'Erdogan heeft het ook door: Turkije is internationaal geïsoleerd geraakt'

Ruzie met de VS over Koerden, met Duitsland over een komiek, met de EU over vluchtelingen en een hand vol conflicten in de regio. Turkije heeft de afgelopen jaren weinig vrienden gemaakt. President Erdogan probeert daar nu iets aan te doen door oplossingen te zoeken voor de geschillen met Rusland en Israël. Een goede ontwikkeling, zegt Turkije-expert Lily Sprangers van Universiteit Leiden. 'Een stabiel Turkije is een stabiele regio, zeg ik wel eens.'

De Turkse president Tayyip Erdogan.Beeld ap

Turkije heeft excuses aangeboden voor het neerhalen van een Russisch gevechtsvliegtuig in november 2015. Waarom nu?

'Erdogan heeft nu ook door wat voor iedereen al duidelijk was: Turkije is internationaal geïsoleerd geraakt, en daar wil hij iets aan doen. De buitenlandstrategie die onder de recentelijk weggestuurde premier Davutoglu begon als 'zero problems with neighbours', is in de afgelopen jaren veranderd in 'zero neighbours without problems'. Bovenop de verzuurde relatie met de VS, Duitsland en de EU, zijn de relaties met Egypte, Syrië, Rusland en Israël op een dieptepunt beland. Met de Armeniërs was het altijd al slecht.

'Al die ruzies stralen nogal negatief af op het land; toeristen gaan dan toch liever wat anders doen. In Turkije zitten bijvoorbeeld veel Israëliërs, en veel Russen gingen er op vakantie. Met name de ruzie met Rusland wordt gevoeld, omdat president Poetin zijn landgenoten na het neerhalen van het gevechtsvliegtuig verbood nog langer op vakantie te gaan in Turkije. Dit kwam hard aan. Antalya had dit jaar bijvoorbeeld 96 procent minder Russische boekingen, terwijl sommige all-inclusivehotels daar voor de volle 100 procent afhankelijk zijn van Russen. Ook verloren veel Turkse bedrijven in Rusland hun werkvergunning voor Turkse medewerkers.'

Maar het is nogal een ommezwaai. Erdogan was lange tijd onvermurwbaar in de kwestie met Rusland en gaat ineens diep door het stof.

'Klopt, maar hij komt er mee weg. De timing voor de verzoeningen heeft veel te maken met het vertrek van premier Davutoglu, de architect van het Turkse buitenlandbeleid. Erdogan kan deze draai in zijn opstelling nu presenteren als nieuw buitenlandbeleid. Dit doet hij met verve en hij presenteert zijn diplomatieke werk als een grote overwinning. Bij veel Turken raakt dit toch een gevoelige snaar.

'Het begon twee weken geleden met een felicitatie aan het adres van Poetin met de Russische nationale dag. Dit werd al gezien als een eerste toespeling. Daar kwamen maandag de excuses bij. Naar verwachting spreken Poetin en Erdogan elkaar morgen en wordt alles gladgestreken. Einde sancties.

'Hetzelfde geldt voor de relatie met Israël, tot zes jaar geleden een strategische partner van Turkije. De Israëlische marine doodde toen tien Turkse pro-Palestijnse activisten, die per boot de Gazastrook probeerden te bereiken. De betrekkingen worden nu plotseling geheel hersteld.'

Lily SprangersBeeld Lily Sprangers

Kunnen we meer toespelingen verwachten?

'Ik verwacht zeker dat Turkije meer werkbare verhoudingen zal proberen te smeden. Sterker, daar zijn ze al mee bezig. Stilletjes is in de onderhandelingen met de EU een nieuw hoofdstuk geopend. Die onderhandelingen gaan altijd door, maar het is toch een stap, een nieuw hoofdstuk. Turkije had al aangekondigd dit onder het Nederlandse voorzitterschap van de EU te willen doen.'

Poetin (L) en Erdogan voordat de relatie tussen Rusland en Turkije verslechterde.Beeld ap

Moeten we blij zijn met al die vredespijpen die worden gerookt? Of zit er een addertje onder het gras?

'Nee, ik denk dat het goed is. Turkije is belangrijk voor regio. Een stabiel Turkije is een stabiele regio, zeg ik wel eens. Het land is economisch vrij succesvol met gemiddeld zo'n 5 procent groei. De afgelopen jaren hebben veel Turkse bedrijven geïnvesteerd in onder meer bouwprojecten in Noord-Irak. Wie doet dit als Turkije het niet doet? Veel Westerse bedrijven durven dit toch nog niet aan.

'Turkije is bovendien afhankelijk van de energietoevoer vanuit Rusland. Ook voor een oplossing in Syrië heeft Turkije Rusland nodig, als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad. Het is om meerdere redenen in het belang van Turkije dat de oorlog in Syrië stopt. Omdat het land dan kan profiteren van de wederopbouw van het land, maar ook omdat de drie miljoen Syrische vluchtelingen die nu in Turkije leven dan (deels) terug naar hun land kunnen.'

Oké, goede ontwikkelingen, maar er is nog genoeg mis in Turkije. Neem de kwestie rond de Duitse komiek, persvrijheid en de arrestatie van Ebru Umar. U gaat zelf ook niet meer naar Turkije, begreep ik.

'Ik heb er niet veel meer te zoeken nu ik geen directeur meer ben van het Turkije Instituut. Bovendien heb ik geen zin om zelf te ondervinden hoe het land tegenwoordig omgaat met een kritische geest.'

Erdogan in Ankara.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden