Erben Wennemars huilt niet

En dan meldt Erben Wennemars zich bij Bert Maalderink...

Ik zit direct rechtop voor de tv: na duizenden uren sport weet ik intuïtief wanneer zich iets bijzonders gaat voordoen.

Erben Wennemars kijkt naar ons en wij naar hem.

Het is hemeltergend. Mooi en verschrikkelijk tegelijk. We kijken Erben Wennemars recht in zijn ziel en zien wanhoop en berusting. Vreemd genoeg geen greintje woede of opstandigheid. Hij is gebroken. Te kapot om het verlies van een passend tranenkader te voorzien.

Erben Wennemars haalt steeds zijn linkerschouder een eindje op. Sommige zinnen worden gevolgd door een hoog 'hihi' dat aan Johan Olav Koss doet denken - alleen deed die het wanneer hij had gewonnen. Bij Erben klinkt het alsof de eerste tekenen van krankzinnigheid zich aandienen.

Erben staat voor de camera, naakter dan Tonny de Jong in Playboy. Hij zegt dat hij er alles aan heeft gedaan. Hij herhaalt dat hij er echt alles aan heeft gedaan. Hij heeft er, kortom, alles aan gedaan.

Het is alsof de interviewer tegen Erben heeft gezegd dat hij hem helaas flink zal moeten afranselen wegens zijn abominabele race, en alsof Erben smeekt om genade. Genade, zegt hij, heb meelij. Ik heb er echt alles aan gedaan.

Stilte. Linkerschouder omhoog. Smekende blik. Niet slaan.

Ik heb zin om door de beeldbuis te kruipen en Erben Wennemars bemoedigend toe te spreken. Rustig maar jongen, we hebben toch allemaal gezien dat je er alles aan hebt gedaan. En meer dan alles kun je niet doen. Wees trots.

Verliezers zijn nooit trots op de manier waarop ze hebben verloren, al is daartoe soms alle aanleiding.

Ik heb verliezers gezien op l'Alpe d'Huez, in Wembley, Leeuwarden en Calgary. Ik heb Franco Ballerini gezien toen hij Parijs-Roubaix had weggegeven en de dag vervloekte waarop hij met wielrennen was begonnen. Ik zag Dan Jansen toen hij in Hamar zijn laatste 500 meter had verloren en dacht dat het noodlot zijn eeuwige metgezel was. Ik was erbij toen Laurent Fignon de Tour de France met acht seconden verschil verloor en hartverscheurend huilde.

En ik heb er altijd intens van genoten. Want niet de winnaar, maar de verliezer geeft sport zijn dramatische dimensie. De winnaar is saai: alles is volgens plan verlopen. De verliezer heeft de grip op de omstandigheden verloren, en pas dan wordt het boeiend.

Erben Wennemars huilt niet. Tenminste, niet met tranen. Hij huilt met elke vezel in zijn lijf. De intense treurigheid is ondraaglijk mooi. Voorgoed verdwenen is de Wennemars die even daarvoor als een huurmoordenaar over de baan schoof.

Ik zie dat Erben Wennemars ook zelf tot de verschrikkelijke, maar onvermijdelijke conclusie is gekomen: dat hij een verliezer is. Niet alleen zaterdagavond in Salt Lake City, maar een loopbaan lang.

(Ik hoorde voor het eerst van Erben Wennemars toen hij als eerste schaatser ter wereld de 1500 meter onder de 1.50 reed. Het was in juli. Dat gaf zijn prestatie iets absurds en ongeloofwaardigs. Wie rijdt er onder de 1.50 op de 1500 meter in juli? De wedstrijd was niet officieel aangemeld, zodat Erben Wennemars niet legendarisch werd als de eerste schaatser die een wereldrecord reed in juli.)

Hij zegt dat hij er alles aan heeft gedaan en hij bedoelt niet alleen tijdens de 1000 meter, maar zolang hij zich kan herinneren. Alles heeft hij eraan gedaan om een winnaar te worden. Tevergeefs. Verlies, weet hij nu, zit in zijn genen.

Twee weken geleden reed hij als eerste mens sinds de oerknal onder de 1.45 op de 1500 meter. Het was helaas een onofficiële wedstrijd, dus het telde niet. Erben Wennemars lijkt een beetje op de jongen in de bierreclame, die zijn dartspijltjes per ongeluk in de bull's eye gooit, zonder getuigen. Wennemars' wet van Murphy: the bigger the miracle, the smaller the audience. Nooit het juiste moment.

Hij staat in de catacomben van het mausoleum waarin zojuist zijn grote droom is opgebaard. Het lijkt alsof zijn gezicht sinds het einde van zijn race een stuk smaller is geworden.

Dan loopt hij weg. De camera volgt hem niet, vermoedelijk omdat de cameraman het ook niet meer kan aanzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden