NIEUWSturkije

Erdogan-aanhanger wordt president van Noord-Cyprus

Twee verrassende winnaars heeft de strijd om het presidentschap van de Turkse Republiek Noord-Cyprus opgeleverd: de zittende premier Ersin Tatar, die doorschuift naar de functie van staatshoofd, en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Tatar, een warm voorstander van nauwere samenwerking met Turkije, werd in de aanloop naar de verkiezingen gesteund door de regering in Ankara.

De 60-jarige Ersin Tatar kwam zondag met bijna 52 procent als winnaar uit de bus. Beeld REUTERS

Algemeen was verwacht dat de zittende president, de 72-jarige Mustafa Akinci, de verkiezingen zou winnen. In de eerste ronde vorige week kreeg hij 30 procent van de stemmen, ruim 2 procentpunt minder dan Tatar, maar vervolgens kreeg hij de volle steun van de derde kandidaat, Tufan Erhurman. Met 22 procent van het electoraat achter zich leek die in staat de balans te doen doorslaan ten gunste van de linkse Akinci.

De 60-jarige Tatar kwam zondag echter met bijna 52 procent onverwacht als winnaar uit de bus. Waarschijnlijk hebben kiezers die in de eerste ronde niet waren opgekomen de doorslag gegeven. Onder hen waren veel Turken van het vasteland die de afgelopen decennia naar het eiland zijn verhuisd en die sterk hechten aan goede banden met het vaderland. Akinci gaf ’s avonds zijn nederlaag toe en kondigde aan zich na 45 jaar te zullen terugtrekken uit de politiek.

De overwinning van de rechtse hardliner Tatar zet niet alleen de verhouding tussen het Turkse Noord-Cyprus en de door etnische Grieken gedomineerde republiek Cyprus op scherp, maar zal ook de relaties tussen enerzijds Turkije en anderzijds Griekenland en Cyprus nog slechter maken dan ze al zijn. Ook kan het nog lastiger worden een oplossing te vinden voor het conflict in de oostelijke Middellandse Zee omtrent gasvoorraden in de zeebodem.

Geheide federalist

Akinci is een geheide federalist. Hij vindt dat Grieks- en Turks-Cyprioten tot een politiek compromis moeten komen binnen het staatsverband van één ongedeeld Cyprus. Tatar is veel minder geneigd de Grieks-Cyprioten tegemoet te komen en houdt nadrukkelijk de optie open van een tweestatenoplossing. Daarin wordt hij gesteund door de Turkse regering.

Tatar liet zondagavond weten de gesprekken met de Grieks-Cyprioten te willen hervatten, maar dan zullen zij wel hun ‘onverzoenlijke houding’ moeten opgeven. Ook gaf hij de Europese Unie en de VN te verstaan dat zij ‘de rechten van het Turks-Cypriotische volk niet langer kunnen negeren’.

Het Turkse deel van Cyprus werd in 1974 na een couppoging van Grieks-Cyprioten bezet door het Turkse leger. Daar gingen jaren van oplopende etnische spanning aan vooraf. In 1983 scheidde de Turkse Republiek Noord-Cyprus zich formeel af; de republiek wordt door geen enkel ander land dan Turkije erkend.

Een plan voor hereniging van toenmalig VN-chef Kofi Annan werd in 2004 in een referendum weggestemd door de Grieks-Cyprioten; de Turks-Cyprioten gingen wel akkoord. Desondanks werd Cyprus dat jaar toegelaten als lid van de Europese Unie. De onopgeloste deling was sindsdien een permanente stoorzender in de betrekkingen tussen Turkije en de EU.

Grote invloed van Turkije

Noord-Cyprus is geheel en al afhankelijk van financiële en militaire steun van Turkije. De regering in Ankara oefent grote invloed uit op de gang van zaken in de niet-erkende republiek. Veel Turks-Cyprioten vinden, net als zittend president Akinci, dat Ankara te veel in de melk te brokkelen heeft. Tatar echter gaat die invloed nog niet ver genoeg.

Noord-Cyprus heeft een semi-presidentieel systeem, met grote macht voor de president, maar met een premier die meer te zeggen heeft dan in een land als Frankrijk. Zo bewerkstelligde Tatar twee weken geleden, ongetwijfeld in overleg met Erdogan, dat het sinds 1974 afgesloten toeristenoord Varosha weer voor publiek geopend werd. De verkiezingsstunt was voor de Grieken een pure provocatie, omdat heropening in strijd was met de afspraken over een wapenstilstand die in de jaren zeventig met de VN zijn gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden