Erdogan roept partijen op samen te werken

Geen enkele partij heeft het mandaat om alleen te regeren. Dat heeft de Turkse president Tayyip Erdogan gezegd in zijn eerste publieke commentaar sinds de verkiezingen van zondag. Hij roept alle politieke partijen op samen te werken en zo een sfeer van vertrouwen en stabiliteit te creëren.

Aanhangers van Erdogan maken een selfie met de president.Beeld afp

'De mening van het land staat boven alles', aldus Erdogan in een verklaring die is uitgegeven door zijn kantoor. 'Ik geloof dat de resultaten, die geen enkele partij de mogelijkheid geeft om een eigen regering te vormen, door elke partij gezond en realistisch zullen worden beoordeeld.'

Het verkiezingsresultaat betekent voor Erdogan een enorm gezichtsverlies. De partij kreeg slechts 40,8 procent van de stemmen, goed voor 258 zetels. Bij de parlementsverkiezingen van 2011 haalde de partij 49 procent, de presidentsverkiezingen van augustus werden door Erdogan gewonnen met 52 procent.

Erdogan hoopte met zijn partij de absolute meerderheid in het parlement te behouden. Dit zou hem in staat hebben gesteld de grondwet te hervormen om de macht te verplaatsen van het parlement naar de president.

Als de definitieve uitslag eenmaal bekend is heeft de AKP 45 dagen de tijd om een coalitie te vormen. De Turkse vicepremier Numan Kurtulmus heeft vandaag gezegd dat de partij allereerst een poging zal doen een coalitie te vormen. Mocht dit niet lukken, dan bieden nieuwe verkiezingen de uitkomst. 'Ik geloof dat onze premier in staat is om een regering te vormen binnen de gestelde termijn', aldus Kurtulmus tegen verslaggevers in Ankara. Een coalitie zonder de AKP behoort niet tot de mogelijkheden, voegde hij daar nog aan toe.

De rechts-nationalistische MHP lijkt vooralsnog de meest waarschijnlijke coalitiepartner. In de Turkse pers werd de laatste weken ook gespeculeerd over een deal tussen AKP en HDP. Die zou eruit kunnen bestaan dat de Koerdische partij Erdogans plannen voor een presidentieel systeem steunt, in ruil voor concessies over een mate van Koerdisch zelfbestuur. HDP-leider Selahatin Demirtas sloot gisteravond echter een coalitie met de AKP categorisch uit. Ook is door de uitslag volgens hem 'een eind gekomen' aan Erdogans plannen voor 'een dictatuur'.

Slechte verliezer

'Erdogan staat niet bekend als een goede verliezer', zegt Volkskrantverslaggever Rob Vreeken vanuit Turkije. 'Hij reageert gebeten op elke vorm van kritiek, pakt de media keihard aan, beledigt zijn tegenstanders en sleept critici voor de rechter.' Lees hier het hele artikel.

Turkse Nederlanders stemmen in Rijswijk voor de parlementsverkiezingen in Turkije.Beeld anp

Erdogan populair in Nederland

In Nederland geniet Erdogan nog aanzienlijke populariteit, zo blijkt uit statistieken van het aan de staat gelieerde persbureau Anadolu Ajansi. Van alle Turken in het buitenland stemden Nederlandse Turken het meest op de Vrijheids- en Gerechtigheidspartij (AKP) van de president, namelijk 64,2 procent van de kiezers die kwamen opdagen. Een kleine kanttekening is hier op z'n plaats: het opkomstpercentage was met zo'n 33 procent laag. Volgens het Turkse consulaat hebben 79 duizend Turkse Nederlanders hun stem uitgebracht. Er zijn in totaal 240 duizend Turkse stemgerechtigden.

In Duitsland stemde 53,6 procent van de Turken op Erdogan, in het Verenigd Koninkrijk 14,4 procent, in Frankrijk 50,4 procent en in Spanje slechts 6,1 procent. Ook in België is de AKP geliefd: 62,9 procent betuigde steun aan de zittende president.

Gemiddeld stemde 49,9 procent van de Turken buiten Turkije op de regeringspartij. Nederland zit daar dus 14,3 procentpunten boven.

In Italië, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Finland, Zweden, Oekraïne, Polen en Canada scoorde de Koerdische HDP het beste. Deze links-liberale partij boekte, met 13 procent van de stemmen, ook in Turkije een buitengewoon succes. De partij behaalde ruimschoots de kiesdrempel van 10 procent en komt met 79 zetels in het 550 zetels tellende parlement.

De CHP is met 25,1 procent van de stemmen de tweede partij geworden. Buiten Turkije is de sociaaldemocratische partij populair bij Turkse kiezers in Rusland, China, Oman, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten.

AKP-aanhangers in Ankara.Beeld afp
Medewerkers van een stembureau waar Turkse Nederlanders hun stem kunnen uitbrengen.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden