffen. ISL uit Luzern, opgezet door Adidas-baas Dassler, was in de vorige eeuw het grootste sportmarketingagentschap van de wereld, tot het in 2001 failliet ging met een tekort van 1,2 miljard Zwitsers frank (970 miljoen euro).

Bij het uitpluizen van de boeken werden posten voor 113 miljoen euro aan smeergeld aangetroffen, uitbetaald aan de bestuurders van in Zwitserland gevestigde internationale sportfederaties. Een foutje van de boekhouder heeft Havelange nu de kop gekost. Zijn beloning voor bewezen diensten in FIFA-verband werd per ongeluk naar een rekening van de wereldvoetbalbond overgemaakt. Daar stond Garantie JH in de boeken, 1.500.000 Zwitserse frank (1,2 miljoen euro).

Het was het vorig jaar via de BBC uitgelekte bewijs dat de ethische commissie van het IOC uiteindelijk aangreep om grootheid Havelange aan te pakken. Dat de zaak met de rechtbank van Zug was gesetteld, speelde op dit front geen rol. Er was door Havelange, zijn voormalige schoonzoon Teixeira en de FIFA 4,5 miljoen euro betaald om de aanklacht van omkoping af te kopen.

De geheim gehouden papieren afwikkeling wordt door FIFA-voorzitter Sepp Blatter volgende week in Tokio vrijgegeven. Met ook die dreiging boven het hoofd heeft Havelange het wijs gevonden zijn positie bij het IOC op te geven. Mogelijk ontkomt hij daarmee aan de openbare pijniging van een tuchtaffaire.

Het voorbeeld daarvan is gegeven door Ruben Acosta, de voormalige voorzitter van de wereldvolleybalbond FIVB, die net voor zijn veroordeling door de ethische commissie het IOC verliet. De Mexicaan, bobo en dictator, had het plots te druk om langer deel uit te maken van het voornaamste sportbestuur van de wereld.

Havelange blijkt van dezelfde soort te zijn geweest als Acosta. De verrijking via de sport lijkt usance in het Zuid-Amerikaanse deel van de wereld. Bij de verkoop van de tv-rechten van het WK voetbal van 2006 (Duitsland) en 2010 (Zuid-Afrika) in 1997 heeft de toenmalige voorzitter zich gevoelig getoond voor de beloning van ISL. Dat verhandelde de rechten voor 2,3 miljard euro aan de Duitse Kirch Groep. Havelange profiteerde mee.

De FIFA heeft de oude Braziliaan altijd uit de wind gezet; hij mocht aanblijven als erevoorzitter. Het IOC vaart sinds 1999 een andere koers. Na het uitmesten van de eigen stal, na het schandaal van de Winterspelen van Salt Lake City 2002, werden op ferme wijze normen en waarden gedicteerd.

Havelange maakte overigens deel uit van de betrokken commissie, IOC 2000. Hij gold toen nog als de grand old man, de wijze figuur die de wereld als geen ander kende.

In 1963 werd Havelange in het IOC gekozen. Hij zwom bij de Spelen in Berlijn (1936) en waterpolode in Helsinki (1952). In 1956 was hij chef de mission van de Braziliaanse ploeg bij de Spelen van Melbourne. Via bestuursfuncties in de zwemwereld en de wielerwereld betrad hij de olympische kringen. Zijn carrière binnen het IOC werd twee jaar geleden bekroond met de gunning van de Zomerspelen van 2016 aan 'zijn' Rio.

Als oudste lid, altijd links vooraan bij de sessies, mocht Havelange zelfs blijven zitten toen de leeftijdsgrens bij het IOC werd gemaximeerd tot 70. Lid nummer 256, gelijk gekozen met Prins Constantijn van Griekenland, bleef onverstoorbaar zijn rol spelen in de wereld van voetbal en olympische sport.

Donderdag, bij de persconferentie van IOC-voorzitter Jacques Rogge, volgt zijn excommunicatie. Er lijkt met alle publiciteit rond de zaak-Havelange geen sprake van het begrip 'de eer aan zichzelf houden'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden