Erdal Balci helpt Femke Halsema uit haar droom: 'In Zatopia zullen homo's door hun broers omgebracht worden'

Beeld de Volkskrant

Ik las het boek Nergensland van Femke Halsema in recordtijd uit omdat ik haast had. Het was aangenaam warm in de boekwinkel, het geroezemoes van de mensen en de regendruppels buiten waren als een miljoen toezeggingen voor de eeuwige vrede. Bij de laatste pagina's van het dunne boek was ik beland toen een harteloze verkoper mij abrupt uit de sferen van 'Zatopia' trok.

'Het is niet de bedoeling dat u hier boeken van kaft tot kaft leest zonder ervoor te betalen, meneer.'

'U gedraagt zich meer dan onfatsoenlijk. Ik wilde dit boek echt aanschaffen, maar door uw botte gedrag leg ik hem nu terug.'

Na deze kleine aanvaring begaf ik me met een blij hart in de natte straten van de stad. Nog steeds in de ban van vluchtelingenstad Zatopia, die alleen in het brein van Halsema en in die van de lezers van haar boek Nergensland bestaat. Een imaginaire stad, die, als het aan Halsema ligt, met gelden van de rijke, westerse landen snel werkelijkheid moet worden.

Want Zatopia wordt de stad waar vluchtelingen over een prima infrastructuur beschikken, waar kinderen naar goede scholen gaan, waar jongeren aan goede universiteiten afstuderen. Daar is het water schoon en is het eten niet schaars.

Halsema twijfelt er niet aan dat na een eerste pilotproject andere Zatopia's snel uit de grond zullen verrijzen. Dankzij haar ingeving zullen vluchtelingen zo gelukkig zijn in hun nieuwe steden dat ze niet meer hun leven zullen riskeren voor een oversteek naar Europa.

Koffie drinken is de beste manier om uit de invloedssfeer van zoete woorden te geraken. Die bestelde ik bij een beminnelijke jongedame. Ik keek naar haar ogen en zag daarin de junizon van een ver land.

Op dat moment besefte ik dat niet alleen ex-politici kunnen wegdromen, maar ook mannen bij wie het oktober is. Het boek van Halsema had ik gratis weten te lezen, het meisje dat koffie schonk betaalde ik daarentegen wel, eerder voor de metafoor dan voor de koffie.

Al slurpend aan de koffie ordende ik mijn gedachten en ging nog een keer over Zatopia nadenken. Halsema had waarschijnlijk met alle goede bedoelingen van de wereld nachtenlang zitten graven naar de ingeving die een einde moest maken aan de erbarmelijke omstandigheden waarin miljoenen medemensen verkeren. Die denkt ze nu te hebben en ze is al begonnen met het lobbyen voor politieke steun en geld voor haar fantastische Zatopia.

Ik ben maar een pennelikker met weinig lust voor initiatieven en heb juist om die reden grote bewondering voor mensen als Femke Halsema, die met veel doorzettingsvermogen de tanden ergens in kunnen zetten.

Maar er is een probleem en daar moet ik in alle bescheidenheid wel even op wijzen: in Zatopia zullen de vluchtelingen weer onder elkaar zijn. En daar wringt de verdomde schoen altijd. De vluchteling ontvlucht namelijk een beetje de oorlog, vaker de armoede, maar vooral de eigen soort. Hij gaat weg van de cultuur die hem gevangen houdt en heeft geen keuze.

Het lijkt een wonder dat grote denkers van de Verlichting zo'n stempel hebben kunnen drukken op de Europese volkeren, terwijl we weten dat bijna niemand die moeilijke boeken las.

Het antwoord daarop is dat nieuwe ideeën in de lucht kunnen hangen en dat gewone mensen op een raadselachtige wijze vroeg of laat die ideeën oppikken en er soms zelfs voor willen sterven. De mensen die nu hun levens wagen voor de overstap naar Europa, zullen hun trekdrang misschien voor zichzelf niet eens kunnen duiden, maar de drift komt voort uit het verlangen naar het mooiste idee dat in de lucht hangt: vrijheid.

In Zatopia zullen homo's door hun eigen broers omgebracht worden. Alleen meiden met een kuise vagina zullen er recht hebben op de voortzetting van het leven. Talent zal er moeten buigen voor religie en dogma. Ratio zal er tegen gevoelens van eer en trots het onderspit delven. De voorhuid van kleine piemels zullen kennismaken met mes en bloed. Vrouwen zullen er onderdrukt worden en mannen zullen ongelukkig zijn.

We koesteren onze illusies, Femke Halsema. Het maakt niet uit dat de maand oktober niet opgewarmd wordt door de junizon van een ander land. En dat de vrijheid die in de verte lonkt voor de vertrapte ziel van de vluchteling niets anders is dan brand in de veengrond. Voor ons de illusies, voor Femke de romantiek.

De opvang van vluchtelingen moet radicaal anders, zegt Femke Halsema. "Je moet in hen investeren, er is geen alternatief." Lees hier het interview over haar boek Nergensland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden